Wnory-Wandy


Na mapach: 53°03′48″N 22°35′55″E/53,063333 22,598611

Wnory-Wandy w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Wnory-Wandywieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie wysokomazowieckim, w gminie Kobylin-Borzymy.

Zaścianek szlachecki Wandy należący do okolicy zaściankowej Wnory położony był w drugiej połowie XVII wieku w powiecie tykocińskim ziemi bielskiej województwa podlaskiego[1]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa łomżyńskiego. Przez miejscowość przepływa rzeka Rokietnica.

Spis treści

Historia miejscowości | edytuj kod

Wieś założona w XV lub XVI w. przez potomków Wnora, przybysza ze wsi Kłoski w łęczyckiem i założyciela Wnorów Starych. Zamieszkiwana przez drobną szlachtę herbu Rola.[2]

Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich podaje, że w roku 1827 we Wnorach-Wandach, należących do gminy Piszczaty i parafii Kulesze w 21 domach żyło 130 mieszkańców.

W roku 1921 było tu 38 budynków z przeznaczeniem mieszkalnym oraz 207 mieszkańców (104 mężczyzn i 103 kobiety). Narodowość polską podało 201 osób, a 6 żydowską.[3]

Pacyfikacja wsi | edytuj kod

21 lipca 1943 roku wieś została spacyfikowana przez niemiecką żandarmerię z okolicznych posterunków, wspartą przez esesmanów ze specjalnej jednostki Kommando „Müller”. Większość mieszkańców mając w pamięci przeprowadzoną tydzień wcześniej pacyfikację sąsiednich Sikor-Tomkowiąt, podjęła środki ostrożności i zdołała uniknąć schwytania. Niemcy zamordowali jednak co najmniej 27 osób, w tym 19 kobiet i dzieci. Wieś po uprzednim ograbieniu doszczętnie spalono. Zbrodni dokonano w odwecie za zabicie przez polskich partyzantów komisarza rolnego z Kulesz Kościelnych[4][5].

 Osobny artykuł: Pacyfikacja wsi Wnory-Wandy.

Obiekty zabytkowe | edytuj kod

  • przydrożny krzyż żeliwny z datą 1889.[6]
  • cmentarz wojenny z okresu II wojny światowej[7].
Krzyż, miejsce pamięci o ofiarach pacyfikacji z 1943 r.

Transport | edytuj kod

Wieś położona jest przy drodze powiatowej 2052B (DK 66Wysokie Mazowieckie - Kropiewnica skrz.(DW 671)[8]. Komunikacja autobusowa realizowana przez PKS Nova (Oddział Zambrów) w bezpośrednich relacjach do miejscowości: BiałystokKobylin-BorzymySikory-Pawłowięta, Wysokie Mazowieckie.[9]

Przypisy | edytuj kod

  1. Anna Laszuk, Zaścianki i królewszczyzny : struktura własności ziemskiej w województwie podlaskim w drugiej połowie XVII wieku, Warszawa 1998, s. 92.
  2. Katalog zabytków sztuki, Województwo łomżyńskie, Pod redakcją M. Kałamajskiej-Saeed, Ciechanowiec, Zambrów, Wysokie Mazowieckie i okolice, PAN Instytut Sztuki, Warszawa 1986, str. 87
  3. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej: opracowany na podstawie pierwszego powszechnego spisu ludności z dnia 30 września 1921 r., Województwo białostockie, Powiat Wysokie Mazowieckie, Gmina Piszczaty
  4. Jerzy Smurzyński: Czarne lata na łomżyńskiej ziemi. Masowe zbrodnie hitlerowskie w roku 1939 i latach 1941–1945 w świetle dokumentów. Warszawa, Łomża: Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Łomżyńskiej, 1997, s. 244–247. ISBN 83-902985-2-X.
  5. Michał Gnatowski, Waldemar Monkiewicz, Józef Kowalczyk: Wieś białostocka oskarża. Ze studiów nad eksterminacją wsi na Białostocczyźnie w latach wojny i okupacji hitlerowskiej. Białystok: OKBZH i Ośrodek Badań Naukowych w Białymstoku, 1981, s. 183–184. ISBN 83-00-00323-1.
  6. Katalog zabytków sztuki, Województwo łomżyńskie, str. 88
  7. Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków - stan na 31 grudnia 2011 r. woj. podlaskie, pow. wysokomazowiecki z http://www.nid.pl/
  8. Sieć drodowa - Biuletyn Informacji Publicznej Starostwa Powiatowego w Wysokiem Mazowieckiem, bip.st.wysmaz.wrotapodlasia.pl [dostęp 2017-07-13]  (pol.).
  9. TeroplanT. S.A. TeroplanT., Rozkład jazdy pks na przystanku Wnory-Wandy, gm. Kobylin-Borzymy rozkład jazdy » e-podroznik.pl, tel.: 703 402 802, www.e-podroznik.pl [dostęp 2017-07-13]  (pol.).

Zobacz też | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Wnory-Wandy" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy