Wiktor Pniewski


Wiktor Pniewski w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Wiktor Pniewski (ur. 5 grudnia 1891 w Kłecku zm. 13 sierpnia 1974 w Koźminie[1]) – pułkownik pilot Wojska Polskiego, uczestnik powstania wielkopolskiego, organizator lotnictwa powstańczego, organizator i uczestnik pierwszego nalotu bombowego lotnictwa II RP[2], uczestnik walk we Francji i Wielkiej Brytanii. Kawaler Orderu Virtuti Militari.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Syn urzędnika pocztowego Stanisława i Anny. Uczył się w Poznaniu. Od 1906 w czasie nauki w Szkole Handlowej, należał do koła Towarzystwa Tomasza Zana. Od 1910 pracował w Poznaniu jako drogerzysta. Powołany został do odbycia służby wojskowej w armii niemieckiej w październiku 1911 w 9 Pułku Huzarów w Strasburgu. Zdobył kwalifikacje lotnika obserwatora. Przeniesiono go do 4 Baonu Lotniczego, jako pomocnika mechanika w grudniu 1913. Brał udział w walkach w I wojnie światowej.

W okresie od października 1916 do 1 czerwca 1917 szkolił się w Szkole Lotniczej w Koszalinie, którą ukończył w stopniu sierżanta z tytułem pilota. Skierowany na front zachodni. W sierpniu 1918 kontuzjowany. Po wyleczeniu ran, w październiku 1918 skierowany do Stacji Lotniczej na Ławicy. Od listopada 1918 był członkiem POW i organizował komórkę w swojej jednostce. Do działalności konspiracyjnej razem z kolegą sierż. pilotem Józefem Mańczakiem wciągnął 5 pilotów, 2 obserwatorów i 32 mechaników lotniczych[3]. W czasie rozpoczętej rewolucji w Niemczech został wybrany do Rady Robotniczej i Żołnierskiej. Od końca grudnia 1918 uczestniczył w walkach w powstaniu wielkopolskim. 4 stycznia 1919 brał udział w bitwie o Ławicę, zakończonej opanowaniem lotniska 5 i 6 stycznia. Powstańcy przejęli ponad 100 samolotów, ok. 300 balonów obserwacyjnych i zepelinów, zapas bomb lotniczych, 20 ckm, amunicję do ckm, kilkadziesiąt silników lotniczych i inny sprzęt lotniczy[4]. Później oszacowano zdobyte uzbrojenie i sprzęt na 160-200 mln marek niemieckich. Niektórzy historycy uważają, iż był to największej wartości łup wojenny w dziejach Polski, większy nawet niż ten zdobyty w bitwach pod Grunwaldem i pod Wiedniem[5]. Wcześniej nie dopuścili do wywozu samolotów i innego sprzętu lotniczego do Frankfurtu n. Odrą. Został pierwszym komendantem Stacji Lotniczej na Ławicy. W skład Stacji weszły 4 kompanie: 1 kompania lotnicza, 2 kompania warsztatowa, 3 kompania wartownicza, 4 kompania rekrucka[3]. Już 7 stycznia brał udział razem z kolegami w demonstracyjnych lotach nad Poznaniem, na 6 samolotach wywiadowczych LVG C.V Ludność Poznania z entuzjazmem wyległa na ulicę miasta i wiwatowała na cześć polskich lotników z armii powstańczej[3]. Po opanowaniu Ławicy na rozkaz komendanta Stacji sierżanta Wiktora Pniewskiego było zorganizowane bombardowanie przez Polaków lotniska we Frankfurcie. Wcześniej na zdobycznych samolotach rozkazał zamalować na kadłubach czarne krzyże i namalować biało-czerwone szachownice zgodnie z rozporządzeniem nr 38 szefa Sztabu Generalnego WP z 1 grudnia 1918[2]. W odwet za opanowanie lotniska Niemcy przeprowadzili bombardowanie lotniska Ławica 7 i 8 stycznia 1919[2]. Po nalotach niemieckich, przeprowadzonych na wojska powstańcze w dniach 7–8 stycznia, polscy piloci 9 stycznia przeprowadzili odwetowy nalot na lotnisko we Frankfurcie. 6 polskich maszyn LVG C.V zbombardowało niemieckie lotnisko, zrzucając 900 kg bomb[3]. Atak trwał godzinę. Polskie maszyny przeprowadziły sześć nalotów. Niemcy byli kompletnie zaskoczeni, a cywile we Frankfurcie przerażeni[2]. Był to pierwszy nalot w historii polskich skrzydeł, zakończony sukcesem – Niemcy zaprzestali nalotów na Poznań. Pod dowództwem sierżanta Pniewskiego polscy lotnicy przeprowadzili pierwszą akcję na korzyść wojsk lądowych. 17 stycznia 1919 przeprowadzili obserwację stanowisk niemieckich 50 km w głębi terytorium wroga[2].

Na przełomie stycznia i lutego formował 1 lotniczą eskadrę wielkopolską (zwana też 1 Wielkopolską eskadrą polną), a 15 lutego objął jej dowództwo. Wspierał z powietrza w marcu 1920 Armię Wielkopolską walczącą pod Lwowem[6][7],. 7 czerwca wrócił z eskadrą do Poznania. Od 16 czerwca z eskadrą walczył na Froncie Wielkopolskim, działając z lotniska Wojnowice pod Bukiem. Skierowany z eskadrą 6 września 1919 na Front Litewsko-Białoruski[6]. W styczniu 1920 powrócił z frontu do Poznania i objął dowództwo Stacji Lotniczej Ławica. W lutym sformował Zapasowy Dyon Lotniczy, obejmując jego dowództwo. Awansowany do stopnia kapitana 1 czerwca 1920. W działaniach wojennych 1920 dowodził Dyonem Zapasowym. Za czyny na polach walk w wojnie polsko-bolszewickiej odznaczony Virtuti Militari V klasy.

6 marca 1922 wyznaczony na zastępcę dowódcy Centralnej Składnicy Lotniczej w Warszawie. Od lutego do czerwca 1925 był słuchaczem Kursu doskonalącego dla oficerów sztabowych w Rembertowie i kursu kwatermistrzowskiego przy Wyższej Szkole Wojennej[8]. W 1925 został przeniesiony do 3 pułku lotniczego w Poznaniu na stanowisko oficera taktycznego pułku. 12 kwietnia 1927 został mianowany majorem ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1927 i 5. lokatą w korpusie oficerów lotnictwa[9]. 26 marca 1931 został przesunięty ze stanowiska kwatermistrza pułku na stanowisko dowódcy dywizjonu[10][11]. W 1932 został przeniesiony do 6 pułku lotniczego we Lwowie na stanowisko komendanta Bazy. W 1935 został komendantem Centrum Wyszkolenia Lotnictwa nr 1 w Dęblinie. 27 czerwca 1935 roku mianowany podpułkownikiem ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1935 i 4. lokatą w korpusie oficerów aeronautycznych[12]. W 1936 przeniesiony do Kierownictwa Zaopatrzenia Lotnictwa w Warszawie na stanowisko zastępcy kierownika do spraw zaopatrzenia[13]. W 1937, po utworzeniu korpusu oficerów lotnictwa, został zaliczony do grupy technicznej[14].

W czasie kampanii wrześniowej 1939 przez Rumunię dotarł do Francji, gdzie dowodził Eskadrą Oficerską. W czerwcu 1940 organizował ewakuację do Wielkiej Brytanii. Wstąpił do RAF, otrzymał numer służbowy P-0588[15]. Został tam mianowany komendantem Obozu Żołnierskiego Polskich Sił Powietrznych (Dunholme – Lodge, 1940 – 1947). W 1947 wrócił do Polski i został zweryfikowany w stopniu pułkownika. Po powrocie do kraju był m.in. dowódcą pułku lotniczego, szefem Wydziału Wojskowego w Państwowym Instytucie Hydrologiczno–Meteorologicznym. Na emeryturę przeszedł 18 sierpnia 1952. Od 1952 do 1968 był cywilnym pracownikiem tego instytutu. Był członkiem Klubu Seniorów Lotnictwa przy Aeroklubie PRL. Zmarł 13 sierpnia 1974 w Koźminie. Spoczywa na cmentarzu w Rozdrażewie[1].

5 września 2009 w Kłecku odsłonięto obelisk poświęcony pamięci płk. Wiktora Pniewskiego.

W kwietniu 2019 imię płk. pil. Wiktora Pniewskiego otrzymała 33 Baza Lotnictwa Transportowego[16].

Ordery i odznaczenia | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Wiktor Pniewski (M.J. Minakowski, Genealogia potomków Sejmu Wielkiego). www.sejm-wielki.pL. [dostęp 2015-07-22].
  2. a b c d e Radosław Nawrot: Pierwszy nalot Polaków. s. 4-5.
  3. a b c d Piotr Bojarski: 97 rocznica powstania wielkopolskiego. Kolebka wielkopolskiego lotnictwa. s. 5-7.
  4. W.W. Pniewski W.W., Powstanie Lotnictwa Wielkopolskiego. Zajęcie Ławicy, (w:) Księga pamiątkowa 3-go Pułku Lotniczego 1918-1928], Poznań 1928, s. 35., wbc.poznan.pl [dostęp 2020-04-10] .
  5. Dawid Jung, Dom Wiktora Pniewskiego w Kłecku [w:] 13 pomysłów na Gniezno i okolice. Przewodnik tematyczny dla turystów (red. nauk. Armin Mikos von Rohrscheidt), Gniezno 2016, s. 128.
  6. a b Janusz Odziemkowski: Leksykon wojny polsko-rosyjskiej 1919-1920. s. 234-5.
  7. Krzysztof Mroczkowski: Pierwsze orły w powietrzu. s. 4-7.
  8. Marian Romeyko: Przed i po maju. s. 66.
  9. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 20 kwietnia 1927 roku, s. 120.
  10. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 26 marca 1931 roku, s. 119.
  11. Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 532, 548.
  12. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 28 czerwca 1935 roku, s. 66.
  13. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 504.
  14. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 223.
  15. Krzystek 2012 ↓, s. 459.
  16. Dz.Urz.MON 2019 poz. 78 (pol.). 2019-04-29. [dostęp 2019-05-05].
  17. Niestrawski t. I 2017 ↓, s. 245.
  18. Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 532.
  19. Lista odznaczonych WKP ↓.
  20. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 66 z 16 października 1923 roku, s. 706.

Bibliografia | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Wiktor Pniewski" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy