Wosk pszczeli


Wosk pszczeli w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Wosk pszczeli Plaster wykonany z wosku Świece i figurki z wosku pszczelego

Wosk pszczeli (wosk żółty, łac. Cera flava[1], Cera apium[2]) – wydzielina gruczołów woskowych pszczół służąca im do budowania plastrów w ulu.

Gruczoły woskowe pszczół znajdują się na spodniej części odwłoka pszczoły robotnicy. Produkcja wosku zależy od jej wieku. Największa jest w trzecim tygodniu życia pszczoły.

W temperaturze pokojowej jest ciałem stałym. Topi się przy 62-72 °C (w zależności od składu). Jego ciężar właściwy wynosi 0,954-0,969 g /cm³[3]. Wydzielony na powierzchni odwłoka pszczoły ma barwę białawą i jest nieco przezroczysty. Ciemniejsze zabarwienie wosku plastra spowodowane jest domieszką kitu pszczelego oraz zanieczyszczeniami. W miarę upływu czasu wosk w plastrze zmienia barwę na ciemnożółtą a nawet ciemnobrązową.

W przemyśle spożywczym posiada oznaczenie E-901.

Syntetyczny wosk pszczeli jest wysoce rafinowanym produktem ropy naftowej.

Spis treści

Skład chemiczny | edytuj kod

Jest to mieszanina kwasów organicznych, hydroksykwasów, alkoholi jednohydroksylowych i dwuhydroksylowych, estrów i węglowodorów (alkan hentriakontan stanowi ok. 8-9% wosku pszczelego). W zależności od uwarunkowań genetycznych rodziny pszczelej oraz czynników środowiskowych skład może się nieco zmieniać. W wosku występują między innymi kwas palmitynowy, cerotowy, melisowy, cerylowy, mirycylowy oraz estry kwasu octowego i walerianowego.

W niektórych krajach szczególnie ceniony jest wosk z zasklepin komórek plastrów (ros. i ukr. забрус, „zabrus”), któremu przypisuje się właściwości antyseptyczne[4].

Historia | edytuj kod

Pytanie o pochodzenie wosku w siedzibach pszczoły miodnej zajmowało filozofów i naukowców od tysiącleci. Arystoteles przypuszczał, że wosk pochodzi z kwiatów. To przekonanie przetrwało aż do renesansu. W roku 1744 pojawiła się wzmianka o tym, że pszczoły same produkują wosk (H. C. Hornbostel). Dopiero po upływie prawie 50 lat informacje te zostały potwierdzone (J. Hinter), a w roku 1812 szwajcarski pszczelarz François Huber opublikował swoje spostrzeżenia na ten temat.

Sposób, w jaki pszczoły wydzielają wosk, został dokładniej opisany w roku 1912 (L. Dreyling).

Zastosowanie | edytuj kod

Wosk pszczeli stosowany jest:

  • do produkcji węzy pszczelej,
  • do produkcji świec, które zapalone pachną miodem; świece woskowe są ważnym elementem liturgii kościołów wielu wyznań,
  • do produkcji środków czystości typu pasty, nabłyszczacze, jako środek polerski w produkcji cukierniczej i farmaceutycznej,
  • wybielony na słońcu lub za pomocą substancji chemicznych wosk pszczeli nosi nazwę wosku białego (łac. Cera alba) i jest stosowany np. do produkcji kosmetyków.
  • do produkcji różnych leków

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Wosk żółty - Cera flava, receptura.edu.pl, 10 sierpnia 2019 [dostęp 2021-03-13] .
  2. Wosk pszczeli - skład, działanie, medonet.pl, 9 października 2018 [dostęp 2021-03-13] .
  3. DanielD. Pociecha DanielD., Wosk, Akademia Górniczo-Hutnicza .
  4. Ch.N.Ch.N. Abrikosow Ch.N.Ch.N. i inni, Sprawocznik Pczełowoda, Sielchozgiz, 1955 [dostęp 2021-03-13]  (ros.).i inni

Bibliografia | edytuj kod

  • L.L. Bornus L.L. (red.), Encyklopedia pszczelarska, Warszawa: PWRiL, 1989 .
Kontrola autorytatywna (materiał pochodzenia zwierzęcego):
Na podstawie artykułu: "Wosk pszczeli" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy