Wikipedysta:Zala/brudnopis4


Wikipedysta:Zala/brudnopis4 w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii < Wikipedysta:Zala Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Goffredo Mameliwłoski okręt podwodny z okresu międzywojennego i II wojny światowej, jedna z czterech jednostek typu Mameli. Okręt został zwodowany 9 grudnia 1926 roku w stoczni Cantieri navali Tosi di Taranto w Tarencie, a w skład Regia Marina wszedł 20 stycznia 1929 roku. Pełnił służbę na Morzu Śródziemnym, Morzu Czerwonym i Atlantyku, biorąc udział m.in. w wojnie domowej w Hiszpanii i kampanii śródziemnomorskiej.

Spis treści

Projekt i budowa | edytuj kod

Projekt oceanicznych okrętów typu Mameli powstał w wyniku zbadania konstrukcji i doświadczeń z eksploatacji otrzymanych po I wojnie światowej U-Bootów Kaiserliche Marine[1][2]. Jednostki zaprojektował inż. Virginio Cavallini[2]. Przyjęto konstrukcję jednokadłubową, z dużym kioskiem[2]. Powstały solidne okręty o dobrej manewrowości podwodnej i dużej dopuszczalnej głębokości zanurzania, problemem była jednak ich stateczność[2]. Problem rozwiązano instalując zewnętrzne siodłowe zbiorniki balastowe, co jednak zmniejszyło osiąganą prędkość maksymalną (z projektowanych 17,2 węzła na powierzchni do 15 węzłów)[1]. Mameli były pierwszym typem okrętów podwodnych skonstrowanych we Włoszech po I wojnie światowej[1].

„Goffredo Mameli” zbudowany został w stoczni CRDA w Tarent[3][1]. Stępkę okrętu położono 17 sierpnia 1925 roku[a], a zwodowany został 9 grudnia 1926 roku[4][5]. Nazwa okrętu nawiązywała do mitologicznego syna Posejdona i jednej z najadGlaukosa[5].

Dane taktyczno-techniczne | edytuj kod

„Goffredo Mameli” był dużym, oceanicznym jednokadłubowym okrętem podwodnym[6]. Długość całkowita wynosiła 64,6 metry, szerokość 6,51 metra i zanurzenie 4,3 metra[1][7]. Wyporność normalna w położeniu nawodnym wynosiła 810 tony, a w zanurzeniu 993 ton[3][1][b]. Okręt napędzany był na powierzchni przez dwa silniki wysokoprężne FIAT o łącznej mocy 3000 KM[1][7]. Napęd podwodny zapewniały dwa silniki elektryczne CRDA o łącznej mocy 1100 KM[1][2][c]. Dwuśrubowy układ napędowy pozwalał osiągnąć prędkość 15 węzłów na powierzchni i 7,5 węzła w zanurzeniu[1][2][d]. Zasięg wynosił 2825 Mm przy prędkości 17 węzłów w położeniu nawodnym (lub 9760 Mm przy prędkości 8 węzłów) oraz 110 Mm przy prędkości 3 węzłów w zanurzeniu[8][9][e]. Zbiorniki paliwa mieściły 59 ton oleju napędowego[3]. Dopuszczalna głębokość zanurzenia wynosiła 100 metrów[3][f].

Okręt wyposażony był w osiem stałych wyrzutni torped kalibru 533 mm: cztery na dziobie i cztery na rufie, z łącznym zapasem 14 torped[3][8]. Torpedy kalibru 533 mm miały długość 7,2 metra, masę 1550 kg (w tym 260 kg materiału wybuchowego), prędkość 50 węzłów przy zasięgu 4000 metrów lub 30 węzłów przy strzelaniu na odległość 12 000 metrów[10]. Uzbrojenie artyleryjskie stanowiły umieszczone przed i za kioskiem dwa pojedyncze działa pokładowe kalibru 100 mm L/47 OTO M1931[3][8]. Masa całkowita działa wynosiła 2177 kg, a długość 4,94 metra; kąt podniesienia lufy wynosił 45°, donośność 12 600 metrów, zaś szybkostrzelność osiem strzałów na minutę[10]. Działo strzelało nabojami o masie 26 kg (w tym pocisk burzący ważył 13,8 kg, a ładunek miotający 5 kg) z prędkością wylotową 840 m/s[10]. Broń przeciwlotniczą stanowiły dwa pojedyncze wielkokalibrowe karabiny maszynowe Breda M1931 kalibru 13,2 mm L/76[3][8]. Masa wkm wynosiła 47,5 kg, kąt podniesienia lufy 85°, a skuteczna donośność 2000 metrów; broń zasilana była z magazynku na 30 nabojów (masa naboju wynosiła 0,125 kg przy masie pocisku 0,051 kg), zaś szybkostrzelność praktyczna wynosiła 400 strzałów na minutę przy prędkości początkowej 790 m/s[11]. Jednostka wyposażona też była w hydrofony[3].

Załoga okrętu składała się z 7 oficerów oraz 50 podoficerów i marynarzy[8][g].

Służba | edytuj kod

„Goffredo Mameli” wszedł do służby w Regia Marina 20 stycznia 1929 roku[4][12]. Jednostka wzięła udział w wojnie domowej w Hiszpanii, a następnie służyła na Morzu Czerwonym[8]. 10 czerwca 1940 roku, w momencie ataku Włoch na Francję, okręt pełnił służbę na Morzu Śródziemnym wchodząc w skład 12. eskadry (wł. Squadriglia) 1. Flotylli okrętów podwodnych (wł. Gruppo sommergibili) stacjonującej w La Spezia i Neapolu (w skład której wchodziły ponadto: siostrzana „Otaria” oraz „Comandante Cappellini”, „Comandante Faà di Bruno”, „Mocenigo” i „Veniero”)[13][14]. Po rozpoczęciu działań wojennych okręt odbył trzy wojenne patrole. Podczas jednego z nich nieopodal Przylądka Corbelin zaatakował bez powodzenia ogniem artyleryjskim brytyjski parowiec „Baron Erskine” o pojemności 3657 BRT (26 czerwca)[15][16]. W dniach 6–11 lipca „Goffredo Mameli” patrolował wody na zachód od Sardynii[17]. W końcu lipca jednostkę skierowano do arsenału marynarki w Neapolu, gdzie w ciągu dwóch miesięcy przeprowadzono konieczne prace przygotowujące „Goffredo Mameli” do działań na Atlantyku[15].

26 września 1940 roku okręt wyszedł z Neapolu, dowodzony przez kmdra por. (wł. capitano di fregata) Giuseppe Mellinę[15]. 2 października bez większych problemów sforsował Cieśninę Gibraltarską, a dzień później na wodach między przylądkami Trafalgar a Spartel wystrzelił trzy niecelne torpedy do okrętów zidentyfikowanych jako niszczyciele[18][h]. Rankiem 7 października w pobliżu Azorów okręt dostrzegł w odległości ponad 25 km konwój składający się z 18 statków, a następnie drugi, który tworzyło 12 jednostek (później zauważono jeszcze trzecią grupę frachtowców)[19]. Mając niesprawny jeden z silników Diesla dowódca rozpoczął pościg za zauważonymi konwojami najpierw w położeniu podwodnym, a później w wynurzeniu, jednak stracono kontakt z wrogimi jednostkami, a na dodatek radiogram o zauważeniu konwojów wysłano po sześciu godzinach od pierwszego kontaktu[19]. W dniach 8–12 października „Goffredo Mameli” patrolował wody wokół Azorów, a 22 października przybył do Betasom[19]. Postawa Giuseppe Melliny podczas pierwszego atlantyckiego patrolu została negatywnie oceniona przez dowódcę bazy kontradm. Paronę, który odebrał mu dowództwo okrętu. Nowym kapitanem został mianowany kpt. mar. (wł. tenente di vascello) Luigi Baroni[19].

23 grudnia 1940 roku „Goffredo Mameli” wyszedł na kolejny patrol, udając się na wody na zachód od Szkocji[20]. Rejon działań okręt osiągnął 28 grudnia, przebywając w nim do 5 stycznia 1941 roku[20]. Rankiem 9 stycznia, znajdując się między Szkocją a Irlandią, będący w zanurzeniu okręt, wystrzelił z niewielkiej odległości niecelną torpedę do parowca o szacowanej pojemności 4000 BRT[20]. Następnie wynurzył się i rozpoczął ostrzał statku z działa pokładowego, zgłaszając trafienia, lecz przeciwnik odpowiedział skutecznym ogniem, zmuszając włoski okręt do zanurzenia po stracie jednego członka załogi, por. mar. Carlo Marenco di Moriondo (do zdarzenia doszło na przybliżonej pozycji 53°N 17°W/53,000000 -17,000000)[21][22]. Przeciwnikiem „Goffredo Mameli” okazał się brytyjski pomocniczy okręt patrolowy (ang. ocean boarding vessel) HMS „Cavina” (zarekwirowany przez Royal Navy statek transportowo-pasażerski zbudowany w 1924 roku o pojemności 6908 BRT, uzbrojony w dwa pojedyncze działa kal. 152 mm, armatę przeciwlotniczą kalibru 76 mm i dwie pojedyncze armaty przeciwlotnicze kal. 40 mm)[23][24]. Okręt powrócił do bazy 13 stycznia[21].

Po dwutygodniowym postoju, 27 stycznia jednostka wyszła z Bordeaux na swój trzeci atlantycki patrol, tym razem w rejon pomiędzy Przylądkiem Silleiro, Porto i Przylądkiem Świętego Wincentego[25]. 14 lutego w estuarium Tagu „Goffredo Mameli” został wykryty przez co najmniej pięć nieprzyjacielskich jednostek ZOP, które podjęły atak na włoski okręt, zrzucając 130 bomb głębinowych. W wyniku bliskich eksplozji pod kilem „Goffredo Mameli” doznał poważnych uszkodzeń i został zmuszony do przerwania patrolu, powracając 22 lutego do bazy[25]. Naprawa okrętu trwała trzy miesiące[25].

18 czerwca 1941 roku „Goffredo Mameli” wyszedł z Betasom z zamiarem powrotu na Morze Śródziemne, jednak z powodu awarii siłowni okręt zmuszony był zawrócić do Bordeaux w celu dokonania koniecznych napraw uszkodzonych silników Diesla[26]. 24 czerwca jednostka ponownie opuściła bazę i trzy dni później znalazła się u wejścia do Cieśniny Gibraltarskiej[26]. 27 czerwca o godzinie 11:25 płynący w zanurzeniu okręt został na pozycji 35°06′N 12°41′W/35,100000 -12,683333 wykryty i zaatakowany bombami głębinowymi przez brytyjski niszczyciel HMS „Wishart” (D67), dowodzony przez kmdra por. Edwarda T. Coopera (który opuścił konwój HG-66)[26][27]. Wybuchające blisko włoskiej jednostki bomby spowodowały ciężkie uszkodzenia, co zmusiło kpt. Baroniego do wydania rozkazu alarmowego wynurzenia[26]. Ostrzeliwani przez niszczyciel Włosi podjęli walkę, otwierając ogień z artylerii pokładowej, jednak byli bez szans i na rozkaz dowódcy rozpoczęli procedurę samozatopienia jednostki[26]. „Goffredo Mameli” zatonął około 14:00, w odległości 330 Mm na zachód od przylądka Spartel, a podczas ostatniej jego walki zginęło ośmiu marynarzy, w tym główny mechanik (wł. tenente del Genio Navale) Augusto Cernigoi[26][28]. Do niewoli trafiło 51 członków załogi okrętu – siedmiu oficerów oraz 44 podoficerów i marynarzy, podjętych z wody przez załogę HMS „Wishart”, który następnego dnia zawinął do Gibraltaru[26][27].

Uwagi | edytuj kod

  1. Powtórnie, gdyż pierwsze położenie stępki okrętu jako „Delfim” odbyło się 12 października 1931 roku[4].
  2. Identycznie podaje Fontenoy 2007 ↓, s. 225. McMurtrie 1941 ↓, s. 277 podaje wyporność nawodną 863 tony, a podwodną 1167 ton; Lipiński 1999 ↓, s. 652 podaje wyporność 977/1325 ton, Fraccaroli 1974 ↓, s. 109 1071/1326 ton, zaś Sobski 2019 ↓, s. 23 podaje 1059/1326 ton.
  3. McMurtrie 1941 ↓, s. 277 podaje, że łączna moc silników elektrycznych wynosiła 1400 KM.
  4. Fraccaroli 1974 ↓, s. 109 podaje, że okręty typu Goffredo Mameli na powierzchni rozwijały prędkość od 17,1 do 17,31 węzła, a w zanurzeniu między 8 a 8,6 węzła, zaś McMurtrie 1941 ↓, s. 277 podaje, że w zanurzeniu okręt mógł się poruszać z prędkością 8,5 węzła.
  5. Fontenoy 2007 ↓, s. 225 podaje, że zasięg nawodny wynosił 10 500 Mm przy prędkości 8 węzłów, zaś podwodny 105 Mm przy prędkości 3 węzłów.
  6. Sobski 2019 ↓, s. 23 podaje, że zanurzenie operacyjne okrętu wynosiło 100 metrów.
  7. McMurtrie 1941 ↓, s. 277 podaje, że załoga okrętu liczyła 48 osób, zaś Fontenoy 2007 ↓, s. 225, że 55.
  8. Kindell 1940c ↓ podaje, że celem nieudanego ataku przeprowadzonego na przybliżonej pozycji 36°N 6°W/36,000000 -6,000000 był brytyjski transportowiec.

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d e f g h i Gardiner i Chesneau 1980 ↓, s. 307.
  2. a b c d e f Fontenoy 2007 ↓, s. 225.
  3. a b c d e f g h Gogin 2020 ↓.
  4. a b c Fraccaroli 1974 ↓, s. 111.
  5. a b Sobski 2019 ↓, s. 190.
  6. Sobski 2019 ↓, s. 22.
  7. a b Fraccaroli 1974 ↓, s. 109.
  8. a b c d e f Sobski 2019 ↓, s. 23.
  9. Lipiński 1999 ↓, s. 652.
  10. a b c Sobski 2019 ↓, s. 30.
  11. Sobski 2019 ↓, s. 31.
  12. Kindell 1940a ↓.
  13. Franz 2016a ↓, s. 237.
  14. Sobski 2015 ↓, s. 53.
  15. a b c Sobski 2019 ↓, s. 50.
  16. Kindell 1940b ↓.
  17. Rohwer 1940 ↓.
  18. Sobski 2019 ↓, s. 50-51.
  19. a b c d Sobski 2019 ↓, s. 51.
  20. a b c Sobski 2019 ↓, s. 73.
  21. a b Sobski 2019 ↓, s. 74.
  22. Kindell 1941a ↓.
  23. Sobski 2019 ↓, s. 73-74.
  24. Helgason 2020 ↓.
  25. a b c Sobski 2019 ↓, s. 84.
  26. a b c d e f g Sobski 2019 ↓, s. 106.
  27. a b Kindell 1941b ↓.
  28. Franz 2016b ↓, s. 238.

Bibliografia | edytuj kod

  • Paul E. Fontenoy: Submarines: An Illustrated History of Their Impact (Weapons and Warfare). Santa Barbara, California: ABC-CLIO, 2007. ISBN 1-85367-623-3. (ang.)
  • Aldo Fraccaroli: Italian Warships of World War II. London: Ian Allan Ltd., 1974. ISBN 0-7110-0002-6.
  • Maciej Franz: Burza nad Morzem Śródziemnym. Aliancka ofensywa. T. 4. Oświęcim: Wydawnictwo Napoleon V, 2017. ISBN 978-83-65855-43-5.
  • Maciej Franz: Burza nad Morzem Śródziemnym. Zmagania o panowanie na morzu. T. 2. Oświęcim: Wydawnictwo Napoleon V, 2016. ISBN 978-83-65652-74-4.
  • Robert Gardiner, Roger Chesneau: Conway’s All the World’s Fighting Ships 1922–1946. London: Conway Maritime Press, 1980. ISBN 0-85177-146-7. (ang.)
  • Ivan Gogin: GOFFREDO MAMELI medium submarines (1929) (ang.). Navypedia. [dostęp 2020-05-14].
  • Don Kindell: ITALIAN, GREEK and YUGOSLAVIAN NAVY SHIPS, JUNE 1940 (ang.). Naval History Homepage. [dostęp 2020-05-14].
  • Jerzy Lipiński: Druga wojna światowa na morzu. Warszawa: Wydawnictwo Lampart, 1999. ISBN 83-902554-7-2.
  • Francis E. McMurtrie (red.): Jane’s Fighting Ships 1940. London: Sampson Low, Marston & Co., 1941. (ang.)
  • Jürgen Rohwer: Seekrieg 1940, Juli (niem.). Chronik des Seekrieges 1939–1945. [dostęp 2020-04-27].
  • Marek Sobski: BETASOM. Włoska broń podwodna w bitwie o Atlantyk (1940–1945). Zielona Góra: Marek Sobski, 2019. ISBN 978-83-953832-0-5.
  • Marek Sobski. Nasze morze naszym grobem. Działania operacyjne włoskiej floty podwodnej na Morzu Śródziemnym w 1940 roku. „Okręty”. Nr 1 (37). V, 2015. Oficyna Wydawnicza KAGERO. ISSN 1898-1518

Szablon:Okręty podwodne typu Mameli

Kategoria:Okręty podwodne typu Mameli Kategoria:Okręty zbudowane w Cantieri navali Tosi di Taranto

Na podstawie artykułu: "Wikipedysta:Zala/brudnopis4" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy