Wołożyn


Na mapach: 54°05′23,6″N 26°31′36,7″E/54,089889 26,526861

Wołożyn w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Wołożyn (biał. Валожын) – miasto na Białorusi w obwodzie mińskim, stolica rejonu wołożyńskiego nad Wołożynką (dorzecze Niemna), na północnym skraju Puszczy Nalibockiej, 10,6 tys. mieszkańców (2010). Od 1929 miasto[2].

Miasto magnackie położone było w końcu XVIII wieku w powiecie oszmiańskim województwa wileńskiego[3].

Spis treści

Demografia | edytuj kod

Historia | edytuj kod

Pałac Tyszkiewiczów w XIX w.

W XV w. dobra wołżyńskie w rękach książąt wołżyńskich, później w rękach Monwidów, Gasztołdów. Po bezpotomnej śmierci Stanisława Gasztołda w 1542 r. stały się królewszczyzną. Drogą zamiany w 1567 r. król przekazał Wołżyn Radziwiłłom. Kolejni właściciele to: Słuszkowie, Denhofowie, Czartoryscy i Tyszkiewiczowie.

W 1795 miasto zostało włączone do zaboru rosyjskiego. W 1803 Wołożyn został sprzedany przez ks. A. Czartoryskiego hr. J. I. Tyszkiewiczowi. Za udział w powstaniu styczniowym dobra skonfiskowano. Po pewnym czasie car oddał je byłemu właścicielowi hr. Janowi Tyszkiewiczowi, w rękach tej rodziny do I wojny światowej.

Miasto zniszczone w czasie I wojny światowej, ponieważ w latach 1915–1918 przebiegała tu linia frontu.

W okresie międzywojennym było siedzibą powiatu wołożyńskiego województwa nowogródzkiego oraz wiejskiej gminy Wołożyn. Do 17 września 1939 mieściło się w mieście dowództwo Pułku KOP „Wołożyn” i garnizon macierzysty Batalionu KOP „Wołożyn”.

W latach 1939–1941 znalazło się pod okupacją sowiecką, w 1941–1944 pod okupacją niemiecką, a w latach 1944–1945 znów pod okupacją sowiecką. Po rozpoczęciu niemieckiej inwazji na ZSRR z miejscowego więzienia wyprowadzono około 100 więźniów, których funkcjonariusze NKWD rozstrzelali 26 czerwca w lesie tarasowskim nieopodal Mińska[4]. Okoliczna Puszcza Nalibocka była obszarem wzmożonej aktywności żołnierzy ruchu oporu AK.

W latach 1945–1991 Wołożyn znajdował się w Białoruskiej SRR.

Zabytki | edytuj kod

Pałac Tyszkiewiczów
  • Kościół katolicki św. Józefa, klasycystyczny fundacji J.I.Tyszkiewicza z 1806-1816 r. Obok dzwonnica-brama. W 1864 zamknięty i zamieniony na cerkiew prawosławną, przywrócony katolikom w 1929 r. Po II wojnie światowej nieczynny. Przez kilkadziesiąt lat mieścił się w nim zakład przemysłowy. Dzwonnica-brama dwukondygnacyjna.
  • Jesziwa z 1806 roku, pierwszy nowoczesny, budynek tego typu, nazywany „matką wszystkich jesziw”. Stał się wzorem dla budowanych później jesziw na Litwie. W 1998 roku została wpisana na listę zabytków historii i kultury Białorusi.
  • Zespół pałacowy (klasycystyczny) – w dawnym majątku ziemskim, zbudowany przez J.I.Tyszkiewicza w 1806 r. na wysokim brzegu rzeki Wołżynki. Pałac i oficyny zniszczone w czasie I wojny światowej. Po odbudowaniu umieszczono w nich siedzibę KOP-u. Obecnie znajdują się w nim instytucje wojskowe.
  • Oranżeria pałacowa, klasycystyczna, znacznie przebudowana w okresie międzywojennym – była siedzibą starostwa.
  • Park – zachowały się nieliczne fragmenty za pałacem na zboczu doliny rzeki.

Ludzie związani z Wołożynem | edytuj kod

Miasta partnerskie | edytuj kod

Galeria | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Численность населения на 1 января 2018 г. и среднегодовая численность населения за 2017 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского т..., www.belstat.gov.by [dostęp 2019-03-07] .
  2. Dz.U. z 1929 r. nr 33, poz. 309.
  3. Вялікі гістарычны атлас Беларусі Т.2, Mińsk 2013, s. 90.
  4. Bogdan Musiał: Rozstrzelać elementy kontrrewolucyjne. Brutalizacja wojny niemiecko-sowieckiej latem 1941 roku. Warszawa: Stowarzyszenie Kulturalne Fronda, 2001, s. 117. ISBN 83-88747-40-1.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Wołożyn" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy