Województwo śląskie (1945-1950)


Na mapach: 50,253358°N 19,024383°E/50,253358 19,024383

Województwo śląskie (1945–1950) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii (Przekierowano z Województwo śląskie (1945-1950))
To jest wersja przejrzana, która została oznaczona 24 kwi 2021. Na przejrzenie oczekują zmiany w szablonach lub plikach, które są zawarte na tej stronie. Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Województwo śląskie[2] (także województwo zagłębiowsko-śląskie[3], województwo śląsko-dąbrowskie) – jednostka administracyjna Polski istniejąca w latach 1945–1950, powstała na bazie przedwojennego województwa śląskiego.

Spis treści

Nazewnictwo | edytuj kod

Województwo śląsko-dąbrowskie w latach 1945 - 1950 Województwo śląsko-dąbrowskie – podział administracyjny Komunikat wzmiankujący nadanie nazwy województwo śląsko-dąbrowskie 18 marca 1945

Nazwa utworzonej w 1945 jednostki administracyjnej z trzech niezależnych od siebie regionów [4] (przedwojennego województwa śląskiego, Śląska Opolskiego i Zagłębia Dąbrowskiego[5]), których obszar pokrywa się w znacznym stopniu z dzisiejszymi województwami: śląskim i opolskim, brzmiała województwo śląsko-dąbrowskie[6]. Nazwa oficjalnie została ogłoszona w komunikacie zamieszczonym w „Gazecie Urzędowej Województwa Śląskiego” w marcu 1945 roku[7]. Ogłoszono m.in.: „Województwo obejmujące ziemie Śląska Górnego, Śląska Opolskiego i Zagłębia Dąbrowskiego otrzymało nazwę: województwo śląsko-dąbrowskie”[4].

Określenia „województwo śląsko-dąbrowskie” (początkowo pojawiał się także zapis „województwo śląsko-zagłębiowskie” bądź „województwo zagłębiowsko-śląskie”) powszechnie stosowane były na obszarze samego województwa. Używano ich m.in. w ówczesnych wydawnictwach (np. kartograficznych), lokalnej prasie, na pieczęciach Urzędu Wojewódzkiego, czy w używanej przez wojewodę tytulaturze. Termin ten („województwo śląsko-dąbrowskie”) nie został jednak najprawdopodobniej usankcjonowany żadnym dokumentem potwierdzającym zasadność jego używania od strony formalnoprawnej i z tego powodu władze centralne oraz w ogólnopolskich zestawieniach używały terminu „województwo śląskie”[4].

Poprzez wprowadzenie dla województwa nazwy „śląsko-dąbrowskie”, chciano symbolicznie podkreślić fakt „zjednoczenia” odróżniając nazwę nowego województwa od jednostki administracyjnej z okresu dwudziestolecia międzywojennego[8]. Ponieważ w stolicy zdawano sobie sprawę z „dwoistości” nazewnictwa, dlatego często tłumaczono, że mimo prawidłowej nazwy województwa śląskiego „w potocznym użyciu stosowana jest nazwa województwo śląsko-dąbrowskie”[4]. W 1947 przygotowano propozycję wprowadzenia dla obszaru województwa nazwy „katowickie”[9]; Nazwa wprowadzona w życie w 1950 roku[10], wraz z nowym podziałem na województwo katowickie i opolskie na mocy ustawy z 28 czerwca 1950 roku[11].

Historia | edytuj kod

Komunikat wzmiankujący o nadaniu nazwy województwo śląsko-dąbrowskie 18 marca 1945

W 1944 roku dekretem Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego uchylono wprowadzony przez III Rzeszę podział administracyjny[12].

7 maja 1945 zniesiono Statut Organiczny Województwa Śląskiego[13].

18 sierpnia 1945 włączono do obszaru województwa śląskiego z województwa kieleckiego powiaty: będziński i zawierciański[14].

28 czerwca 1946 przyłączono do obszaru województwa śląskiego powiaty: bytomski, miasto Bytom, dobrodzieński, gliwicki, miasto Gliwice, głubczycki, grodkowski, kluczborski, kozielski, niemodliński, nyski z Nysą, oleski, opolski z Opolem, prudnicki, raciborski z Raciborzem, strzelecki i miasto Zabrze[15]. Dla tego obszaru działania utworzono ekspozyturę urzędu wojewódzkiego w Opolu[16].

6 lipca 1950 z województwa wydzielono powiaty: opolski, kluczborski, raciborski, głubczycki, prudnicki, nyski, niemodlińskigrodkowski do nowo utworzonego województwa opolskiego oraz zmieniono jego nazwę na katowickie[17].

Demografia | edytuj kod

Na początku 1946 roku województwo to zamieszkiwało 2,8 mln osób (183 osoby/km2). Mimo wysiedleń liczba mieszkańców, dzięki repatriacji i procesom migracyjnym[18][19], stale wzrastała i w 1949 osiągnęła 3,2 mln osób (209 os./km2)[18].

Podział administracyjny | edytuj kod

Miasta | edytuj kod

Wytłuszczone zostały siedziby powiatów.

Największym miastem były Katowice.

Władze | edytuj kod

Wojewodowie śląscy:

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Rocznik Statystyczny 1949
  2. Okólnik nr 11 Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 maja 1949 r. ws. nazw województw (M.P. z 1949 r. nr 31, poz. 453)
  3. Gazeta Urzędowa Województwa Śląskiego, 1945, nr 3, Komunikat str. 2: UCHWAŁĄ RADY MINISTRÓW Z DNIA 26. LUTEGO 1945 R. ZOSTAŁY WYŁĄCZONE Z OBSZARU WOJEWÓDZTWA KIELECKIEGO I WŁĄCZONE DO WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO POWIATY: BĘDZIŃSKI, SOSNOWIECKI ORAZ ZAWIERCIAŃSKI. POWIĘKSZONE W TEN SPOSÓB WOJEWÓDZTWO ŚLĄSKIE OTRZYMAŁO NAZWĘ: WOJEWÓDZTWO ZAGŁĘBIOWSKO-ŚLĄSKIE
  4. a b c d Województwo śląskie 1945-1950 – IBR wiki, ibrbs.pl [dostęp 2021-04-06] .
  5. ElżbietaE. Panasiuk ElżbietaE., MichałM. Przybyła MichałM., Województwo śląskie statystycznie : historia i teraźniejszość = Śląskie voivodship statistically : history and present, Katowice: Urząd Statystyczny, 2018, ISBN 978-83-89641-84-7, OCLC 1051278210 [dostęp 2021-04-06] .
  6. 1945-03-11 – Instytut Śląski [dostęp 2021-04-06]  (pol.).
  7. Gazeta Urzędowa Województwa Śląskiego, 1945, nr 3, Komunikat str. 2: UCHWAŁĄ RADY MINISTRÓW Z DNIA 26. LUTEGO 1945 R. ZOSTAŁY WYŁĄCZONE Z OBSZARU WOJEWÓDZTWA KIELECKIEGO I WŁĄCZONE DO WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO POWIATY: BĘDZIŃSKI, SOSNOWIECKI ORAZ ZAWIERCIAŃSKI. POWIĘKSZONE W TEN SPOSÓB WOJEWÓDZTWO ŚLĄSKIE OTRZYMAŁO NAZWĘ: WOJEWÓDZTWO ZAGŁĘBIOWSKO-ŚLĄSKIE
  8. Województwo śląsko-małopolskie. Petycja złożona w urzędzie marszałkowskim i wojewódzkim w Katowicach, plus.dziennikzachodni.pl, 21 lutego 2019 [dostęp 2021-04-06]  (pol.).
  9. M.P. z 1949 r. nr 31, poz. 453
  10. 6 lipca 1950 r. zmieniono nazwę województwa śląskiego na katowickie (Dz.U. z 1950 r. nr 28, poz. 255).
  11. Ustawa z dnia 28 czerwca 1950 r. o zmianach podziału administracyjnego Państwa., isap.sejm.gov.pl [dostęp 2021-04-06] .
  12. Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 21 sierpnia 1944 r. o trybie powołania władz administracji ogólnej I i II instancji (Dz.U. z 1944 r. nr 2, poz. 8)
  13. Dz.U. z 1945 r. nr 17, poz. 92
  14. Dekret z dnia 7 lipca 1945 r. o zmianie granic województw: śląskiego, krakowskiego, kieleckiego, białostockiego i warszawskiego (Dz.U. z 1945 r. nr 27, poz. 167)
  15. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 maja 1946 r. ws. tymczasowego podziału administracyjnego Ziem Odzyskanych (Dz.U. z 1946 r. nr 28, poz. 177)
  16. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 maja 1946 r. ws. powołania ekspozytur urzędów wojewódzkich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz.U. z 1946 r. nr 28, poz. 178)
  17. Ustawa z dnia 28 czerwca 1950 r. o zmianach podziału administracyjnego Państwa (Dz.U. z 1950 r. nr 28, poz. 255)
  18. a b Ryszard Kaczmarek: Historia Górnego Śląska. Polityka, gospodarka i kultura europejskiego regionu. Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej, 2011, s. 40. ISBN 978-83-60470-41-1.
  19. Bernard Linek, Adam Dziurok: Historia Górnego Śląska. Polityka, gospodarka i kultura europejskiego regionu. Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej, 2011, s. 272-273. ISBN 978-83-60470-41-1.
  20. Rocznik Statystyczny 1947
Na podstawie artykułu: "Województwo śląskie (1945-1950)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy