Witold Łokuciewski


Witold Łokuciewski w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Piloci dywizjonu 303. Witold Łokuciewski czwarty z prawej Kpt. Jan Kazimierz Daszewski i kpt. Witold Łokuciewski przed kasynem w Northolt. Grób Witolda Łokuciewskiego na Powązkach Wojskowych w Warszawie

Witold Łokuciewski, ps. Tolo (ur. 2 lutego 1917 w Nowoczerkasku w Rosji, zm. 17 kwietnia 1990 w Warszawie) – pułkownik pilot Wojska Polskiego, major (ang. Squadron Leader) Królewskich Sił Powietrznych, as myśliwski II wojny światowej. Kawaler Krzyża Srebrnego Orderu Wojennego Virtuti Militari.

Spis treści

Służba w Wojsku Polskim | edytuj kod

Syn Antoniego Łokuciewskiego i Beniaminy z Pobiedzińskich. Jego rodzina przeniosła się do Wilna w 1918 roku. Po ukończeniu liceum im. Jana Śniadeckiego w Oszmianie i zdanej maturze w 1935 rozpoczął służbę wojskową w Szkole Podchorążych Lotnictwa w Dęblinie. Szkołę ukończył w 1938 (XI promocja, 89 lokata) i został przydzielony do 112 eskadry myśliwskiej 1 pułku lotniczego w Warszawie[1]. W ramach tej jednostki uczestniczył w obronie Warszawy w 1939 na samolotach P.11. 6 września 1939 roku zgłosił prawdopodobne zniszczenie ½ Ju 87[2]. 18 września po agresji ZSRR na Polskę wraz z całą eskadrą ewakuował się do Rumunii. Przez Jugosławię i Włochy przedostał się do Francji[3].

W czasie kampanii francuskiej od 17 maja 1940 walczył we Francji (II Klucz Kominowy „Op”) na samolotach MS 406[4]. 10 czerwca 1940 roku w walce powietrznej w okolicy Ramorantin zestrzelił He 111[5]. Za udział w kampanii francuskiej został, na wniosek płk Oliviana dowódcy bazy w Ramorantin, odznaczony Croix de Guerre[6]. Po radiowym apelu premiera Francji marszałka Philippa Pétaina o zawieszenie broni 18 czerwca klucz zakończył loty i 21 czerwca został ewakuowany do Wielkiej Brytanii (otrzymał numer służbowy P-1492)[7]. Od 2 sierpnia 1940 był pilotem w dywizjonie 303. 7 września uzyskał pierwsze zestrzelenie nad Wyspami Brytyjskimi[8]. 15 września został ranny podczas lotu bojowego ale wkrótce powrócił do służby[9]. Za zasługi został 18 września odznaczony przez Naczelnego Wodza gen. Władysława Sikorskiego Krzyżem Srebrnym Virtuti Militari[10]. 14 lipca 1941 roku, jako wyróżniający się pilot, został udekorowany przez dowódcę 11 Grupy Myśliwskiej a/v/m Trafforda Leigh-Mallorego, brytyjskim odznaczeniem Distinguished Flying Cross (DFC)[11]. 20 listopada 1941 został dowódcą eskadry „A” w dywizjonie[12].

13 marca 1942 jego Spitfire RF-B został uszkodzony nad okupowaną Francją i po awaryjnym lądowaniu Łokuciewski dostał się do niewoli niemieckiej[13]. Początkowo był leczony w szpitalu w Saint-Omer a potem w lazarecie w obozie Dulag Luft[3]. Został osadzony przez Niemców w Stalag Luft III w Żaganiu. 15 sierpnia 1943 uczestniczył w ucieczce 26 więźniów z obozu. Po kilku dniach został złapany przez Niemców w Legnicy. Uczestniczył w przygotowaniach do słynnej Wielkiej Ucieczki[a].

Pod koniec wojny w maju 1945 został oswobodzony i powrócił do Anglii. 29 listopada 1945 ponownie został przydzielony do dywizjonu 303. 1 lutego 1946 został dowódcą dywizjonu 303 i pełnił tę funkcję aż do jego rozwiązania 9 grudnia 1946[14].

Do Polski powrócił w 1947 i przez rok pracował jako instruktor w Aeroklubie Lubelskim w Świdniku[3]. Po zwolnieniu z powodów politycznych z lotnictwa znalazł zatrudnienie w kancelarii adwokackiej, później był zastępcą kierownika Spółdzielni Pracy „Wapno-Beton” w Lublinie[15]. Dopiero w listopadzie 1956, na fali odwilży politycznej, został przyjęty do lotnictwa wojskowego[16]. W latach 1959-1964 był szefem pilotów w Instytucie Technicznym Wojsk Lotniczych[3]. W latach 1969–1971 pełnił funkcję attaché wojskowego w Londynie[17]. W roku 1974 przeszedł na emeryturę. Wieloletni członek Rady Naczelnej ZBoWiD. W 1985 powołany w skład Prezydium Rady Naczelnej ZBoWiD. W latach 1988-1990 członek Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa[18].

11 listopada 1988 r. wszedł w skład Honorowego Komitetu Obchodów 70 rocznicy Odzyskania Niepodległości przez Polskę, którego przewodnictwo objął I sekretarz KC PZPR gen. armii Wojciech Jaruzelski. W 1989 kandydował w wyborach do Sejmu. 5 października 1989 roku minister obrony narodowej gen. Florian Siwicki wyróżnił go wpisem do „Honorowej Księgi Czynów Żołnierskich”.

Został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera C30-X-17)[19].

Wizerunek pilota został umieszczony na samolocie myśliwskim MiG-29 nr 83 z 23 Bazy Lotnictwa Taktycznego[20].

Zestrzelenia | edytuj kod

Witold Łokuciewski został sklasyfikowany na liście Bajana, na 20. pozycji. Zostało mu zaliczonych 8 pewnych zestrzeleń oraz 3 ½ prawdopodobnych:

zestrzelenia pewne
  • He 111 – 10 czerwca 1940 (pilotował MS-406)
  • Do 215 – 7 września 1940 (pilotował Hurricane Mk I, RF-U nr P3975)
  • Bf 109 – 11 września 1940 (pilotował Hurricane I, RF-O nr L2099)
  • Do 215 – 11 września 1940 (pilotował Hurricane I, RF-O nr L2099)
  • Bf 109 – 15 września 1940 (pilotował Hurricane I, RF-Z nr P2903)
  • Bf 109 – 20 kwietnia 1941 (pilotował Spitfire Mk IIA, RF-T nr P7546)
  • Bf 109 – 18 czerwca 1941 (pilotował Spitfire Mk IIA, RF-T nr P7546)
  • Bf 109 – 22 czerwca 1941 (pilotował Spitfire Mk IIB, RF-S nr P8333)
zestrzelenia prawdopodobne
  • ½ Ju 87 – 6 września 1939 (ciężko uszkodzony, pilotował P 11c)
  • Do 215 – 7 września 1940 (pilotował Hurricane I, RF-U nr P3975)
  • Bf 109 – 22 czerwca 1941 (pilotował Spitfire IIB, RF-S nr P8333)
  • Bf 109 – 11 lipca 1941 (pilotował Spitfire IIB, RF-S nr P8333)

Ordery i odznaczenia | edytuj kod

Upamiętnienie | edytuj kod

  • Tablica pamiątkowa na budynku II LO im. hetm. J. Zamoyskiego w Lublinie[24]. Liceum mieści się obecnie w kamienicy, w której w latach 1947–1957 pilot mieszkał z rodziną.
  • W 2007 roku powstała książka ze wspomnieniami o Tolu („Tolo muszkieter z Dywizjonu 303 Wspomnienia o Witoldzie Łokuciewskim”) autorstwa Bożeny Gostkowskiej (siostrzenica).

Uwagi | edytuj kod

  1. W różnych źródłach podawane są sprzeczne wersje wydarzeń:
    • Łokuciewski nie uczestniczył w Wielkiej Ucieczce, ponieważ o kolejności uciekania miało zdecydować losowanie, w którym wylosował daleki numer; nie zdążył więc uciec (R. King, str 392).
    • Łokuciewski na dwa tygodnie przed ucieczką (9 marca) został przeniesiony do obozu Stalag Luft IV

Przypisy | edytuj kod

  1. Pawlak 2009 ↓, s. 182.
  2. Pawlak 1977 ↓, s. 252.
  3. a b c d Zieliński, Matusiak, Gretzyngier 2015 ↓, s. 140.
  4. Śliżewski 2010 ↓, s. 71.
  5. Śliżewski 2010 ↓, s. 191.
  6. Śliżewski 2010 ↓, s. 285.
  7. Krzystek 2012 ↓, s. 355.
  8. Węgrzecki 1968 ↓, s. 36.
  9. Zieliński 2003 ↓, s. 6,10.
  10. Król 1990 ↓, s. 132.
  11. Król 1990 ↓, s. 143.
  12. Zieliński 2003 ↓, s. 31.
  13. Wyszkowski 2009 ↓, s. 116.
  14. Król 1981 ↓, s. 45.
  15. Witold Łokuciewski (pol.). Polskie Siły Powietrzne w II wojnie światowej. [dostęp 2020-11-01].
  16. Kmiecik 2001 ↓, s. 203.
  17. Zieliński 1994 ↓, s. 31.
  18. Skład Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa 1988–2011 radaopwim.gov.pl [dostęp 2011-11-06]
  19. Wyszukiwarka cmentarna - Warszawskie cmentarze
  20. Myśliwce z portretami wybitnych pilotów (pol.). polska-zbrojna.pl, 1 marca 2015. [dostęp 2016-01-31].
  21. R. King, str. 392
  22. Krzyże Czynu Bojowego Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie dla kombatantów. „Nowiny”. Nr 252, s. 1, 31 października - 1 listopada 1989. 
  23. Za Wolność i Lud, 1985, nr 21 (1118), str. 5
  24. Pamięci „Tola”. sp.mil.pl, 2013-06-17. [dostęp 2013-06-18].

Bibliografia | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Witold Łokuciewski" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy