Wikipedysta:Władysław Goliński/Brudnopis


Wikipedysta:Władysław Goliński/Brudnopis w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii < Wikipedysta:Władysław Goliński Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Spis treści

Sanktuarium Maryjne na Górze Chełmskiej | edytuj kod

Sanktuarium Maryjne na Górze Chełmskiej (niem. Die Marienkapelle auf dem Gollen) – nieistniejące sanktuarium, którego szczątki znajdują się na Górze Chełmskiej, na terenie Koszalina. W jego skład wchodził kościół pw. NMP i budynek pomocniczy, otoczone cmentarzem. Zabudowa została zniszczona po reformacji. Sanktuarium obok Świętej Górki i na Rowokołu należało do najważniejszych miejsc pokuty osób, ktore dopuściły się zabójstwa[1].

Przypuszczalnie kościół pełnił jednocześnie funkcję latarni morskiej. Zauważono bowiem, że światło, palące się w prezbiterium, wychodząc przez otwór wejściowy wskazywało na przesmyk z Bałtyku na Jamno.

Historia sanktuarium | edytuj kod

Plan do sprawozdania z badań archeologicznych na Górze Chełmskiej przeprowadzonych w latach 1905/1906 r. jako podstawa do hipotetycznego przedstawienia budowli i rozmieszczenia budowli Sanktuarium Maryjne na Górze Chełmskiej

Z przeprowadzonych w l. 60 badań archeologicznych wynika, że Góra Chełmska była mmiejscem kultu pogańskiego, niewykluczone, że istniało tu pogańskie sanktuarium[2].

Pierwsza pisemna wzmianka o Górze Chełmskiej pochodzi z 1214 r. i miała na celu dokładne określenie położenia wsi Koszalin. Kościół nie został wówczas wymieniony, choć przypuszcza się, że wtedy już istniał. Pierwszy raz został on wspomniany w 1217 w bulli papieskiej[2], a następnie w 1263 r. w dokumencie biskupa kamieńskiego), w którym wspomniano miejscowego plebana Mikołaja („Nicolaus, plebanus in Golme"). W 1269 prawo patronatu kościoła na Górze Chełmskiej należało do klasztoru norbertanów z Białoboków („Belbuck”)[2].

Z dokumentów pochodzących z 1263 i 1269 r. wynika, że na Górze Chełmskiej funkcjonował kościół parafialny. Wskazuje na to wzmianka „eines Plebans” i obsługa praw opiekuńczych. W 1278 roku biskup kamieński założył i uposażył w Koszalinie klasztor żeński, określany jednak jako „capella in Gholme” (sanktuarium na Górze Chełmskiej). Wzrastająca liczba pątników, a także zły stan dotychczasowej budowli spowodowały, że w 1431 podjęto budowę nowej świątyni, której jednak nie ukończono, być może ze względów finansowych (tablica informacyjna przy starej drodze sianowskiej prosiła o jałmużnę na odbudowanie kaplicy). W 1532[3] w trakcie reformacji koszaliński motłoch dokonał napadu na sanktuarium, które uległo zniszczeniu i zapomnieniu[2].

Jesienią 1905, w czasie budowy nowego pomieszczenia wieży widokowej, miejscowy nauczyciel Paul Schulz zauważył odkrycie kamiennych fundamentów dawnego sanktuarium. Na skutek jego interwencji u koszalińskiego burmistrza podjęto interwencyjne badania archeologiczne. W ich trakcie odkryto znajdujący się pomiędzy sanktuarium i budynkiem pomocniczym cmentarz zakonników i pielgrzymów, całe fundamenty poza tylną ścianą absydy oraz kamienne fundamenty łuku sklepienia o konstrukcji ceglanej. Schulz stwierdził, że wejście do sanktuarium znajdowało się od strony jeziora, po lewej i prawej stronie znajdowały się kaplice, a absyda była prawdopodobnie prostokątem, o czym świadczy położenie kamieni pochodzących z zarysu fundamentów ściany zewnętrznej[4].

Wyposażenie kaplicy | edytuj kod

Z prac Zofii Krzymuskiej-Fafius z Muzeum Narodowego w Szczecinie wynika, że pierwotne wyposażenie sanktuarium nie uległo zniszczeniu w czasie XVI-wiecznych niepokojów religijnych, lecz zostało uratowane i przeniesione do koszalińskiego klasztoru cysterek. Do zachowanych elementów wyposażenia należały dzwon, granitowa chrzcielnica, drewniany krucyfiks oraz wczesnogotycki tryptyk z przedstawieniem Gloryfikacji Najświętszej Marii Panny. W początkach XVII wieku zachowane w klasztorze przedmioty kultu z Góry Chełmskiej zostały przeniesione do zbudowanego z inicjatywy Henninga A. von Behra ze Stuchowa kościoła w Ciećmierzu pod Gryficami. Tryptyk w wyniku późniejszych decyzji władz kościelnych znalazł się ostatecznie w katedrze pod wezwaniem św. Jakuba w Szczecinie[5].

Przypisy | edytuj kod

  1. N. Buske, Die Marienkapellen auf dem Gollen, dem Revekol und dem Heiligen Berg bei Pollnow. Ein Beitrage zur Geschichte der Wallfahrtsorte in Pommern, „Baltische Studien”. Hamburg, 1970
  2. a b c d Jarosław Ellwart: Pomorze Środkowe. Gdynia: Region, 2011, s. 58. ISBN 978-83-7591-042-1.
  3. Według Wendtlandt w 1526 r., a według Benno w 1533 r
  4. P. Schulz, Der Gollen als Kultstätte [w:] Führer durch Köeslin, 1925
  5. H. W. Janocha i Fr. Lachowicz; Góra Chełmska, miejsce dawnych kultów i sanktuarium maryjne, KTSK 1991.

Zobacz też | edytuj kod

Sanktuarium Maryjne na Rowokole | edytuj kod

Sanktuarium Maryjne na Rowokole (niem. Die Marienkapelle auf dem Revekol) – Rowokół (115 m wysokości) wraz z Górą Chełmską wymieniane są łącznie w wielu starych kronikach i dokumentach jako miejsca pielgrzymkowe (kaplice) poświęcone Maryi, a zarazem jako naturalne znaki nawigacyjne.

Pierwsza odnotowana wzmianka o Rowokole (i Sanktuarium Maryjnym) pochodzi z po 1435 r. i zawiera adnotację, dotyczącą udostępnienia góry jako miejsca odpowiedniego dla pielgrzymowania i świadczenia pokuty przez zbrodniarzy to Cussolin, Polnov unde Revekol. Samo powstanie sanktuarium miało jednak miejsce wcześniej. Było ono poświęcone Maryi i stanowiło filię kościoła pod wezwaniem św. Stanisława w Gardnie.

Po reformacji kaplicę rozebrano. Część z materiałów budowlanych posłużyła do budowy kościoła w Smołdzinie.

dyskusja do pierwszego artykułu

To właśnie głównie z materiałów archeologicznych wiadomo, że sanktuarium pracowało też jako latarnia morska.[1] W materiałach archeologicznych uzyskanych w badaniach na wierzchołku Rowokołu z 1962r.(literatura wspólna z badaniami z1977r.), 1996r.[2] i 1977r.[3] są również gomółki szklane znajdujące się pierwotnie tylko w północnych oknach sanktuarium. Okna wysyłały wiązki światła pochodzącego ze świec palących się na podwieszonym świeczniku w kościele. Wiadomo ze współczesnych badań, że takie światło może być widoczne z ok. 2,4-2,8 MM.[4] Szkło w oknach północnej ściany było przeźroczyste- w oknach południowych były witraże dobrze odbijające światło. Błąd w przypisach: Brak znacznika zamykającego </ref> po otwartym znaczniku <ref>. alinowskiego, ŹRÓDŁA ARCHEOLOGICZNE I ANTROPOLOGICZNE DO DZIEJÓW ROWOKOŁU, WYŻSZA SZKOŁA PEDAGOGICZNA, Słupsk 1986, s. 62 i dalsze</ref> Prof. T. Malinowski potwierdza swoje spostrzeżenie o nawigacyjnym znaku nocnym publikacją w Baltische Studien.[5]

Ukazanie się światła na Rowokole zostawało zapisywane do dziennika okrętowego przepływających tędy statków. Poniższe publikacje, specjalnego wydawnictwa o drogach morskich również potwierdzają istnienie latarni morskiej na Rowokole. [6]

Zobacz też | edytuj kod

Bibliografia | edytuj kod

  • Norbert Buske, Die Marienkapellen auf dem Gollen, dem Revekol und dem Heiligen Berg bei Pollnow. Ein Beitrage zur Geschichte der Wallfahrtsorte in Pommern, "Baltische Studien" N. F. Hamburg, 1970
  • Roman Kamiński, Anna Uciechowska-Gawron, Badania ratownicze na Górze Rowokół w 1996 r., Materiały Zachodnio Pomorskie, t. 45:1999 s. 403-454
  • Walter Witt, Der Revecol und seine Umgebung in vor= und frühgeschichtlicher Zeit, Delmanzosche Buchdruckerei, Stolp in Pommern
  • Walter Witt, Urgeschichte des Stadt= und Landkreises Stolp, Stolp 1934


Kategoria:Religia w gminie Smołdzino Kategoria:Kościoły w diecezji pelplińskiej Kategoria:Sanktuaria maryjne w Polsce

Brudnopis dla Kappeln | edytuj kod

Szablon:Ten artykuł

Szablon:Infobox Ort in Deutschland

Kappeln (dänisch: Kappel) ist eine Stadt im Kreis Schleswig-Flensburg in Schleswig-Holstein (Deutschland). Die Stadt an der Schlei ist Fischereiort und war bis Juni 2006 Garnisonsstadt (Olpenitz). Für das östliche Angeln und das nördliche Schwansen hat Kappeln eine Zentrumsfunktion. Kappeln verfügt neben einem kleinen Hafenbetrieb über mehrere Sportbootanlegestellen.

Kappeln (duński: Kappel) jest miastem położonym w kraju związkowym: Schleswig-Holstein, powiecie: Kreis Schleswig-Flensburg, Republiki Federalnej Niemiec. Miasto leży nad brzegiem Schlei, powstało jako osada rybacka, było miastem garnizonowym aż do czerwca 2006 roku, garnizon był w Olpenitz. Dla gości ze wschodu to kraina wędkowania, z północy to okolica Schwansen- Kappeln spełnia rolę centrum regionalnego. Kappeln wypełnia też ze swoimi niewielkimi urządzeniami portowymi duże potrzeby stawiane przystaniom łodzi sportowych.

Allgemeines | edytuj kod

Der Name leitet sich etymologisch von "Kapelle" ab. Seit Ende der 1950er Jahre lebte Kappeln zu einem großen Teil von dem damals neu eingerichteten Marinestützpunkt Olpenitz und den damit verbundenen Einrichtungen der bundesdeutschen Marine. Heute hat Kappeln vor allem eine touristische Bedeutung und ist wie schon seit Ende des Ende 19. Jahrhunderts Hauptort der östlichen Schleiregion.

Als Standort für industrielle Fertigung hat die Stadt seit den 70er Jahren des 20. Jahrhunderts mehrere wichtige Betriebe (u.a. Bekleidung) verloren. Die ehemalige Nestlé-Fabrik wird als Cremilk weitergeführt.

Kappeln versuchte sich in den letzten Jahren auch als Kulturstadt zu profilieren. Besonders die Sammlung der Stadt Kappeln ist in diesem Zusammenhang zu nennen.


Ogólnie | edytuj kod

Nazwa miejscowości wywodzi się od słowa "Kapelle" co po przetłumaczeniu oznacza "kaplica". Od roku 1950 Kappeln zmienia swoje oblicze i opiera się na przyjęciu w Olpenitz zdecydowanie morskiego znaczenia niemieckiej Bundesmarine. Obecnie Kappeln ma zdecydowanie wysokie znaczenie turystyczne, i już od końca XIX stulecia zajmuje naczelne miejsce dla okolicy wyznaczanej przez Schlei.

Jako swoje miejsce dla jednych z ważniejszych zakładów do prowadzenia produkcji wybrał sobie miasto już w latach 70- tych XX w. m. in. przemysł odzieżowy. Powstały też tutaj zakłady Nestlé-pracujące jako Cremilk.

Powoli Kappeln przeistaczało się w ważną placówkę kulturalną. Wymienić trzeba zbiory powstałe z istnienia samego miasta Kappeln.

Konversion der Marine-Flächen | edytuj kod

Im Juni 2006 wurde der erst in den 1950er Jahren gebaute Marinehafen Olpenitz offiziell geschlossen. Diese Schließung des Marinestützpunktes, von dem zeitweise bis zu 4000 Arbeitsplätze abhingen, stellt die Stadt vor eine große Herausforderung. Die Infrastruktur Kappelns (u.a. Schulangebot, Kindergärten) ist auf 10.000 Einwohner ausgelegt und kann nach Aussage des Bürgermeisters Feodoria (CDU) ohne Nachfolgeprojekte für den Hafen und die Einrichtungen der Marine nicht gehalten werden. Seit 2004 befanden sich neben kleineren Vorhaben zwei größere Projekte in der Planungsvorbereitung: ein paralympisches Zentrum im Ortsteil Ellenberg und eine touristisches Zentrum Port Olpenitz im Gebiet des früheren Marinehafens Olpenitz.

W czerwcu 2006 roku została oficjalnie już zamknięta przystań marynarki, ta co wybudowana została w 1950 roku. Zatrzymanie pracy portu, który opierał się na związkach z marynarką spowodował dla władz miasta konieczność znalezienia pracy dla zwalnianych 4000 osób. Infrastruktura Kappeln miała i ma (m. in. oferta szkół, przedszkoli) ograniczone możliwości i nie będzie mogła być utrzymana na poziomie swoich 10 000 mieszkańców, zgodnie z ówczesną wypowiedzią burmistrza, bez dokończenia prac projektowych i wyposażenia mariny. Od 2004 znajdowały się w zamyśle i w przygotowaniu dwa duże projekty: jeden to paralympisches Zentrum we wschodniej części Ellenbergu a drugi to centrum turystyczne Port Olpenitz znajdujące sie na obszarze starej przystani marynarki Olpenitz.



Das Projekt der holländischen Cone-Group für die Anlagen der früheren Marinewaffenschule Ellenberg wurde Mitte Dezember 2006 vom Investor vorerst zurückgezogen, weil nach dessen Angaben die ursprünglich vom Land in Aussicht gestellten Fördergelder nur noch in reduzierter Höhe bewilligt werden sollten. Für das mögliche Scheitern des Projektes machten der Investor sowie der Kappelner Bürgermeister Feodoria (CDU) den Schleswig-Holsteiner Wirtschaftsminister Austermann (CDU) verantwortlich. Anfang 2007 wurde unter der Leitung des Landrates Bogislav-Tessen von Gerlach ein Versuch zur Rettung des Projektes unternommen; das Ergebnis ist derzeit offen, allerdings seien, so der Landrat, "alle Irritationen ausgeräumt", eine Realisierung somit wieder möglich. Für die Stadt Kappeln wäre ein Scheitern ein herber Rückschlag in der Neuplanung der früher militärisch genutzten Ortsteile. Als unmittelbares Problem muß die Stadt derzeit wieder die laufenden Kosten des Schwimmbades Ellenberg übernehmen, die ab dem 1. Januar 2007 von der Cone-Group getragen werden sollten.



Anstelle des ausgedienten Marinenhafens ist weiterhin der Bau eines Ferienparks (Port Olpenitz) durch einen privaten Investor geplant, der ohne öffentliche Fördergelder gebaut werden soll. Der Kaufvertrag zwischen zwischen der Bundesanstalt für Immobilienaufgaben und der Port Olpenitz GmbH wurde am 20. Oktober 2006 unterzeichnet. Laut Wirtschaftsminister Austermann (CDU) will diese Gesellschaft mit 500 Millionen Euro das größte Tourismusprojekt an der gesamten Ostseeküste bauen - mit einer Insel- und Lagunenstadt im ehemaligen Marinehafen. An dieses Projekt knüpft die Stadt Kappeln große Hoffnungen, um den Tourismus als wirtschaftliche Grundlage weiter auszubauen. Hinter dem Investor steht u. a. eine börsennotierte US-amerikanische Immobiliengesellschaft. Ein bislang nicht abschließend gelöstes Problem ist die Nutzung der Halbinsel zur Lotseninsel Schleimünde hin. Die Planung des Investors, die Halbinsel mit einem bepflanzten Wall der Länge nach in einen Teil unter Naturschutz (zur Schlei hin) und einen touristisch genutzten (zur Ostsee hin) zu unterteilen, ist bislang nicht vom Amt für Natur und Umwelt abschließend geprüft worden. Nach einer Meldung des NDR vom 20.12.2006 soll die Standortverwaltung den Stützpunkt Olpenitz "besenrein" bis Ende März 2007 an den Investor übergeben. Parallel hierzu soll die Baustelleneinrichtung für Port Olpenitz bereits Anfang 2007 eingerichtet werden.


Historia Ustki po II wojnie światowej | edytuj kod

Historia Ustki po II Wojnie Światowej - obejmuje umowny okres czasu od chwili wejścia do Stolpmünde żołnierzy Armii Czerwonej do dnia bieżącego. Z podstawowej więc zasady istnieje konieczność bieżącego uzupełniania ważnymi zdarzeniami historii Ustki. Czas koryguje ważność owych zdarzeń, trzeba nieważne zdarzenia zatem usuwać z opisu.

Nadanie praw miejskich | edytuj kod

Prawa miejskie Ustka uzyskała wtedy, gdy zaraz po wojnie jeszcze nie została ostatecznie zatwierdzona polska nazwa miejscowości, nie zachowała się bowiem ani kaszubska ani tym bardziej polska jej nazwa.

Nie było żadnych poważnych starć wojska podczas zdobywania Stolpmünde.


Historia budynku szkolnego- Chełmża | edytuj kod

Wzrost ludności Chełmży, jaki nastąpił w II poł. XIX w. spowodował znaczny wzrost ludności i, co jest oczywiste nastąpiło zwiększenie się liczby uczniów. Decyzje o budowie nowoczesnych budynków szkolnych na niezabudowanych terenach przy skrzyżowaniu ul. Hallera i P. Skargi (wówczas były niemieckie nazwy tych ulic: Wilhelmstrasse i Karlstrasse) zostały zatem wymuszone. Najstarszym budynkiem, z powstałego całego kompleksu znajdujących się tu szkół jest neogotycka szkoła, wybudowana przez firmy Ulmera, Knadla, Rosenthala i Kurza w 1898 roku. Zdecydowano, że była w tym budynku szkoła dla dziewcząt, szkoła ewangelicką i prywatna szkoła wyższa dla chłopców. W 1905 roku podjęto kolejną decyzję o budowie oddzielnej szkoły dla chłopców, która była wyposażona już w salę do ćwiczeń gimnastycznych. Szkoła dla dziewcząt mieściła się w tym budynku do chwili odzyskania przez Polskę niepodległości. Od pierwszego dzwonka nawa władza PRL zadecydowała, jak zresztą wszędzie w Polsce, że były klasy mieszane- z dziewcząt i chłopców. Taka syduacja jest do dnia dzisiejszego.

  1. Pod redakcją prof. Tadeusza Malinowskiego, ŹRÓDŁA ARCHEOLOGICZNE I ANTROPOLOGICZNE DO DZIEJÓW ROWOKOŁU, WYŻSZA SZKOŁA PEDAGOGICZNA, Słupsk 1986, s. 6 i dalsze
  2. Roman Kamiński, Anna Uniechowska- Gawron;BADANIA NA GÓRZE ROWOKÓŁ W 1996R. [w:] Materiały Zachodniopomorskie, Tom XLV, str.403-452
  3. Pod redakcją prof. Tadeusza Malinowskiego, ŹRÓDŁA ARCHEOLOGICZNE I ANTROPOLOGICZNE DO DZIEJÓW ROWOKOŁU, WYŻSZA SZKOŁA PEDAGOGICZNA, Słupsk 1986, s. 62 i dalsze
  4. Norbert Buske: Die Marienkapellen auf dem Gollen, dem Revekol und dem Heiligen Berg bei Pollnow. Ein Beitrage zur Geschichte der Wallfahrtsorte in Pommern. In: Baltische Studien, Neue Folge Bd. 56, Hamburg 1970. S. 21.
  5. T. Malinowski; Zur Geschichte des Revekol (Rowokół), des heiligen Berges in Hinterpommern, B. S., N. F. 1988.
  6. Johann Manson: See- Buch oder gründlicher, ausführlicher Bericht aller und jeden rechten Coursen, Landkännungen, Steckungen Einläufen... der gantzen Ost- See. 1669. Mit Seegebeten vermehrt 1695. XII, Nr. 18 u. 19. Vgl. dazu die Würdigung dieses Seebuches von A. Hops in: Der Seewart, Nautische Zeitschrift für die Deutsche Seeschiffart, Bd. 21, Heft 2. S. 201-211, 1960
Na podstawie artykułu: "Wikipedysta:Władysław Goliński/Brudnopis" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy