Wrocławskie krasnale


Wrocławskie krasnale w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Wrocławskie krasnale – wydarzenie artystyczne oraz zjawisko społeczne obejmujące swoim zasięgiem Wrocław i okoliczne gminy, a wywierające wpływ na działania artystyczne realizowane w całej Polsce.

Niewielkie rzeźby krasnali, w liczbie stale rosnącej, są umieszczane we Wrocławiu sukcesywnie od 2005. Wywodzą się od malowanych w latach 80. XX wieku graffiti, a następnie happeningów organizowanych przez ruch „Pomarańczowej Alternatywy” ośmieszających w sposób pokojowy system komunistyczny. Po upadku PRL-u krasnale uległy zapomnieniu aż do sierpnia 2005, kiedy to wrocławski rzeźbiarz Tomasz Moczek ustawił pięć pierwszych krasnali.

Figurki krasnali stały się integralną częścią przestrzeni miejskiej oraz zjawiskiem społecznym. Nowe postacie tworzone są przez artystów z całej Polski, a ich opiekunami są instytucje publiczne, firmy oraz osoby prywatne. Organizowane są specjalne wycieczki szlakiem krasnali, gry plenerowe, spektakle teatralne oraz wydawane mapy dla turystów chcących połączyć odnajdywanie kolejnych figurek ze zwiedzaniem Wrocławia.

Ponadto kopie krasnala Życzliwka stoją w Dreźnie, Reykjaviku, Wilnie, Guadadalajarze, Hradec Kralove i Lwowie, a w Waszyngtonie stoi krasnal Kościuszko[2].

Spis treści

Geneza krasnali wrocławskich | edytuj kod

Istniejący do dziś rysunek krasnala we Wrocławiu[3]

Swoje istnienie w przestrzeni miejskiej wrocławskie krasnale zawdzięczają działaczom antykomunistycznym, którzy umieszczali je na plamach farby na murach powstałych po zamalowywaniu przez władze PRL-u napisów i haseł „antysocjalistycznych”[5]. Pierwsze dwa krasnale zostały namalowane w nocy z 30 na 31 sierpnia 1982 we Wrocławiu: pierwszy na transformatorze na Sępolnie, drugi na bloku na Biskupinie przez Waldemara „Majora” Fydrycha oraz Wiesława „Rotmistrza” Cupałę[6]. W latach 1982-1983[7] powstało ponad 1000 krasnali[8] w sześciu polskich miastach[9].

Plakat uzbrojonych krasnoludków wykonany szablonem graffiti zapowiadający happeningPomarańczowej Alternatywy” w "Dzień wojska" – rok 1987.

Krasnale masowo powróciły na ściany wrocławskich budynków w drugiej połowie lat 80. wraz z działalnością ruchu „Pomarańczowej Alternatywy”. Jego uczestnicy malowali krasnale techniką graffiti szablonowego na murach Wrocławia lub na plakatach zapowiadających happeningi organizowane przez ruch w tym mieście. 1 czerwca 1987 symbolika krasnala powróciła na czwartym happeningu „Pomarańczowej Alternatywy” – Krasnoludki na Świdnickiej[10]. Międzynarodowy rozgłos „Pomarańczowej Alternatywy” rozpoczął się od nieplanowanego udziału w happeningu Precz z U-Pałami (jako litery „R”) Józefa Piniora (który miał zrobić reportaż dla Radia Wolna Europa)[11] i osiągnął szczyt 1 czerwca 1988 podczas happeningu Rewolucja Krasnoludków. Udział w którym wzięło według różnych źródeł od 10 000[6] do 20 000[12] uczestników, którzy w czapkach krasnali przeszli ulicami Wrocławia, a opisywała go międzynarodowa prasa[12][a]. Po wyjeździe Waldemara „Majora” Fydrycha za granicę po nieudanym starcie w wyborach parlamentarnych w 1989, krasnoludki uległy zapomnieniu[14], aż do czerwca 2003 kiedy to Agencja Reklamowa Wanilia zaproponowała Biuru Promocji Miasta Wrocław strategię wykreowania krasnoludka jako symbolu miasta[5].

Kalendarium krasnali wrocławskich | edytuj kod

Krasnale w przestrzeni miejskiej | edytuj kod

Podstawowe parametry wyglądu wrocławskiego krasnala zostały ustalone przez pierwsze pięć krasnali ustawionych przez Tomasza Moczka w ramach realizacji strategii marketingowej miasta Wrocławia i zostały podtrzymane przy realizacji kolejnych przez artystów związanych z pracownią Wytwórnia Rzeźby[24][25].

Opiekunami krasnali są instytucje miejskie, partie polityczne, przedsiębiorstwa i osoby prywatne. Umieszczane są zarówno w celach promocji miasta, reklamy przedsięwzięć biznesowych jak i w celach społecznych oraz dwa w celu ozdoby prywatnych domów (Miłostek i Prywatek). Upamiętniają również znane postacie: Barduś – Jacka Kaczmarskiego, Papa Het – Jamesa Hetfielda, Alpinki – Kazimierza Głazka, Stanisława Krystyna Zarembę i Wandę Rutkiewicz[26][27].

Krasnoludki stały się atrakcją miasta – organizowane są specjalne wycieczki szlakiem krasnali i wydawane broszurki dla turystów chcących połączyć odnajdywanie kolejnych figurek ze zwiedzaniem Wrocławia[28][29][30]. Stworzono również aplikację na smartfony z systemem Android ułatwiającą odnajdywanie krasnali[31]. Grupy artystyczne organizują happeningi zarówno inspirowane przez instytucje miejskie[32] jak i organizowane spontanicznie przez artystów. Są również narzędziem kampanii społecznych[33], a także przedmiotem sztuk teatralnych[34] i festiwali kabaretowych[35].

Liczba krasnali zmienia się – wciąż pojawiają się nowe, a niektóre są kradzione lub padają ofiarą wandalizmu pomimo instalowanych zabezpieczeń, lecz po pewnym czasie wracają na swoje miejsce[36][37].

    Liczba nowo powstających rocznie krasnali we Wrocławiu
    Źródło: Tematyczne strony internetowe[b]

Wrocławskie krasnale stały się inspiracją dla innych miast. W Suwałkach powstał szlak 10 krasnali – bohaterów baśni O krasnoludkach i o sierotce Marysi autorstwa pochodzącej w Suwałk Marii Konopnickiej – wzorowany na wrocławskim, do którego postacie krasnali zaprojektował wrocławski rzeźbiarz Piotr Makała, opierając się na ilustracjach Jana Marcina Szancera[38][39]. W Legionowie przy przedszkolu stanęła figura Koszałka Opałka autorstwa Tomasza Moczka[40].

Krasnale w świadomości społecznej | edytuj kod

W świadomości społecznej doszło do zjawiska „porwania” wrocławskich krasnali (termin wprowadzony przez Hanę Cervinkovą[41]) z ich pierwotnego kontekstu jakim była działalność opozycyjna oraz symbolu „Pomarańczowej Alternatywy“ do czystej promocji miasta Wrocławia jako jego symbolu. W materiałach promocyjnych nie wspominano o ich inspiracji, a nawet jej zaprzeczano[42]. Kreację zjawiska przypisywano w całości komercyjnej agencji reklamowej, która w 2003 zaproponowała Biuru Promocji Miasta Wrocławia strategię wykreowania krasnoludka jako symbolu miasta[5]. Krasnoludek, w sposób charakterystyczny dla procesów łączenia antykomunizmu z neoliberalizmem zachodzących po 1989 w krajach środkowo-wschodniej Europy, został przekształcony w nośnik neoliberalnego marketingu[43].

Poczet krasnali wrocławskich | edytuj kod

Krasnale ruchome | edytuj kod

Literatura przedmiotu | edytuj kod

  • Cezary Buśko: Życie codzienne krasnoludków w starożytności i wiekach średnich. Studium archeologiczne.. Wrocław: GAJT Wydawnictwo 1991 s.c., 2012. ISBN 978-83-62584-23-9.
  • Krasnoludkowy plan miasta. Wrocław: Orfin studio.
  • Wrocławskie krasnale 2012 Mapa Krasnali Przewodnik. Wyd. 17.05.2012. Wrocław: Open.Art. ISBN 978-83-932981-8-1.

Zobacz też | edytuj kod

Uwagi | edytuj kod

  1. Celem działań „Pomarańczowej Alternatywy” było ośmieszanie rzeczywistości realnego socjalizmu oraz wywoływanie zamieszania w szeregach milicji, która nie potrafiła skutecznie zareagować w nietypowych sytuacjach stwarzanych w czasie happeningów[13]. Strategia członków tego ruchu polegała na dosłownym traktowaniu haseł socjalistycznych oraz organizowania manifestacji poparcia dla idei socjalizmu w przesadzony i fanatyczny sposób co miało na celu ukazanie ich absurdalności. Funkcjonariusze Milicji Obywatelskiej byli zdezorientowani ponieważ rozwój wydarzeń w czasie tych wystąpień zmuszał ich do tłumienia demonstracji poparcia dla systemu komunistycznego. Na przykład podczas jednego z happeningów ruchu, który został zorganizowany w rocznicę wybuchu Rewolucji Październikowej 1917 roku milicja musiała aresztować przebranych za rewolucjonistów członków Pomarańczowej Alternatywy stawiając się tym samym, według zasad tej improwizowanej zabawy, w roli carskiego aparatu policyjnego.
  2. Kolejność krasnali przyjęto za Grzegorzem Ajdukiewiczem. Informacje o czasie pojawiania się krasnali w latach 2005 za Grzegorzem Ajdukiewiczem; 2006 – 2008 za Camparis, TL.WroclaW.pl, krasnale.pl, wp.pl, Wprost; 2009-2014 za Grzegorzem Ajdukiewiczem
  3. Imiona krasnali zostały określone zgodnie ze źródłami, w przypadku istnienia rozbieżności przyjęto następującą kolejności ważności źródeł (1) tabliczka przy krasnalu (2) źródło sygnowane przez opiekuna krasnala (3) Oficjalna strona internetowa o wrocławskich krasnalach krasnale.pl (4) Galeria wrocławskich krasnali krasnale.fotoswiat.pl, (5) imiona Bankomatków za Andrzejem Banachem
  4. Przy adresach krasnali zostały podane źródła potwierdzające ich zaginięcie i powrót na dawne miejsce
  5. Autorzy krasnali za Grzegorzem Ajdukiewiczem oraz za Leksykonem wrocławskich krasnali Agnieszki Malczewskiej, jeżeli istnieje inne źródło potwierdzające zostało podane bezpośrednio przy autorze danego krasnala

Przypisy | edytuj kod

  1. Opozycyjne graffiti – zdjęcia. Gazeta.pl. [dostęp 2014-01-30].
  2. JoannaJ. Urbańska JoannaJ., Wrocławski krasnal stanął w centrum Lwowa [ZDJĘCIA], wroclaw.wyborcza.pl, 1 lipca 2018 [dostęp 2018-07-01] .
  3. Stanisław Klimek (fotografie), Beata Maciejewska (tekst): Wrocław Miasto Spotkań. Wrocław: Via Nowa, 2008, s. 14. ISBN 978-83-60544-44-0. Cytat: Wrocławianie widywali je na murach w całym mieście (gdzieniegdzie zachowały się do dziś) (…) (fotografia współczesna).
  4. Waldemar Fydrych: Żywoty Mężów Pomarańczowych. Wyd. 2. Warszawa: Fundacja Pomarańczowa Alternatywa, 2010, s. 120. ISBN 978-83-926511-8-5.
  5. a b c d e f g h i j Jacek Warda. Wrocławskie krasnoludki. „Miasto i Obywatele”, styczeń/luty 2011. Warsztaty Kultury (ang.). 
  6. a b Skotnicka 2010 ↓, s. 450.
  7. Waldemar Fydrych: Żywoty Mężów Pomarańczowych. Wyd. 2. Warszawa: Fundacja Pomarańczowa Alternatywa, 2010, s. 122. ISBN 978-83-926511-8-5.
  8. Pomarańczowa Alternatywa. Rewolucja Krasnali. wp.pl. [dostęp 2014-03-16].
  9. Krasnale i happeningi czyli surrealizm socjalistyczny.. W: Ewa Chabros, Grzegorz Kmita „Patyczak”: Graffiti w PRL. Wyd. 1. Wrocław: Instytut Pamięci Narodowej, 2012, s. 40. ISBN 978-83-61631-16-3.
  10. Fydrych i Misztal 2008 ↓, s. 40.
  11. Fydrych i Misztal 2008 ↓, s. 46.
  12. a b Paweł Andrzejczuk: Wrocławskie krasnale. Wrocław z wyboru. [dostęp 2014-03-16].
  13. Teresa Kulak: Wrocław. Przewodnik historyczny. A to Polska właśnie. Wyd. 1. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 1997, s. 305. ISBN 83-7023-575-1.
  14. Kamila Konopczak: Tropem Wrocławskich Krasnali. B.e.s.t. Niezależna Gazeta studentów Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu. [dostęp 2014-03-08].
  15. a b c Skotnicka 2010 ↓, s. 451.
  16. Muzeum krasnoludków we Wrocławiu. [dostęp 2014-02-27].
  17. Beata Maciejewska: Krasnal z wykopalisk. Gazeta.pl, 25.10.2003. [dostęp 2014-07-17].
  18. Beata Maciejewska: Na tropie krasnoludków. Gazeta.pl, 28.10.2003. [dostęp 2014-07-17].
  19. Beata Maciejewska: Osadę krasnoludów odkryto we Wrocławiu. Gazeta.pl, 20.11.2003. [dostęp 2014-03-16].
  20. Inwazja wrocławskich krasnali. Krasnale.pl. [dostęp 2014-03-09].
  21. Krasnal Pierożnik. Wratislaviae Amici. [dostęp 2014-08-09].
  22. Wrocław bez barier. [dostęp 2014-02-27].
  23. Grzegorz Ajdukiewicz: Osłonięcie 100matologa. NIECHCIANE UJĘCIA. [dostęp 2014-02-27].
  24. a b c Grzegorz Ajdukiewicz: Album: WROCŁAWSKIE KRASNALE. [dostęp 2013-12-21].
  25. O Wytwórni Rzeźby. suwalki.info. [dostęp 2014-04-27].
  26. a b Pamięci Jacka. Fundacja im. Jacka Kaczmarskiego. [dostęp 2014-02-26].
  27. a b Marek Zoellner: James Hetfield ma swojego krasnala. Portal Radia Wrocław. [dostęp 2013-12-29].
  28. Wroclaw's Gnomes. From protest symbol to tourist attraction.. „Wrocław in your pocket”. 27 (4), s. 743-756, May-August 2011. ISSN 1642-2899 (ang.). 
  29. krasnoludkowy plan miasta. Wrocław: Orfin studio.
  30. Wrocławskie krasnale 2012 Mapa Krasnali Przewodnik. Wyd. 17.05.2012. Wrocław: Opn.Art. ISBN 978-83-932981-8-1.
  31. Paweł Marek: Wrocławskie krasnale. Google play. [dostęp 2014-04-27].
  32. Nocne malowanie Wrocławia, czyli jak powstawało krasnalowe grafitti. krasnale.pl. [dostęp 2014-04-27].
  33. Krasnale patrzą dziś na świat przez żółte okulary. gazeta.pl. [dostęp 2014-04-27].
  34. "Pomarańczyk" we Współczesnym. Skandal w trzech aktach. gazeta.pl. [dostęp 2014-04-27].
  35. Gwiazdy kabaretu ponownie na Wrocławskim Festiwalu Krasnoludków. krasnale.pl. [dostęp 2014-04-27].
  36. Zuchwała kradzież udaremniona. krasnale.pl. [dostęp 2014-04-27].
  37. a b c Tomasz Moczek i jego wrocławskie krasnale.. Grupa wrocławskich przewodników – PROBUS. [dostęp 2014-03-16].
  38. Dziesięć krasnali na szlaku. suwalki.info. [dostęp 2014-04-27].
  39. Szlak turystyczny im. Marii Konopnickiej „Krasnoludki są na świecie”. Oficjalny portal miasta Suwałki. [dostęp 2018-08-20].
  40. 2 urodziny Koszałka Opałka święto wszystkich przedszkolaków. krasnale.pl. [dostęp 2014-04-27].
  41. Cervinkova 2013 ↓, s. 6.
  42. Cervinkova 2013 ↓, s. 6-7.
  43. Cervinkova 2013 ↓, s. 8.
  44. setny sadysta. miastowroclaw.blox.pl. [dostęp 2014-01-10].
  45. a b c d e f g h i j k l m n o p q Tomasz Moczek: Tomasz Moczek – Artysta rzeźbiarz, malarz, grafik.. Facebook. [dostęp 2013-12-25].
  46. Krasnale Niepełnosprawne. Wytwórnia Rzeźby. [dostęp 2013-12-28].
  47. a b c d e f g h i j Grzegorz Łagowski – pracownia rzeźbiarska. odlewniaartystyczna.pl. [dostęp 2014-01-04].
  48. a b c d e f Agnieszka Grzegorzewska: Ojciec wrocławskich krasnali. Krasnale.pl. [dostęp 2013-12-25].
  49. Andrzej Banach: Krasnale Wrocławskie. [dostęp 2014-03-16].
  50. Szukamy właściciela krasnala! Bankuś zniknął z wrocławskiego rynku. krasnale.pl, 2014-05-13. [dostęp 2014-06-21].
  51. TH: Beata Zwolańska – Hołod przy pracy. tuWroclaw.com. [dostęp 2013-12-22].
  52. Krasnoludki kąpielowe. Gazeta.pl. [dostęp 2014-01-10].
  53. Krasnal Bamboszek przywita gości hotelu B&B Wrocław Centrum. Facebook. [dostęp 2014-07-17].
  54. Agnieszka Środek. Mamy swoje krasnoludki. „Budownictwo Dolnośląskie”. 23 (2), s. 29, 2007. 
  55. Krasnal Zdrowik. krasnalove.fora.pl. [dostęp 2014-03-09].
  56. Amorinio.pl Ice Cream & Grand Cafe. Facebook. [dostęp 2014-02-23].
  57. a b c Marta Gołębiowska: Moda na krasnale nie ustaje. Wroclavia ma aż cztery!. TuWroclaw.com, 2017-11-09. [dostęp 2018-10-24].
  58. Marta Rosa: Na pl. Solnym stanie nowy bardzo ważny... krasnal. Gazeta Wyborcza, 2017-03-27. [dostęp 2018-10-28].
  59. Ukradziono Krasnalka – z Placu Solnego!!!. krasnalove.fora.pl. [dostęp 2014-03-09].
  60. Społeczna odpowiedzialność. Grupa Koksztys. [dostęp 2014-02-23].
  61. a b Tomasz Moczek: www.moczek.com. [dostęp 2014-02-07].
  62. Maria Kassolik. Wrocławskie krasnale, skrzaty, krasnoludki – pochodzenie. „Portal”. 2 (2), s. 85-86, 2008. Wrocław: Uniwersytet Ekonomiczny. ISSN 1899-6965
  63. Igor Chęciński: 7 STRATEGICZNYCH CELÓW DZIAŁANIA NASZEJ IZBY. Medium Gazeta Dolnośląskiej Izby Lekarskiej. [dostęp 2013-12-22].
  64. 300. krasnal zamieszka we Wrocławiu. eWroclaw.pl. [dostęp 2014-06-07].
  65. Licho: Krasnal „Faksymilka”. fotopolska.eu. [dostęp 2015-02-20].
  66. Grzegorz Łagowski: Krasnal „Franek”. Facebook. [dostęp 2018-10-28].
  67. Wsparcie dla wrocławskich strażaków. Komenda Wojewódzka Państwowej Straży Pożarnej. [dostęp 2013-12-24].
  68. Gastronomek dołączył do wrocławskich krasnali. Zespół Szkół Gastronomicznych. [dostęp 2013-12-23].
  69. Ulotka grzejnik członowy aluminiowy Gavia. Instal-Konsorcjum. [dostęp 2015-2-20].
  70. Gimnazja świętują X-lecie. tuwroclaw.com. [dostęp 2014-02-20].
  71. Krasnal w Hotelu Jasek. Hotel „Jasek”. [dostęp 2014-09-01].
  72. Gdzie jest Hipoczyściciel, czyli skandal we wrocławskim zoo!. Mrówkojad i przyjaciele…. [dostęp 2014-02-26]. Cytat: Co prawda zdaniem niektórych krasnal wyglądał bardziej jak konduktor, w rzeczywistości jednak przedstawiał on lekarza Armii Czerwonej, Vladimira Petrovicha Polonsky’ego, który zastał w Koenigsberdzkim Zoo (czyli dzisiejszym Kaliningradzie!) poranionego kulami hipopotama nilowego o imieniu Hans, jednego z kilku przetrwałych zwierząt. Chcąc zoperować zwierzę i nie mając narkozy spoił go wódką, zoperował i uratował. To właśnie on siedział na hipopotamie, ubrany w mundur krasnoarmiskij.
  73. Wrocławskie centrum krwiodawstwa ma swojego krasnala. Krasnale.pl. [dostęp 2013-12-25].
  74. Zapisy na warsztaty komiksu. Wroclaw.pl. [dostęp 2013-12-27].
  75. Krasnal Kibic już gotowy!.
  76. Jest pozwolenie na Krasnala !. Portal kibiców Śląska Wrocław. [dostęp 2014-01-01].
  77. Krasnal Klaun – recepta na dziecięce smutki. Kancelaria BSO Prawo & Podatki. [dostęp 2014-01-04].
  78. a b Grzegorz Ajdukiewicz: Krasnale – Piastosław, Lappek i Kolejarz. Blog Niechciane Ujęcia. [dostęp 2014-03-16].
  79. Kolejarze Brochowscy. Krasnale.pl. [dostęp 2014-08-27].
  80. Zygmunt Sobolewski: Kolejarskie Świętowanie ‘2013. Dwutygodnik „Wolna Droga”. [dostęp 2014-01-04].
  81. Krasnoludek w Przedszkolu nr 141. krasnalove.fora.pl. [dostęp 2014-03-10].
  82. Niezwykła skarbonka i Korowód Nadziei. [dostęp 2014-01-06].
  83. Dwa nowe krasnale we Wrocławiu. Wrocław Open. [dostęp 2013-12-25].
  84. maro: Muzykalny krasnal Leszko dołączył do wrocławskiej kolonii. Gra na gitarze. Gazeta Wyborcza, 2017-05-05. [dostęp 2018-10-28].
  85. Małgorzata Mikołajczyk: Krasnal - matematyk. Wrocławski Portal Matematyczny. [dostęp 2015-02-20].
  86. Krasnal co przysiadł w e-dziewiarka.pl. [dostęp 2014-02-02].
  87. Matylda Mika: Inne prace. [dostęp 2013-12-25].
  88. O przedszkolu. Przedszkole nr 59 we Wrocławiu „U KRASNALA POD NARCYZEM”. [dostęp 2014-03-03].
  89. Krasnal Ołbiniusz. Szkoła Podstawowowa nr 107 im. Piotra Włostowica. [dostęp 2013-12-23].
  90. Krasnal ,,Onkuś” powstał we wrocławskiej klinice. modauroda.com. [dostęp 2013-12-26].
  91. Marek Perzyński: Panoramik na parapecie Rotundy. Aktualności Turystyczne.pl. [dostęp 2013-12-27].
  92. Didymos: Wywiad z Damianem Kosarewiczem – pomysłodawcą ‚Papa Heta’ jako wrocławskiego krasnala. Death Magnetic. [dostęp 2014-02-05].
  93. Nowy krasnal na ulicach Wrocławia! Poznajcie Patrolka [galeria zdjęć. krasnale.pl. [dostęp 2014-08-15].
  94. Strona główna. Zespół Szkół nr 22 we Wrocławiu. [dostęp 2013-12-22]. Cytat: Hej! Jestem krasnal Piastek i zostałem wykonany przez Anie Wójcik
  95. Mamy własnego krasnala. XV Liceum Ogólnokształcące. [dostęp 2014-01-10].
  96. Krasnal Pomagajek – mały pomocnik dzieci stanął przy Ratuszu. W: Krasnale.pl – oficjalny serwis miejski [on-line]. 10 listopada 2015. [dostęp 2017-01-18].
  97. Powerek kreuje emocje. Nowy krasnal zamieszkał na wrocławskim Rynku. NowyMarkering, 2017-12-21. [dostęp 2018-10-26].
  98. Krasnoludowi strażacy gaszą pożary we Wrocławiu. Krasnale.pl. [dostęp 2013-12-25].
  99. a b Joanna Jackiewicz: Krasnal Pracz zniknął. TuWroclaw.com. [dostęp 2014-01-04].
  100. Wrocławskie krasnoludki. „Przegląd Uniwersytecki”, s. 12, 09 2011. Uniwersytet Wrocławski. ISSN 1425-798X (ang.). 
  101. mikar: Uhonorowali profesora Miodka. Będzie miał swojego krasnala. Gazeta Wyborcza, 2016-06-26. [dostęp 2018-10-28].
  102. ProLinka (ProLiner) Wroclaw dwarf 03. Wikimedia Commons. [dostęp 2014-01-17].
  103. Mieszkają krasnoludki. Wrocławski Park Przemysłowy. [dostęp 2014-02-28].
  104. Krasnal Recyklinek segreguje papier. Krasnale.pl. [dostęp 2013-12-25].
  105. Roszek, Matematyk, Opałek i Myjek. Wroclaw.pl. [dostęp 2015-02-20].
  106. Aktualności lipiec-sierpień. Centrum Zrównoważonego Rozwoju Społeczności Wrocławia "LOCUS". [dostęp 2013-12-21].
  107. Pracownicy Klubu Jerzy Maziarz. Centrum Szkolenia Wojsk Inżynieryjnych i Chemicznych im. gen. Jakuba Jasińskiego. [dostęp 2013-12-18].
  108. Solidarek (skradziony). krasnale.pl. [dostęp 2014-02-27].
  109. a b Krzysztof Wilma: http://youtu.be/9Y-5tVB-oKU Spotkanie z Beatą Zwolańską-Hołod w Klinice Onkologii]. TuWroclaw.com. [dostęp 2014-03-16].
  110. Konkurs na imię Krasnala rozstrzygnięty!. Wyższa Szkoła Zarządzania i Prawa im. Heleny Chodkowskiej. [dostęp 2014-02-05].
  111. Znów ukradli Syzyfka z ulicy Świdnickiej. Gazeta.pl. [dostęp 2014-03-04].
  112. Krasnal Szermierz. fotopolska.eu. [dostęp 2014-03-04].
  113. Małgorzata Matuszewska: Spirituals Singers Band: Tajemnica Krasnala Szomola już w piątek, 5 grudnia. naszemiasto.pl. [dostęp 2015-02-20].
  114. Wojciech Koerber: MŚ w podnoszeniu ciężarów: Konserwator zabytków kazał uciekać Krasnalowi Sztangiście. Gazeta Wrocławska. [dostęp 2013-12-22].
  115. Nasz Trisomek. www.zespoldowna.info. [dostęp 2014-03-29].
  116. Marek Perzyński: Krasnal mundurowy – kolejna atrakcja Wrocławia. Aktualności Turystyczne.pl. [dostęp 2013-12-18].
  117. Wylicytuj Wrocklika i wspomóż WOŚP. Krasnale.pl. [dostęp 2014-01-12].
  118. Johanna Meyer-Gohde: POLSKA-NIEMCY: CO SŁYCHAĆ U SĄSIADA?. CafeBabel Polski. [dostęp 2014-03-04].
  119. Krasnal Wypłatnik. fotopolska.eu. [dostęp 2014-02-26].
  120. WIZek - nowy krasnal na kampusie, pwr.edu.pl [dostęp 2018-12-04]  (pol.).
  121. Entenmark: Haber-macher. Obieg. [dostęp 2014-02-23].
  122. Jerzy Kosałka, Krasnal, Cyklonik-BE, 2012. Obieg. [dostęp 2014-02-23].
  123. Przygarnij krasnala w szczytnym celu. dlaStudenta.pl. [dostęp 2014-02-20].
  124. III Aukcja Charytatywna 2007. BSO Prawo & Podatki. [dostęp 2014-03-16].
  125. Grafeniusz Drobnodziejek – tak brzmi imię najmniejszego, wrocławskiego krasnoludka. Wrocławskie Centrum Badań EIT+. [dostęp 2014-09-01].
  126. a b Wrocławskie Centrum Badań EIT+ odkryło najmniejszego krasnoludka. Wrocławskie Centrum Badań EIT+. [dostęp 2014-09-01].
  127. a b Mirosław Szozda: Charity Fashion Show znów pobija rekordy. Fundacja Przylądek Nadziei. [dostęp 2014-03-16].
  128. a b Krasnal tenisista nagrodą dla triumfatora WROCŁAW OPEN. Krasnale.pl. [dostęp 2015-02-22].

Bibliografia | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Wrocławskie krasnale" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy