Województwo katowickie (1950–1975)


Na mapach: 50°15′N 19°00′E/50,250000 19,000000

Województwo katowickie (1950–1975) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Województwo katowickie – dawne województwo w południowej Polsce, z siedzibą władz w Katowicach (w latach 1953–1956 pod nazwą Stalinogród), istniejące w latach 1950–1975 na obszarze dzisiejszych województw śląskiego i opolskiego. Powstało z podziału województwa śląskiego (nazywanego również śląsko-dąbrowskim) na województwo katowickie (do którego dołączono miasto i powiat częstochowski) i województwo opolskie. W latach 1953–1956 dla upamiętnienia Józefa Stalina nosiło nazwę województwo stalinogrodzkie. Powierzchnia województwa wynosiła w 1973 9550 km², ludność w 1974 – 3 910 327 osób (ponad 78% w miastach). W wyniku reformy administracyjnej w 1975 znacznie zmniejszono jego terytorium, tworząc z północnej części województwo częstochowskie, a z południowej bielskie, jednocześnie przyłączając część obszaru województw opolskiego i krakowskiego.

Spis treści

Geografia. Warunki naturalne | edytuj kod

Województwo katowickie leżało w południowej Polsce; graniczyło z województwami opolskim, łódzkim, kieleckim i krakowskim oraz na południu z Czechosłowacją[1]. Rozciągało się pomiędzy 49°31' i 51°06' N (rozciągłość z południa na północ – 175 km) oraz 18°15' i 19°46' na wschód od Greenwich (rozciągłość z zachodu na wschód – 98 km)[6]. Obejmowało prawie całą Wyżynę Śląską (część środkowa i północno-zachodnia) oraz części Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej (część północno-wschodnia), Kotliny Oświęcimskiej, Pogórza Karpackiego i Beskidów Zachodnich (część południowa)[1][7].

Większą część województwa zajmowała Wyżyna Śląska, zbudowana ze skał paleozoicznych (głównie piaskowców i łupków karbońskich), pokrytych utworami permskimi (piaskowce, iły, zlepieńce), a w części północnej także triasowymi (m. in. wapienie, margle, piaskowce, iły), zaś w południowej – trzeciorzędowymi; na powierzchni występowały osady czwartorzędowe (piaski, żwiry, gliny)[1]. Sięgała tu, rozciągająca się wzdłuż Małej Panwi Równina Opolska – lesista i piaszczysta część Niziny Śląskiej[1]. Wyżyna Krakowsko-Częstochowska, której tylko północna część leżała na obszarze województwa katowickiego, zbudowana była głównie z utworów górnojurajskich, zalegających na skałach młodszego paleozoiku; opadała ona na zachód stromo (krawędź denudacyjna), a na wschód łagodnie[1]. Między Wyżyną Śląską a Pogórzem Karpackim ciągnęło się obniżenie tektoniczne – Kotlina Oświęcimska, stanowiąca zachodnią część pasa obniżeń podkarpackich[1]. Ponad nią ciągnął się pas łagodnych wzgórz – Pogórze Śląskie, które dalej na południe przechodziło w pasma Beskidu Małego i Śląskiego, zbudowane głównie z piaskowców i pokryte lasami[1]. Najwyższym punktem województwa katowickiego było Skrzyczne (1257 m. n. p. m.), najwyżej położonym stale zamieszkanym punktem – schronisko na Skrzycznem (1250 m. n. p. m.), najwyżej położoną miejscowością – Magurka k. Wilkowic (913 m. n. p. m.), najniższym punktem – wieś Lelity nad Wartą (182 m. n. p. m.)[6].

Klimat województwa charakteryzował się wyższą od obszarów sąsiednich roczną sumą opadów (od 650 mm na północy i południowym wschodzie do ponad 1000 mm w Beskidzie Śląskim). Średnia temperatura powietrza wynosiła w styczniu –2,5 °C na zachodzie i północy, poniżej –3 °C na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej i –5 °C na kulminacjach beskidzkich; w lipcu – od 17,5 do 18 °C (na kulminacjach beskidzkich – ok. 16 °C). Pokrywa śnieżna zalegała 2-3 miesiące, w górach ponad 5 miesięcy. Okres wegetacyjny trwał na Pogórzu Śląskim i w Kotlinie Oświęcimskiej ok. 215 dni, na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej poniżej 210 dni[1].

Gleby województwa były na ogół mało urodzajne. W części północnej i środkowej przeważały gleby bielicowe i brunatne wytworzone z piasków oraz glin i iłów; na południe od Żor i Pszczyny aż po Pogórze Śląskie występowały bardziej urodzajne gleby płowe i brunatne wytworzone z lessów i utworów lessowatych, w dolinach rzecznych zaś – mady. W części południowej występowały gleby górskie i brunatne. Na wychodniach skał węglanowych spotykano rędziny. Znaczny procent obszaru województwa stanowiły gleby zniszczone przez industrializację, tzw. industrisole[1].

Województwo katowickie leżało na dziale wodnym Wisły i Odry. Brały tu początek Wisła i dopływy Odry: Warta, Mała Panew, Kłodnica i Olza. Środkową część województwa odwadniały mniejsze rzeki: Liswarta (dopływ Warty), Mała Panew, Kłodnica (dopływy Odry) i Przemsza (dopływ Wisły). Taki układ sieci rzecznej powodował stały niedobór wody, zwłaszcza pitnej, w Górnośląskim Okręgu Przemysłowym; dla jego wyrównania wybudowano wokół GOP-u szereg sztucznych zbiorników wodnych (największym było Jezioro Goczałkowickie na Wiśle, o powierzchni 32 km² i pojemności 163 mln m³), z których doprowadzano wodę rurociągami (najdłuższy poprowadzono z Jeziora Czanieckiego na Sole)[1][7].

Lasy w 1972 zajmowały 30,2% obszaru województwa. Największe kompleksy leśne znajdowały się w powiecie lublinieckim i w północnej części tarnogórskiego, pszczyńskim i zachodniej części gliwickiego oraz w Beskidzie Śląskim. Przeważały drzewostany iglaste (ponad 90%), głównie sosnowe, w górach – świerkowe[1].

Przemiany administracyjne | edytuj kod

Województwo katowickie zostało utworzone 6 lipca 1950 ze wschodniej części wcześniejszego województwa śląskiego (półoficjalnie nazywanego również śląsko-dąbrowskim[8]), do której dołączono z województwa kieleckiego powiat częstochowski i stanowiące powiat miejski miasto Częstochowa[9]. Z powierzchnią 8950 km² było to najmniejsze województwo pod względem terytorium (poza województwami miejskimi)[10][11]. W chwili utworzenia składało się z 24 powiatów (w tym 11 miejskich), które dzieliły się dalej na 40 miast i 190 gmin[12][10]:

Już w niecałe pół roku po powstaniu, tj. 1 stycznia 1951, powiększyło się ono kosztem województwa krakowskiego o część zlikwidowanego powiatu bialskiego wraz ze stanowiącą powiat miejski Białą Krakowską (połączoną równocześnie z Bielskiem w Bielsko-Białą)[13] i o gminę Kroczyce z powiatu olkuskiego[14]. 1 lipca 1952 do województwa katowickiego przyłączono z województwa łódzkiego fragmenty powiatów radomszczańskiego i wieluńskiego[15]. 12 września 1953 do województwa (przemianowanego pół roku wcześniej na stalinogrodzkie) przyłączono z województwa krakowskiego osiedle Jęzor (z miasta Jaworzno w powiecie chrzanowskim), które stało się częścią Sosnowca[16]. 1 stycznia 1956 województwo stalinogrodzkie przejęło od województwa krakowskiego gromady Giebło, Ogrodzieniec (równocześnie przekształconą w osiedle[17]), Podzamcze i Ryczów, a od województwa opolskiego gromadę Krupski Młyn[18]. 1 stycznia 1957 województwo katowickie pomniejszyło się natomiast o skrawek powiatu myszkowskiego (przysiółek Gaiska), przyłączony do województwa kieleckiego[19]. 1 stycznia 1958 wchłonęło gromadę Borowno z województwa łódzkiego[20] i wieś Biała Błotna z województwa kieleckiego[21]. 30 czerwca 1963 przyłączono do województwa katowickiego fragment miasta Ujazd w województwie opolskim[22]. 1 stycznia 1969 województwo katowickie powiększyło się o wieś Borowiany z powiatu strzeleckiego w województwie opolskim[23]. 27 maja 1975, na pięć dni przed wejściem w życie wielkiej reformy wprowadzającej podział kraju na 49 województw i likwidującej powiaty, do Raciborza (stanowiącego powiat miejski w województwie opolskim) włączono sołectwo Bzie nad Odrą z gminy Kornowac w powiecie rybnickim[24].

Jesienią 1954 zreformowano najniższy szczebel podziału terytorialnego Polski, zastępując gminy gromadami i wprowadzając nową kategorię jednostek stopnia podstawowego, pośrednią między miastami i wsią – osiedla[25][26]. Pod koniec 1956 w województwie katowickim istniały 53 miasta, 27 osiedli i 361 gromad[27]. Do końca 1972, kiedy zniesiono gromady i osiedla przywracając gminy (z dniem 1 stycznia 1973), liczba miast wzrosła do 76, zaś liczba osiedli spadła do 15, a gromad do 256 – szereg miejscowości uzyskało prawa miejskie, natomiast część najmniejszych i najsłabszych gromad zniesiono[28][29][11]. Reformę administracyjną z 1975 poprzedziła akcja łączenia (od 1973) mniejszych miast i gmin z większymi jednostkami[11]. Było to spowodowane zapewne obawami, czy władze wojewódzkie będą w stanie efektywnie administrować ponad setką jednostek administracyjnych stopnia podstawowego[11]. Krótko przed wejściem w życie reformy zniesiono na obszarze województwa katowickiego 22 miasta i 17 gmin[11]. Sztandarowym przykładem tej operacji były Tychy, które wchłonęły 6 miast i gmin[11][24][30].

Z dniem 1 czerwca 1975, na podstawie ustawy z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 maja 1975 r. w sprawie określenia miast oraz gmin wchodzących w skład województw, województwo katowickie otrzymało nowy kształt terytorialny[31][32][11]:

  • z północnej części województwa katowickiego utworzono województwo częstochowskie, w skład którego weszła Częstochowa oraz byłe powiaty częstochowski, kłobucki, lubliniecki i myszkowski;
  • na południu powstało województwo bielskie, które objęło dotychczasowe powiaty miejskie Bielsko-Biała i Cieszyn oraz większość gmin dawnych powiatów bielskiego i cieszyńskiego (z Ustroniem i Wisłą);
  • do województwa katowickiego przyłączono natomiast obszar powiatu raciborskiego z miastem Racibórz (z województwa opolskiego) oraz powiat miejski Jaworzno i część powiatów chrzanowskiego, olkuskiego i oświęcimskiego z Chrzanowem, Olkuszem, Trzebinią-Sierszą i Brzeszczami (z województwa krakowskiego).

Od 1999 obszar województwa katowickiego z lat 1950–1975 wchodzi w skład województwa śląskiego, z wyjątkiem gminy Dobrodzień, która przynależy do województwa opolskiego[33].

Ważniejsze zmiany administracyjne | edytuj kod

Podział administracyjny | edytuj kod

Powiaty (1973) | edytuj kod

Miasta i gminy według powiatów (1974) | edytuj kod

Źródło: Ludność miast i gmin w powiatach województwa katowickiego w 1974 roku. Stan w dniu 31 XII. Katowice: Wojewódzki Urząd Statystyczny – Oddział Statystyki Społecznej, marzec 1975.

Demografia | edytuj kod

Województwo katowickie pod względem liczby ludności zajmowało pierwsze miejsce w Polsce[1].

Dzięki rozbudowie przemysłu zaludnienie województwa rosło szybciej niż przeciętnie w Polsce, pomimo jednych z najniższych w kraju współczynników przyrostu naturalnego (w 1972 wyniósł on 6,4‰ i był – poza miastami wydzielonymi z województw – najniższy w Polsce, w skali całego kraju wyniósł 9,4‰[65]) i emigracji części mieszkańców do Niemiec, za sprawą liberalizacji polityki paszportowej w II połowie lat 50. i układu z RFN z 1970 (w okresie od stycznia 1954 do stycznia 1959 do Niemiec – zachodnich i wschodnich – wyjechało ponad 60 tys. mieszkańców województwa, a w latach 70. – kolejne 137 tysięcy)[47][66]. Ludność napływała do województwa katowickiego głównie z ościennych województw: krakowskiego, kieleckiego, łódzkiego i opolskiego, ale także rzeszowskiego i wrocławskiego[47].

Województwo katowickie wykazywało najwyższą gęstość zaludnienia spośród 17 ówczesnych województw[7]. Najgęściej zaludniona była centralna część województwa, obejmująca Górnośląski Okręg Przemysłowy, gdzie kilkadziesiąt sąsiadujących ze sobą miast (w tym 7 mających powyżej 100 tys. mieszkańców) tworzyło największą w Polsce aglomerację, liczącą na początku lat 70. ponad 2 miliony mieszkańców[47]. Mniejsze skupiska ludności występowały w Rybnickim Okręgu Węglowym oraz w okolicach Bielska-Białej i Częstochowy[66]. Słabo zaludnione były natomiast północno-zachodnia część województwa oraz jego krańce południowe – obszary rolnicze i zalesione[47][67].

Województwo katowickie było najbardziej zurbanizowane w Polsce, wykazywało też najwyższy w kraju (poza województwami miejskimi) odsetek ludności pozarolniczej (1972: 94,5%)[67][47][7]. Zatrudnienie w liczbach bezwzględnych w przemyśle, handlu oraz transporcie i łączności plasowało województwo katowickie na pierwszym miejscu w kraju[66].

Według danych z 1950 około 5% ówczesnych mieszkańców stanowili przymusowi polscy wysiedleńcy z Kresów Wschodnich[68][69].

Liczba ludności (1974) | edytuj kod

Liczba ludności (dane z 31 grudnia 1974):

Źródło:[64]

Gospodarka | edytuj kod

Województwo katowickie miało charakter wybitnie przemysłowy i pod względem uprzemysłowienia zajmowało pierwsze miejsce w Polsce[70]. W 1950, u progu planu sześcioletniego, województwo katowickie wytwarzało 36,5% produkcji przemysłowej kraju i skupiało 31,3% zatrudnionych w przemyśle[71][70]. Udział regionu w przemyśle Polski jednak malał w wyniku rozbudowy przemysłu w innych częściach kraju; do początku lat 70. udział województwa w produkcji przemysłowej Polski spadł do 18,9% (1972), zaś w zatrudnieniu w przemyśle – do 20,6% (1971), mimo iż w tym okresie produkcja wzrosła prawie czterokrotnie, a liczba zatrudnionych o 39%[70]. W 1973 udział województwa katowickiego w krajowej produkcji węgla kamiennego wynosił 89%, rud żelaza – 86,6%, stali surowej – 42,2%, wyrobów walcowanych – 44,5%, cynku – 75,3%[72]. Do największych ośrodków przemysłowych województwa należały (według liczby zatrudnionych w przemyśle w tys. w 1971): Katowice (77), Bielsko-Biała (57), Bytom (56), Gliwice (50), Częstochowa (48), Zabrze (40), Chorzów (40), Sosnowiec (40) i Ruda Śląska (38)[73]. Na obszarze województwa wyróżniano 4 okręgi przemysłowe o odmiennej strukturze przemysłu: Górnośląski Okręg Przemysłowy, Rybnicki Okręg Węglowy, Częstochowski Okręg Przemysłowy i Bielski Okręg Przemysłowy[73].

Rolnictwo odgrywało w gospodarce województwa katowickiego rolę drugorzędną[73]. W 1970 województwo wytworzyło 3,4% produkcji rolniczej Polski[75]. Pod względem powierzchni użytków rolnych (2,7% użytków rolnych Polski) województwo zajmowało ostatnie miejsce w kraju[73]. W 1972 gospodarstwa indywidualne zajmowały 88,9% powierzchni użytków rolnych, gospodarstwa państwowe – 9%, a spółdzielnie produkcyjne – 1,8%[73]. Przeważały gospodarstwa drobne, często należące do chłoporobotników; gospodarstwa indywidualne o powierzchni powyżej 5 ha stanowiły tylko 10% ogółu gospodarstw rolnych[73]. Województwo należało do przodujących pod względem zużycia nawozów sztucznych – w 1963 wyniosło ono 97,8 kg na 1 ha[76], a w 1972 217 kg[73]. Pod względem wartości produkcji rolnej z 1 ha województwo zajmowało pierwsze miejsce w kraju; w 1970 produkcja globalna była wyższa od średniej krajowej o 29%, a towarowa o 38%[73]. Hodowla najlepiej rozwinięta była w północno-zachodniej i południowej części województwa, przeciętny udój od 1 krowy (3035 l w 1972) był tu najwyższy w Polsce[73].

W 1972 złowiono w województwie 2,2 tys. t ryb, głównie w stawach na terenie Kotliny Oświęcimskiej i w sztucznych zbiornikach wodnych[73].

Lasy województwa dostarczyły w 1972 843,3 tys. m³ drewna[77].

Na obszarze województwa katowickiego występowało największe w Polsce zagęszczenie sieci komunikacyjnej[77]. W 1973 długość dróg kołowych o nawierzchni twardej wynosiła 5083 km (53,2 km na 100 km², przy średniej dla całego kraju wynoszącej 44,3 km), linii kolejowych – 1763 km (18,5 km na 100 km²; średnio w kraju: 8,5 km)[78][79]. W województwie katowickim nadawano ponad połowę ładunków PKP (161 mln t w 1971)[77]. Znaczną część przewozów osobowych przejęła rozbudowana komunikacja miejska; Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w Katowicach dysponowało w 1972 1107 autobusami i 607 tramwajami, które przewiozły 706 mln pasażerów[77]. W 1973 w województwie zarejestrowanych było 324 780 pojazdów samochodowych, w tym 105 073 samochody osobowe, 5899 autobusów, 42 176 samochodów ciężarowych oraz 152 456 motocykli i skuterów[80]. Jedyną ważniejszą drogą wodną był Kanał Gliwicki, łączący Górnośląski Okręg Przemysłowy z Odrą; port w Gliwicach należał do najruchliwszych w kraju (1,5 mln t przeładunków w 1970)[77]. W Pyrzowicach mieścił się pasażerski port lotniczy[77].

Władze | edytuj kod

Pierwsi sekretarze Komitetu Wojewódzkiego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej[81]:

Przewodniczący Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej (1950–1973)[81][82]:

Wojewodowie (1973–1975)[81]:

  • Jerzy Ziętek (12 grudnia 1973 – 31 maja 1975)

Zobacz też | edytuj kod

Uwagi | edytuj kod

  1. Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą stanu na dzień 31 grudnia danego roku i odnoszą się do obowiązującego wówczas podziału administracyjnego.
  2. a b c Spis powszechny.
  3. W podziale administracyjnym z 15 maja 1951.

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d e f g h i j k l m Polska... ↓, s. 686.
  2. RS WK 1974 ↓, s. 104.
  3. Polskie tablice rejestracyjne - przed 1956 rokiem. Polskie Tablice Rejestracyjne. [dostęp 2019-04-24].
  4. M.P. z 1956 r. nr 70, poz. 858
  5. MRS 1975 ↓, s. 8.
  6. a b RS WK 1974 ↓, s. 97.
  7. a b c d EP PWN ↓, t. 2, s. 439.
  8. Fic ↓, § Nazewnictwo.
  9. Dz.U. z 1950 r. nr 28, poz. 255
  10. a b RS 1950 ↓, s. 14.
  11. a b c d e f g Dziuba ↓, § Terytorium i podziały administracyjne województwa katowickiego.
  12. RS 1950 ↓, s. 12.
  13. a b c Dz.U. z 1950 r. nr 58, poz. 531
  14. Dz.U. z 1950 r. nr 48, poz. 437
  15. Dz.U. z 1952 r. nr 20, poz. 131
  16. Dz.U. z 1953 r. nr 41, poz. 186
  17. Dz.U. z 1955 r. nr 45, poz. 299
  18. a b Dz.U. z 1955 r. nr 45, poz. 297
  19. Dz.U. z 1956 r. nr 58, poz. 275
  20. Dz.U. z 1957 r. nr 59, poz. 304
  21. Dz.U. z 1957 r. nr 59, poz. 306
  22. Dz.U. z 1963 r. nr 23, poz. 124
  23. Dz.U. z 1968 r. nr 45, poz. 329
  24. a b Dz.U. z 1975 r. nr 15, poz. 87
  25. Dz.U. z 1954 r. nr 43, poz. 191
  26. Dz.U. z 1954 r. nr 43, poz. 192
  27. RS WK 1956 ↓, s. 1.
  28. Dz.U. z 1972 r. nr 49, poz. 312
  29. RS WK 1973 ↓, s. 98.
  30. Dz.U. z 1975 r. nr 15, poz. 88
  31. Dz.U. z 1975 r. nr 16, poz. 91
  32. Dz.U. z 1975 r. nr 17, poz. 92
  33. Dz.U. z 1998 r. nr 96, poz. 603
  34. Dz.U. z 1950 r. nr 57, poz. 507
  35. Dz.U. z 1951 r. nr 18, poz. 147
  36. Dz.U. z 1951 r. nr 20, poz. 161
  37. Dz.U. z 1952 r. nr 20, poz. 132
  38. Dz.U. z 1953 r. nr 13, poz. 51
  39. Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 246
  40. Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 247
  41. Dz.U. z 1955 r. nr 44, poz. 291
  42. Dz.U. z 1956 r. nr 58, poz. 269
  43. Dz.U. z 1958 r. nr 69, poz. 342
  44. Dz.U. z 1959 r. nr 64, poz. 381
  45. RS WK 1973 ↓, s. 102-103.
  46. a b Stan, ruch naturalny i wędrówkowy ludności w województwie katowickim w IV kwartale 1972 roku, Katowice: Wojewódzki Urząd Statystyczny, kwiecień 1973, s. 3-4 .
  47. a b c d e f g h Polska... ↓, s. 687.
  48. Narodowy Spis Powszechny z dnia 3 grudnia 1950 r. Struktura zawodowa i demograficzna ludności. Indywidualne gospodarstwa rolne. Polska, Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1954, s. 3 .
  49. a b c d e RS WK 1962 ↓, s. 24.
  50. a b c d e f RS WK 1968 ↓, s. 75.
  51. Spis Powszechny z dnia 6 grudnia 1960 r.: wyniki ostateczne. Ludność, gospodarstwa domowe. Woj. katowickie. Część I. Tablice wojewódzkie, Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, listopad 1965, s. 6-7 (strony 5 i 6 dokumentu PDF) .
  52. RS WK 1962 ↓, s. 25.
  53. a b RS WK 1963 ↓, s. 13.
  54. RS WK 1965 ↓, s. 127.
  55. RS WK 1966 ↓, s. 114.
  56. RS WK 1967 ↓, s. 103.
  57. RS WK 1968 ↓, s. 74.
  58. RS WK 1969 ↓, s. 94.
  59. RS WK 1970 ↓, s. 105.
  60. Narodowy Spis Powszechny 8 XII 1970. Struktura demograficzna i zawodowa ludności, gospodarstwa domowe. Województwo katowickie. Wyniki ostateczne, część I, Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, kwiecień 1972, s. 3, 5 i 7 (strony 41, 43 i 45 dokumentu PDF) .
  61. RS WK 1971 ↓, s. 107.
  62. RS WK 1972 ↓, s. 103.
  63. Ludność. Stan, ruch naturalny i wędrówkowy ludności w województwie katowickim w IV kwartale 1973 roku, Katowice: Wojewódzki Urząd Statystyczny – Oddział Statystyki Społecznej, kwiecień 1974, s. 3 .
  64. a b Ludność miast i gmin w powiatach województwa katowickiego w 1974 roku. Stan w dniu 31 XII, Katowice: Wojewódzki Urząd Statystyczny – Oddział Statystyki Społecznej, marzec 1975, s. 1 .
  65. Polska... ↓, s. 154.
  66. a b c Dziuba ↓, § Ludność województwa katowickiego.
  67. a b WEP PWN ↓, t. 5, s. 533.
  68. Atlas historyczny Polski, Polskie Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych, Warszawa-Wrocław 1985, tabl.53., ​ISBN 83-7000-016-9​.
  69. Stanisław Rospond, Polszczyzna Śląska, 1970, s. 160.
  70. a b c Polska... ↓, s. 688.
  71. Dziuba ↓, § Gospodarka województwa katowickiego.
  72. RS WK 1974 ↓, s. 96.
  73. a b c d e f g h i j k l Polska... ↓, s. 691.
  74. RS WK 1974 ↓, s. 193-194.
  75. Polska ↓, s. 688.
  76. a b WEP PWN ↓, t. 5, s. 535.
  77. a b c d e f g Polska... ↓, s. 692.
  78. RS WK 1974 ↓, s. 291.
  79. MRS 1974 ↓, s. 174.
  80. RS WK 1974 ↓, s. 294.
  81. a b c Dziuba ↓, § Władze partyjne i administracyjne województwa katowickiego.
  82. Poczet Wojewodów. Śląski Urząd Wojewódzki w Katowicach. [dostęp 2019-04-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-08-18)].

Bibliografia | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Województwo katowickie (1950–1975)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy