Wikipedysta:Szymon9/brudnopis/Kościół pw. św. Klemensa w Odessie


Wikipedysta:Szymon9/brudnopis/Kościół pw. św. Klemensa w Odessie w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii < Wikipedysta:Szymon9‎ | brudnopis Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Kościół pw. św. Klemensa w Odessie — rzymskokatolicki kościół znajdujący się w Odessie na Ukrainie. Oryginalny kościół w wyniku prześladowań chrześcijan mających miejsce w Związku Radzieckim został zamknięty i zburzony. Obecnie jego funkcję pełni budynek zaadaptowany w tym celu.

Spis treści

Historia | edytuj kod

Budowa starego kościoła | edytuj kod

Zdjęcie kościoła w albumie „Widoki Odessy” z początku XX w.

W ciągu pierwszego stulecia istnienia miasta w Odessie zamieszkała duża, polska wspólnota, która mieszkała niedaleko skrzyżowania ulic Balkiwskiej i Zankowieckiej, które składały się z niewielkich, drewnianych budynków. Pod koniec XIX wieku postanowiono zbudować dla przyjezdnych ludzi kościół katolicki, gdyż do tego momenty w Odessie był tylko jeden kościół na ul. Kateryńskiej. 10 października 1892 r. do władz miasta wpłynął wniosek kanonika Rudolfa Reicherta o przeznaczenie działki pod budowę kościoła, domu parafialnego, szkoły i przytułku. 16 listopada burmistrz Grigori Marazli wyraził zgodę przekazując wspólnocie katolickiej działkę o pow. 1659 m², ale prace budowlane rozpoczęto znacznie później, ponieważ nie było uzbieranej wystarczającej ilości środków na przygotowanie projektu i budowę kościoła. Miejsce przeznaczone na kościół znajdowało się na terenie polskiej osady, która wtedy składała się jedynie z drewnianych domów.

Kościół św. Klemensa 17 maja 2013 r. Ten budynek, do momentu zburzenia starego kościoła, pełnił funkcję domu parafialnego.

Zaprojektowanie kościoła powierzono Władysławowi Dąbrowskiemu, z pochodzenia Polakowi. W 1899 roku projekt kościoła na Moldawiance przeprojektowano, aby zwiększyć walory dekoracyjne z pomocą architekta Lwa Włodka, również Polaka. W tym czasie architekt Dąbrowski wcielił w życie tylko kilka projektów w różnych miastach Ukrainy, poświęcając więcej czasu na pracę jako podwykonawca, jednak to był już jego drugi projekt budowli sakralnej. Pierwszy kościół projektu Dąbrowskiego wybudowano w latach 1896-1896 w Mikołajowie, a jego wygląd tylko nieznacznie różni się od projektu z Odessy z 1895 roku.

Architekt Lew Włodek w tym czasie miał ogromne doświadczenie w projektowaniu i budowie różnych budynków użyteczności publicznej, przemysłowych i mieszkalnych, miał także doświadczenie z budowlami ceglanymi. Do 1899 roku wybudował wg projektów własnych oraz innych architektów ok. 70 budynków. Bardzo możliwe, że gotyckie cechy odeskiego kościoła zostały mu nadane właśnie przez niego.

W 1900 roku na kościół i inne budynki zebrano 160 tys. rubli, a podczas kolejnej zbiórki jeszcze 25 tys. Na liście darczyńców znajduje się również nazwisko samego Włodka. Na szczególną uwagę zasługuje wkład Konstantyn Włodkowicz, który, oprócz zwykłych donacji, na swój własny koszt wybudował jedną z dzwonnic kościoła.

Zgodnie z przewodnikiem W.A. Pilawskiego najpierw w 1902 roku w tym samym stylu, co kościół, wybudowano budynek parafii. Mimo, że na jednym ze zdjęciu po lewej stronie widać fragment samego budynku parafii, to obecny wygląd budynku różni się od tego dawnego. Aby wyjaśnić tę kwestię, pomocne byłyby fotografie z czasów radzieckich, które wyjaśniły by obecny stan budynku parafii.

Już 10 marca 1903 odbyło się uroczyste rozpoczęcie budowy kościoła. Z tej okazji biskup Edward von Ropp odprawił mszę św.[1] Na kamieniu węgielnym umieszczono informację, że kościół jest budowany podczas, gdy papieżem jest Leon XIII, a cesarzem Imperium Rosyjskiego Mikołaj II Romanow. Miejska władza zobowiązała do wybudowania kościoła w ciągu 3 lat, a w razie niespełnienia tego wymogu przez wspólnotę katolicką przyznana działka miała być odebrana. Kościół w stanie surowym udało się ukończyć w 1906 roku, a prace wykończeniowe trwały aż 10 lat.

Na kartkach pocztowych kościół jest podpisany jako „Nowy kościół”, ale możliwe, że podczas robienia zdjęć nie był jeszcze poświęcony. Wiadomo, że kościołowi nadano wezwanie św. Klemensa, a na proboszcza wybrano Józefa Szejnera.

Zburzenie | edytuj kod

Miejsce, w którym stał dawny kościół. Po budynku zostały tylko schody.

W czasach radzieckich kościół działał do lat 30., kiedy władza postanowiła zlikwidować polskie osadnictwo. Wtedy rozebrano budynki mieszkalne, Polaków deportowano, a kościół w 1932 roku zamknięto. W 1936 został zburzony, mimo że był uważany za bardzo wybitne dzieło, a także mimo umieszczenia go w encyklopedii architektury rosyjskiego architekta Gabriela Wasilewicza Baranowskiego. Dla władzy radzieckiej od zachowania wartościowego obiektu architektonicznego ważniejsze było usunięcie wszelkich śladów wskazujących na to, że w tym miejscu mieszkali kiedyś Polacy. W miejscu kościoła w latach 50. wybudowano dwa budynki mieszkalne. Cudem ocalał tylko niewielki dom parafialny z fragmentem ogrodzenia, które dobrze widać na zdjęciach z czasów Imperium Rosyjskiego i przytułek-internat dla chłopców po przeciwnej stronie ulicy Balkiwskiej (architekt Lew Lwowicz Włodek, 1903 roku). Również między budynkami zaadresowanymi na ul. Zankowieckiej 11 i 11a zachowały się schody prowadzące do kościoła.

Odbudowa | edytuj kod

Obecnie dom parafialny jest wyremontowany i znowu należy do katolików od 6 grudnia 1993 roku, którzy wykorzystują go również jako kościół pw.św. Klemensa. Budynek wygląda dobrze, ale możliwe, że był przebudowany i udekorowany od nowa tak, żeby bardziej przypominał zniszczony, duży kościół.

Architektura | edytuj kod

Projekt kościoła w Odessie i Mikołajowie

W XIX wieku miał mieć inny wygląd, niż budynek, który został wybudowany, miał być całkowicie w stylu romańskim[2]. Bardzo podobny kształt ma kościół w Mikołajewie, którego budowa trwałą w latach 1894–1895[potrzebny przypis], a więc prawdopodobnie odeski kościół stworzono bazując na mikołajewskim projekcie.

Kościół miał całkowitą powierzchnię 3220 m² i miał dwie wieże-dzwonnice o wysokości 64 m nieco przypominające gotycką katedrę w Kolonii. Nad nawą znajdowała się mniejsza, gotycka wieża. Charakterystyczny efekt dawało oryginalne połączenie białego i jasnoczerwonego koloru, o czym wspominają budowniczy świątyni. Kościół miał dwie szerokie nawy

Костел загальною площею 3220 кв. метрів мав дві вежі-дзвіниці висотою 64 м дещо нагадував за плануванням Кельнський готичний собор. Над нефом була розташована менша за розмірами вежа у готичному стилі. Первісне сполучення білого та яскраво червоного кольорів було дуже ефектним, про що згадували деякі сучасники будівництва храму. Костел мав два широкий неф з приділами за яким починалася апсида складної конфігурації. Загалом у храмі було сім вівтарів та шість сповідалень. Було влаштовано електричне освітлення, підлога виконана з бетоно-мозаїки. Звичайно ж у соборі був встановлений орган. Головний фасад та приділи мали східне вирішення з великими готичними розеттами та потрійними романськими вікнами над ними. Фасади костелу на рівні першого поверху виконані також з елементами німецького ренесансу. Між собором і будинком причту був розбитий парк у англійському стилі.

Нинішній головний фасад будинку причту, як і костелу обернений на Північно-Захід, апсида колишнього домового (нині головної) храму розташована у південно-східній частині будинку. Отвори потрійних вікон виконані у характерному романському стилі, білого кольору, вони створюють контраст з цегляними стінами з червоної цегли, які первісно були непофарбовані. Новий коричневий колір фасадів придає будинку більш стриманий вигляд.

Примітки | edytuj kod

Szablon:Вікіпосилання Szablon:Примітки

Посилання | edytuj kod

Див. також | edytuj kod

Szablon:Релігійні споруди Одеси

Святого Кліментія Святого Кліментія Категорія:Католицтво в Одесі Категорія:Втрачені пам'ятки Одеси Кліментія Категорія:Втрачені об'єкти архітектурної спадщини Причорномор'я Категорія:Зруйновані комуністами костели Категорія:1906 в Одесі

  1. Католическая Одесса (ros.). [dostęp 2018-06-21].
  2. Gabriel Wasilewicz Baranowski: Encyklopedia architektury XIX wieku. Petersburg: Типография журнала «Строитель», 1902-1908.
Na podstawie artykułu: "Wikipedysta:Szymon9/brudnopis/Kościół pw. św. Klemensa w Odessie" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy