Wojskowy Instytut Historyczny


Wojskowy Instytut Historyczny w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Wojskowy Instytut Historyczny, w latach 1978–1990 pod nazwą Wojskowy Instytut Historyczny im. Wandy Wasilewskiej (WIH) – instytut naukowo-badawczy Wojska Polskiego wyspecjalizowany w zakresie historii wojskowej.

Spis treści

Historia instytutu | edytuj kod

Geneza | edytuj kod

W dniu 17 kwietnia 1947 roku Minister Obrony Narodowej wydał rozkaz organizacyjny Nr 0128, w którym nakazał szefowi Sztabu Generalnego Wojska Polskiego rozformować Oddział VI Historyczny SG WP, natomiast szefowi Głównego Zarządu Polityczno-Wychowawczego Wojska Polskiego rozformować Biuro Historyczne przy GZPW WP, a w ich miejsce sformować Biuro Historyczne i podporządkować je szefowi GZPW WP[1].

Na podstawie rozkazu Nr 066/Org. Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 lipca 1950 roku Biuro Historyczne przy Głównym Zarządzie Polityczno-Wychowawczym Wojska Polskiego zostało rozformowane, a w jego miejsce sformowany Oddział XI Studiów i Doświadczeń Wojennych Sztabu Generalnego Wojska Polskiego[2].

Na podstawie rozkazu Nr 0088/Org. Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 listopada 1951 roku Oddział XI SG WP został przeformowany w Zarząd XI Studiów i Doświadczeń Wojennych SG WP. Na podstawie rozkazu Nr 08/Org. Ministra Obrony Narodowej z dnia 1 lutego 1954 roku dotychczasowy Zarząd XI został przeformowany w Zarząd XI Wojskowo-Historyczny SG WP[3].

Wojskowy Instytut Historyczny 1957-1990 | edytuj kod

Na podstawie zarządzenia Nr 95/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 sierpnia 1957 roku Zarząd XI Wojskowo-Historyczny SG WP został przeformowany w samodzielne Biuro Historyczne Wojska Polskiego[4].

Na podstawie zarządzenia Nr 014/Org. szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia 24 lutego 1959 Biuro Historyczne zostało przeformowane w Wojskowy Instytut Historyczny o stanie 47 wojskowych i 40 pracowników cywilnych. Etat przewidywał sześć zakładów badawczych i dwa działy pomocnicze. 27 kwietnia 1959 zostali wyznaczeni na stanowiska służbowe niżej wymienieni oficerowie:

  • płk Jan Zamojski – szefa Wojskowego Instytutu Historycznego,
  • płk Tadeusz Rawski – zastępcy szefa Wojskowego Instytutu Historycznego,
  • płk Zdzisław Stąpor – zastępcy szefa Wojskowego Instytutu Historycznego,
  • płk Stanisław Komornicki – kierownika Zakładu I Historii Ludowego Wojska Polskiego,
  • płk Józef Garas – kierownika Zakładu II Historii Walki pod Okupacją,
  • płk dypl. Władysław Dec – kierownika Zakładu III Historii Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie,
  • płk Kazimierz Rosen-Zawadzki – kierownika Zakładu IV Historii Wojska II Rzeczypospolitej,
  • Leon Herzog – kierownika Zakładu V Studiów nad Okupantem,
  • mjr Janusz Sikorski – kierownika Zakładu VI Historii Dawnego Wojska Polskiego[5].

Instytut stał się wyspecjalizowaną placówką naukowo-badawczą prowadzącą badania nad dziejami oręża polskiego od czasów najdawniejszych do współczesności. Badania te obejmowały całokształt zagadnień związanych z obronnością państwa w okresie pokoju, jak i polski wysiłek zbrojny w konfliktach wojennych. Były one prowadzone z wykorzystaniem zasad historiografii marksistowskiej. WIH był jedyną placówką naukową prowadzącą kompleksowe badania nad dawną i najnowszą polską historią wojskową. Działalność WIH była krytykowana za "monopolizację historii wojskowości".

Wojskowy Instytut Historyczny upowszechniał wyniki badań w dwóch wydawanych przez siebie periodykach: Wojskowym Przeglądzie Historycznym i Studiach i Materiałach do Historii Wojskowości. Instytut rozwijał współpracę z wojskowymi i cywilnymi uczeniami i instytucjami naukowymi. Współpracował także z zagranicznymi ośrodkami naukowymi, realizując wspólne tematy badawcze, organizując konferencje i sympozja naukowe lub biorąc w nich udział. Od 1965 roku historycy WIH zaczęli uczestniczyć w pracach Międzynarodowej Komisji Historii Wojskowej.

30 sierpnia 1972 Instytut otrzymał prawo nadawania stopni naukowych doktora nauk humanistycznych.

Na podstawie zarządzenia Nr 09/Org. szefa Sztabu Generalnego WP z dnia 21 stycznia 1975 stanowisko komendanta WIH zostało połączone ze stanowiskiem przewodniczącego Komisji Koordynacyjnej Nauk Wojskowo-Historycznych[6].

6 maja 1978 minister obrony narodowej, generał armii Wojciech Jaruzelski nadał Wojskowemu Instytutowi Historycznemu imię Wandy Wasilewskiej[7]. Ceremonia nadania imienia patronki odbyła się 13 maja 1978 w siedzibie Instytutu. W uroczystości wzięli udział między innymi minister obrony narodowej, generał armii Wojciech Jaruzelski i sekretarz Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, Andrzej Werblan oraz siostra Wandy Wasilewskiej, Zofia Aldona Woźnicka. W trakcie uroczystości została odsłonięta tablica pamiątkowa z napisem "Wojskowy Instytut Historyczny imienia Wandy Wasilewskiej, wybitnej Polki, pisarki, rewolucjonistki - współorganizatorki 1 Dywizji Piechoty imienia Tadeusza Kościuszki. W 35 rocznicę ludowego Wojska Polskiego. 14 maja 1978 roku[8].

Lata 1990-2001 | edytuj kod

W latach '90 grupa historyków WIH wraz z przedstawicielami Centralnego Archiwum Wojskowego utworzyła tzw. Wojskową Komisję Archiwalną, która przeprowadziła poszukiwania w archiwach rosyjskich, litewskich i białoruskich. Wynikiem tej szeroko zakrojonej działalności było sprowadzenie do Polski kopii dokumentów zagrabionych przez Armię Czerwoną i NKWD z Archiwum Wojskowego oraz dokumentacji dotyczącej losów polskich oficerów i ich rodzin, aresztowanych lub internowanych przez władze radzieckie. Działalność WKA miała olbrzymie znaczenie dla dokumentowania zbrodni stalinowskich popełnionych na polskich obywatelach, w tym także zbrodni katyńskiej. Dokumentacja przywieziona przez członków komisji do dziś jest wykorzystywana przez wszystkie instytucje w Polsce zajmujące się losami polskich obywateli na wschodzie i ściganiem zbrodni komunistycznych, między innymi przez Instytut Pamięci Narodowej, Fundacja Ośrodka KARTA i Radę Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa.

Wojskowy Instytut Historyczny 4 lutego 1997 na mocy zarządzenia Ministra Obrony Narodowej przestał być samodzielną placówką naukową i został włączony na prawach wydziału w strukturę Akademii Obrony Narodowej. Wiązało się to również z likwidacją Wojskowego Przeglądu Historycznego i Studiów i Materiałów do Historii Wojskowości. Restrukturyzacja Instytutu zapoczątkowała jednak nową formę działalności WIH AON – prowadzenie zaocznych studiów wyższych (licencjackich i magisterskich) oraz studiów podyplomowych w zakresie historii. W latach 1997-2001 ukończyło je kilkaset osób, głównie z resortu obrony i spraw wewnętrznych.

Nieformalne wpływy w WIH zachował gen. Wojciech Jaruzelski, co pozwoliło mu blokować niekorzystne dla siebie publikacje oraz kontrolować wolność badań naukowych[9].

W wyniku kolejnych przemian strukturalnych zachodzących w siłach zbrojnych RP, Wojskowy Instytut Historyczny AON został 31 grudnia 2001 rozwiązany na mocy decyzji Ministra Obrony Narodowej. W miejsce WIH 1 stycznia 2002 powstało Wojskowe Biuro Badań Historycznych.

Kadra Wojskowego Instytutu Historycznego | edytuj kod

 Z tym tematem związana jest kategoria: Pracownicy Wojskowego Instytutu Historycznego.

Szefowie, komendanci i dyrektorzy instytutu | edytuj kod

Zastępcy szefa - komendanta WIH | edytuj kod

Oficerowie | edytuj kod

Inni pracownicy naukowi | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Kazimierz Sobczak, Z historii i współczesności ... s. 37.
  2. Kazimierz Sobczak, Z historii i współczesności ... s. 37-38.
  3. Wiesława Hiller, Sztab Generalny WP 1951-1956, s. 2, natomiast Kazimierz Sobczak, Z historii i współczesności ... s. 38 utrzymuje, że przeformowanie oddziału w zarząd miało miejsce kwietniu 1951 roku, lecz nie podaje dokładnej daty i podstawy prawnej.
  4. Kazimierz Sobczak, Z historii i współczesności ... s. 40-41.
  5. Kazimierz Sobczak, Z historii i współczesności ... s. 43.
  6. Kazimierz Sobczak, Z historii i współczesności ... s. 58.
  7. Rozkaz Nr 11/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 6 maja 1978 r. w sprawie nadania Wojskowemu Instytutowi Historycznemu imienia Wandy Wasilewskiej (Dziennik Rozkazów MON z 1978 r. Nr 6, poz. 30).
  8. Adam Marcinkowski, Uroczystość nadania ... s. 328-329.
  9. Sławomir Cenckiewicz, Generał bez skazy? Dożywotnie wpływy Wojciecha Jaruzelskiego, "Do Rzeczy" 2016, nr 30, s. 18-23; Ludzie Jaruzelskiego wciąż straszą: jak to z wydaniem książki "Generał ze skazą" było z dr. Lechem Kowalskim, historykiem, autorem książek m.in. "Generał ze skazą", "Generałowie" i "Czesław Kiszczak. Biografia gen. broni Czesława Kiszczaka" rozmawia Wojciech Wybranowski, "Do Rzeczy" 2016, nr 31, s. 36-37.
  10. Piotr Stawecki, Wojskowy Instytut Historyczny - placówka naukowa w czasie dyrektorowania prof. dr. hab. Tadeusza Jędruszczaka, "Dzieje Najnowsze" 33 (2001), nr 2 s. 229-235.
  11. Andrzej Ajnenkiel, Wojskowy Instytut Historyczny - dzieje, aktualna sytuacja i perspektywy [w:] Stan i perspektywy rozwoju historii wojskowej w Polsce. III Ogólnopolskie Forum Historyków Wojskowych, Toruń 5-6 grudnia 1996, pod red. Waldemara Rezmera i Zbigniewa Karpusa, Toruń: UMK 1997, s. 15-30.

Bibliografia | edytuj kod

  • Bibliografia publikacji pracowników Wojskowego Instytutu Historycznego 1945–1970. Wykaz wydawnictw WIH, oprac. J. Kapuścik, B. Zielińska, Warszawa 1971
  • Bibliografia publikacji pracowników Wojskowego Instytutu Historycznego 1971–1981. Wykaz wydawnictw WIH, oprac. D. Dudek, B. Zielińska, Warszawa 1982.
  • M. Harz, T. Sitkiewicz, Bibliografia publikacji pracowników oraz wykaz wydawnictw Wojskowego Instytutu Historycznego 1982–1986, Warszawa 1987.
  • M. Harz, Bibliografia publikacji pracowników oraz wykaz wydawnictw Wojskowego Instytutu Historycznego 1987–1996, Warszawa 1996.
  • Andrzej Ajnenkiel, Wojskowy Instytut Historyczny - dzieje, aktualna sytuacja i perspektywy [w:] Stan i perspektywy rozwoju historii wojskowej w Polsce. III Ogólnopolskie Forum Historyków Wojskowych, Toruń 5-6 grudnia 1996, red. Waldemar Rezmer i Zbigniew Karpus, Toruń: UMK 1997, s. 15-30.
  • Wiesława Hiller, Sztab Generalny WP 1951-1956, "Biuletyn Wojskowej Służby Archiwalnej", 1999, nr 22.
  • Piotr Łossowski, Biuro Historyczne WP i Wojskowy Instytut Historyczny jak je pamiętam, "Przegląd Historyczno-Wojskowy" 15 (2014), nr 2, s. 143-152.
  • Adam Marcinkowski, Uroczystość nadania Wojskowemu Instytutowi Historycznemu imienia Wandy Wasilewskiej, "Wojskowy Przegląd Historyczny" 1978, nr 2 (84), s. 328-332.
  • Benon Miśkiewicz, Rada Naukowa Wojskowego Instytutu Historycznego w latach 1961-1990, "Studia z Dziejów Polskiej Historiografii Wojskowej" t. 4 (2000), s. 77-102.
  • Zbigniew Palski, Janusz Zuziak, Służba historyczna Wojska Polskiego, "Przegląd Historyczno-Wojskowy" 2002, nr 4, s. 89-97.
  • Kazimierz Sobczak, Z historii i współczesności Wojskowego Instytutu Historycznego im. Wandy Wasilewskiej, "Wojskowy Przegląd Historyczny" 1987, nr 1 (119).
  • Piotr Stawecki, Wojskowy Instytut Historyczny - placówka naukowa w czasie dyrektorowania prof. dr. hab. Tadeusza Jędruszczaka, "Dzieje Najnowsze" 33 (2001), nr 2, s. 229-235.
  • Szefowie ośrodków naukowo-badawczych wojskowej służby historycznej 1921-2002. W 80-lecie wojskowej służby historycznej. Materiały z konferencji naukowej, Warszawa 29 listopada 2002 r., red. Zbigniew Moszumański, Warszawa: "Comandor" 2003.
  • Z dziejów służby historycznej Wojska Polskiego 1918-2002, Warszawa: Wydawnictwo Comandor 2002.
Kontrola autorytatywna (uczelnia):
Na podstawie artykułu: "Wojskowy Instytut Historyczny" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy