Wojciech Komorowski


Wojciech Komorowski w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Wojciech Jerzy Edward Komorowski[1] (ur. 13 kwietnia 1839 w St. Christof, zm. 20 stycznia 1879) – oficer austriacki, kapitan i pułkownik wojsk powstańczych w l. 1863–1864, dowódca wyprawy na Poryck.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Rodzina | edytuj kod

Wojciech był synem hr. Edwarda Adama Piotra[2] Komorowskiego h. Korczak (1810–1865) i Krystyny baronówny Hildprandt und zu Ottenhausen (1818–1852). Starszy o rok brat Wojciecha – Karol Józef Edward (1838–1901) był rotmistrzem w wojsku austriackim, a od 1879 r. szambelanem cesarza Franciszka Józefa I.

Z żoną Henryką z Mierów doczekał się czworga dzieci[3]: Jerzego, ok. 1860 – ok. 1870, Marii Magdaleny (1862–1947), Stefana (1863–?) i Adama (1864–1904).

Wojsko austriackie | edytuj kod

W latach 1859–1860 jako porucznik wojsk austriackich walczył w wojnie włoskiej w składzie 3 pułku piechoty. Odznaczył się w boju pod Montebello, za co otrzymał Order Korony Żelaznej. Po wojnie odszedł z czynnej służby i osiadł na roli. 10 czerwca[4] 1860 pojął za żonę Henrykę Mier, w 1860 urodził im się syn Jerzy[5], a w 1862 córka Maria Magdalena.

Powstanie styczniowe | edytuj kod

W lutym 1863 r. wstąpił do oddziałów Mariana Langiewicza, do formowanego przez Fr. de Rochebrune’a pułku żuawów. Jako oficer austriacki otrzymał dowództwo 2 kompanii w randze kapitana. Odbył całą kampanię pod dowództwem Langiewicza i był ranny w Bitwie pod Grochowiskami 18 marca 1863.

Po przekroczeniu granicy austriackiej Galicji Komorowski otrzymał od rządu narodowego rozkaz sformowania nowego 800 osobowego oddziału, z którym jako pułkownik miał powrócić około 15 maja 1863 na teren Królestwa kongresowego z rejonu Krakowa. Z nieznanych przyczyn[6] dobrze znane są dopiero późniejsze, kilkumiesięczne działania zmierzające do sformowania oddziału prowadzone w okolicach Lwowa. Oddział wedle uchwały na naradzie w Krakowie w końcu września 1863 miał zostać użyty w wielostronnym[7] uderzeniu na województwo lubelskie dla wyparcia zeń nieprzyjaciela i stworzenia bazy powstańczej. Oddziały IV, VI i VII (ten ostatni stworzony przez Komorowskiego) miały wkroczyć na Wołyń i cofnąć się na Lubelszczyznę[8]. Jednakże plan zawiódł z powodu braku zgrania w czasie działań poszczególnych jednostek oraz demoralizacji w siłach M. Heydenreicha na skutek waśni i niesubordynacji podwładnych (sprawa R. Sienkiewicza i F. de Rochebrune’a). Nie potrafiąc opanować sytuacji, M. Heydenreich przekazał dowodzenie również oddziałami IV i VI Wojciechowi Komorowskiemu z poleceniem wkroczenia na Wołyń. 1 listopada 1863 Komorowski z kilkusetosobowym[9] oddziałem starł się z oddziałem rosyjskim[10] i opanował opuszczony Poryck. 2 listopada powstańcy zostali okrążeni przez Rosjan, ale przedarli się blisko granicy z austriacką Galicją z zamiarem podążenia następnie na Lubelszczyznę. Tuż nad granicą doszło do ponownego starcia z oddziałami rosyjskimi, jednak oddział zdołał przejść granicę, powstrzymując Rosjan od wkroczenia do Galicji[11]. Ceną była kapitulacja części oddziału przed wojskami austriackimi i rozproszenie pozostałych.

Komorowski zebrał część powstańców biorących udział w wyprawie na Poryck, sformował w oddział kawalerii i poprowadził do Kongresówki, jednak ten oddział został rozbity 17 stycznia 1864 pod Starą Wsią. Wojciech Komorowski był bardzo ceniony przez swych żołnierzy, m.in. otrzymał od nich złoty pierścień z napisem: „VII oddział swemu wodzowi”. Współcześni cenili jego męstwo i zdolności taktyczne.

Dalsze lata | edytuj kod

Po zakończeniu walk Wojciechowi Komorowskiemu udało się wrócić do gospodarowania na roli i życia rodzinnego. W roku 1867 został członkiem krośnieńskiej Rady Powiatowej. Zmarł we Lwowie 20 stycznia 1879.

Przypisy | edytuj kod

  1. Drugie i trzecie imię za Genealogia potomków Sejmu Wielkiego p. Marka J. Minakowskiego.
  2. Drugie i trzecie imię za Genealogia potomków Sejmu Wielkiego p. Marka J. Minakowskiego.
  3. Informacja o pierworodnym, zmarłym w dzieciństwie synu oraz daty śmierci trojga z dzieci za Genealogia potomków Sejmu Wielkiego p. Marka J. Minakowskiego.
  4. Data dzienna ślubu za Genealogia potomków Sejmu Wielkiego p. Marka J. Minakowskiego.
  5. Informacja o pierworodnym, zmarłym w dzieciństwie synu za Genealogia potomków Sejmu Wielkiego p. Marka J. Minakowskiego.
  6. F. Ziemiałkowski (w Pamiętniki, Kraków, 1904, część 1, s. 28, tam też w części 3, s. 164, 170) podaje, że Wojciech Komorowski miał brać z oddziałem udział w wyprawie Radziwiłłowskiej, ale oddział po zetknięciu z nieprzyjacielem uległ rozproszeniu tuż nad granicą. Wersja ta nie jest jednak potwierdzana przez innych autorów.
  7. W operacji miały także wziąć udział jednostki J. Hauke-Bosaka, A. Waligórskiego i M. Heydenreicha (oddziały IV-VII).
  8. Oddział V zaś miał wkroczyć w lubelskie z Galicji. Celem planu było unikniecie koncentracji wojsk rosyjskich w Lubelszczyźnie na granicy z Galicją.
  9. 700–900 zależnie od szacunków autorów.
  10. Wyprawa na Poryck, „Gazeta Narodowa” wydawana w Poznaniu, rocznik 1878, nr 162, 164 i 165. Wyprawa na Poryck na Wikiźródłach
  11. Wyprawa na Poryck, „Gazeta Narodowa” wydawana w Poznaniu, rocznik 1878, nr 165. Wyprawa na Poryck na Wikiźródłach – część III.

Bibliografia | edytuj kod

  • Biogram pióra Eligiusza Kozłowskiego w: Emanuel Roztworowski (red. nacz.) Polski Słownik Biograficzny, tom XIII (hasła od Klobassa Zręcki do Kopernicki), wyd. Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk, druk Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, Wrocław-Warszawa-Kraków, 1967–1968, s. 435–436.
  • Relacje: S. Grzegorzewski, Wspomnienia osobiste z powstania 1863 r., Lwów, 1903, s. 61–62, 79–80, 150–155, 161–162, 170, 177, 189–224, 228–234. Także we wspomnieniu pośmiertnym o udziale Władysława Tarnowskiego w Wyprawie na Poryck w „Przeglądzie Polskim” z 1878 r., kwartał IV (październik, listopad, grudzień), strony 456–457.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Wojciech Komorowski" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy