Wiktar Szejman


Wiktar Szejman w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Wiktar Uładzimirawicz Szejman (pol. Віктар Уладзіміравіч Шэйман[a]; ros. Виктор Владимирович Шейман, Wiktor Władimirowicz Szejman; ur. 26 maja 1958 w rejonie werenowskim) – radziecki i białoruski wojskowy i polityk; w latach 1994–2000 sekretarz państwowy Rady Bezpieczeństwa Republiki Białorusi, prokurator generalny, kierownik Administracji Prezydenta; jeden z najbliższych współpracowników przywódcy Białorusi Alaksandra Łukaszenki, główny podejrzany o zlecanie porwań i zabójstw jego przeciwników politycznych.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Urodził się 26 maja 1958 roku w rejonie werenowskim obwodu grodzieńskiego Białoruskiej SRR, ZSRR[1]. Ukończył Wyższą Pancerną Szkołę Dowódców w Błagowieszczeńsku[2]. Służył jako kadrowy wojskowy w Armii Radzieckiej[1]. Brał udział w radzieckiej interwencji w Afganistanie jako szef sztabu jednostki powietrznodesantowej[3]. W momencie ogłoszenia niepodległości Białorusi miał stopień majora i służył jako naczelnik sztabu Brzeskiej Brygady Desantowo-Szturmowej[1]. Należał do Białoruskiego Zrzeszenia Wojskowych. W latach 1990–1995 był deputowanym do Rady Najwyższej Białoruskiej SRR/Rady Najwyższej Republiki Białorusi XII kadencji. Wchodził w niej w skład Komisji ds. Bezpieczeństwa Narodowego, Obrony i Walki z Przestępczością, a także w skład Komisji ds. Młodzieży. W czasie wyborów prezydenckich w 1994 roku pracował w sztabie wyborczym Alaksandra Łukaszenki i odpowiadał za jego ochronę. Po wyborze Łukaszenki na prezydenta został jego doradcą ds. obrony i bezpieczeństwa oraz sekretarzem państwowym Rady Bezpieczeństwa Republiki Białorusi[3]. Od 16 października 1995 roku[4] do 20 grudnia tego samego roku[5], po dymisji Juryja Zacharanki ze stanowiska ministra spraw wewnętrznych[3], pełnił obowiązki ministra i przewodniczącego Kolegium Ministerstwa Spraw Wewnętrznych[4][5]. 6 grudnia 1996 roku został awansowany ze stopnia pułkownika do stopnia generała-majora[6]. 27 listopada 2000 roku został zdymisjonowany przez Łukaszenkę ze stanowiska sekretarza państwowego Rady Bezpieczeństwa i mianowany prokuratorem generalnym, mimo braku wykształcenia prawniczego[1]. 29 listopada 2004 roku został zdymisjonowany z tego stanowiska. Od tego samego dnia[7] do 4 stycznia 2006 roku pełnił funkcję kierownika Administracji Prezydenta Republiki Białorusi[8]. W grudniu 2005 roku stał na czele grupy inicjatywnej, która formalnie wystawiła Alaksandra Łukaszenkę jako kandydata na prezydenta[1].

Po wyborach prezydenckich 2006 roku powrócił na stanowisko sekretarza Rady Bezpieczeństwa. 8 lipca 2008 roku został zdymisjonowany, co powszechnie łączone było z zamachem bombowym w Mińsku[9].

Oskarżenia o zlecanie porwań i zabójstw | edytuj kod

Zdaniem Alaksandra Piatkiewicza i Wolfa Rubinczyka, Wiktar Szejman uważany jest za jednego z najbardziej oddanych zwolenników władzy Alaksandra Łukaszenki. Pod koniec 2003 roku ogłoszony został raport Christosa Pourgouridesa, w którym Szejman został nazwany głównym podejrzanym o organizowanie politycznie motywowanych porwań ludzi: Wiktara Hanczara, Dzmitryja Krasouskiego, Juryja Zacharanki i Dzmitryja Zawadskiego. Wszyscy oni zaginęli i nigdy nie zostali odnalezieni. Po ogłoszeniu raportu Unia Europejska uznała Szejmana za personę not grata[1]. Według raportu przygotowanego przez polską fundację Wolność i Demokracja, Wiktar Szejman jest podejrzany o kierowanie porwaniami i zamordowaniem wspomnianych czterech osób, a także zlecał i nadzorował liczne represje przeciwko opozycji politycznej[10].

Odznaczenia | edytuj kod

Kawaler 6 orderów i 33 medali państwowych i wojskowych (stan na sierpień 2008 roku), w tym Orderu Czerwonego Sztandaru, którym odznaczono go w 2002 roku, 16 lat po przedstawieniu go do tego odznaczenia[11].

  • Order Ojczyzny II klasy (10 listopada 2003) – za szczególne zasługi w umacnianiu obronności Republiki Białorusi, tworzeniu i rozwoju nowej technologii wojskowej[12];
  • Order Ojczyzny III klasy (26 maja 1998) – za szczególne zasługi w działalności służbowej, skierowanej na umocnienie siły kraju i obronę interesów państwowych[13].

Uwagi | edytuj kod

  1. Zapis według oficjalnego wariantu języka białoruskiego. Alternatywna forma zapisu, według tzw. wariantu klasycznego (taraszkiewicy): Віктар Уладзімеравіч Шэйман (czyt. Wiktar Uładzimierawicz Szejman).

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d e f Пяткевіч i Рубінчык 2011 ↓, s. 1212
  2. Kto…, s. 253
  3. a b c Kto…, s. 254
  4. a b А. Лукашенко: Указ Президента Республики Беларусь от 16 октября 1995 г. №425 (ros.). pravoby.info, 1995-10-16. [dostęp 2017-03-15].
  5. a b А. Лукашенко: Указ Президента Республики Беларусь от 20 декабря 1995 г. №505 (ros.). bankzakonov.com, 1995-12-20. [dostęp 2017-03-15].
  6. А. Лукашенко: Указ Президента Республики Беларусь от 6 декабря 1996 г. №512 (ros.). pravoby.info, 1996-12-06. [dostęp 2017-03-15].
  7. А. Лукашенко: Указ Президента Республики Беларусь от 29 ноября 2004 г. №586 (ros.). bankzakonov.com, 2004-11-29. [dostęp 2017-03-15].
  8. А. Лукашенко: Указ Президента Республики Беларусь от 4 января 2006 г. №6 (ros.). pravo.levonevsky.org, 2006-01-04. [dostęp 2017-03-15].
  9. Po wybuchu -​ "poleciały głowy" urzędników na Białorusi. Wirtualna Polska, 2008-07-08 19:11. [dostęp 2017-03-15].
  10. Zalewski, Bućko i Kurkiewicz 2007 ↓, s. 57.
  11. Орден нашел владельца (ros.). Sowietskaja Biełorussija, 2002-05-28. [dostęp 2017-03-15].
  12. А. Лукашенко: Указ Президента Республики Беларусь от 26 мая 1998 г. №285 (ros.). bankzakonov.com, 2003-11-10. [dostęp 2017-03-15].
  13. А. Лукашенко: Указ Президента Республики Беларусь от 26 мая 1998 г. №285 (ros.). bankzakonov.com, 1998-05-26. [dostęp 2017-03-15].

Bibliografia | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Wiktar Szejman" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy