Wikipedysta:Dinopeterek/brudnopis


Wikipedysta:Dinopeterek/brudnopis w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii < Wikipedysta:Dinopeterek Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Klasyfikacja ogólna - dyscyplina zajmująca się klasyfikacją i kategoryzacją terminów oraz pojęć stosowanych w różnych dyscyplinach naukowych. Klasyfikacja ogólna wraz z teorią kategorii stanowi alternatywę dla teoriomnogościowego ujęcia rzeczywistości. Klasyfikacja ogólna jest oparta na logice trójwartościowej, która stanowi rozszerzenie Algebry Boole'a o wartości stanów i położeń nieokreślonych.

Algebra Trójwartościowa to struktura algebraiczna B := ( B , , , , 0 , 1 , 1 ) {\displaystyle {\mathbb {B} }:=(B,\cup ,\cap ,\sim ,0,-1,1)} , w której {\displaystyle \cup } i {\displaystyle \cap } działaniami dwuargumentowymi, {\displaystyle \sim } jest operacją jednoargumentową, a 0, -1 i 1 są wyróżnionymi różnymi elementami zbioru B {\displaystyle B\;} , spełniająca następujące warunki dla wszystkich a , b , c B {\displaystyle a,b,c\in B} :

Oznaczenia | edytuj kod

Przekładając to na terminy, definicje i pojęcia stosowane w dowolnym języku, terminy są określonym przyporządkowaniem pewnego podzbioru elementów. Przyporządkowanie takie jest zawsze przyporządkowaniem opartym na wspólnych i wyróżniających się na tle innych cechach funkcjonalnych i strukturalnych obiektów. Tego typu struktura jest definiowana zwykle jako dziedzina zbioru atrybutów obiektu. Definicje są przyporządkowanymi podzbiorami zbioru atrybutów obiektu rozszerzonymi o typowe operacje realizowane na danym zbiorze. Tego typu struktura jest kryterium wyróżniającym. Pojęcia są odnoszone do całego zbioru atrybutów obiektu oraz wszystkich dających się zrealizować w nim funkcji. Tego typu struktura jest kategorią. Odkrywanie nowych własności obiektu powoduje rozszerzenie jego pojmowania. Jeśli to co zaczynamy pojmować nie mieści się jednak w uznawanej dotąd powszechnie definicji i nie daje się z nią pogodzić, prowadzi do rewolucji naukowej o której pisał Thomas Kuhn, konsekwencją której jest rozszerzenie dziedziny o niespotykane dotąd elementy. Przyjmując taki trójwartościowy podział wszystkie terminy, definicje i pojęcia moża uznać odpowiednio za: ilościowe (terminy), normatywne (definicje) i jakościowe (pojęcia). Z uwagi na fakt, że to w jaki sposób pojmujemy otaczającą nas rzeczywistość wynika w znacznej mierze od naszego doświadczenia oraz indywidualnych zdolności poznawczych, to pojęcia tego co doświadczamy i co poznajemy będą najbardziej zróżnicowane i przez to najgłębsze. Definicje z racji tego, że są normatywne obejmują szereg reprezentatywnych oraz istotnych cech obiektów. Terminy z uwagi na ich czysto ilościowy charakter są najbardziej ścisłe ale równocześnie najbardziej podatne na manipulacje.

Wśród różnych terminów można wyróżnić takie grupy terminów, które kategoryzują rzeczywistość jaka nas otacza. Kategoria jest formalnym opisem klasy pojęć podobnego typu. Odwzorowaniem kategorii są funktory. Funktor w teorii kategorii jest definiowany jako odwzorowanie jednej kategorii w drugą zachowujące złożenia i morfizmy tożsamościowe. Innymi słowy jest to homomorfizm z kategorii do kategorii. Kategoryzację można zilustrować na dwóch przykładach: 'modelu' w motoryzacji i 'fasonu' w modzie. 'Model' i 'fason' mają odmienne dziedziny - odpowiednio określone mianami motoryzacji i mody. W obu dziedzinach wśród wyróżnionych elementów występują jednak wspólne parametry, takie jak np. kolor czy kształt. Z uwagi na fakt, że nie są one własnościami modelu i fasonu można je uznać jedynie za ich właściwości. Kolor modelu podobnie jak fasonu można w pewnych zakresach zmieniać. Własnościami 'modelu' i 'fasonu', czyli tym czego nie można zmienić w nich bez zmiany struktury są ich funkcjonalności. Obsługa 'modelu' może być np. niekomfortowa a 'fason' może być dobrze skrojony. W pierwszym zbiorze można, więc odwzorować to co jest wspólne dla określonego 'modelu' marki pojazdu. W drugim zbiorze można odwzorować to co jest wspólne dla określonego 'fasonu' stylu ubierania się. Zarówno w pierwszym jak i drugim przypadku mówimy więc o odwzorowaniach różnych zbiorów w jeden zbiór. Część wspólna różnych zbiorów o wspólnej dziedzinie jest uznawana za coś typowego. Stąd wynika, że odpowiednikiem terminów 'model' i 'fason' jest termin 'typ'. Najbardziej nieostrymi a jednoczesnie charakteryzującymi się największą głębią są terminy odpowiadające ogólnym pojęciom. Przykładami takich terminów są: klasa, system czy proces. Terminy tworzące definicje są pozbawione głębi, ze względu na ich znormalizowanie i uśrednienie a tym samym dość ścisłe umiejscowienie na siatce pojęciowej. Mimo to definicje tworzą podsieć terminów wyznaczającą wspólną płaszczyznę. Przykładami takich terminów są typ, układ, własność. Wskaźniki obiektów lub ich cech, odnoszą się jedynie do parametrów obiektów, które są wspólne dla bardzo różnych obiektów i w związku z tym nie mogą stanowić istotnego wyróżnika dla obiektów o zbliżonych wartościach parametrów. Przykładami takich terminów są: rodzaj, właściwość czy widok.

Poniżej są zamieszczone przykłady grup terminów kategoryzujących:

Przykłady zastosowań kategorii w różnych dyscyplinach: | edytuj kod


Plik:Kolor-mix-rgb-ok.gif.jpg

Kategoria:Taksonomia

Na podstawie artykułu: "Wikipedysta:Dinopeterek/brudnopis" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy