Współrzędne geograficzne


Współrzędne geograficzne w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Mapa Ziemi zawiera linie szerokości geograficznej (poziome) oraz linie długości geograficznej (przebiegające między biegunami). Odwzorowanie Eckerta VI ; duża wersja (PDF, 3,43 MB) Szerokość geograficzna phi (φ) oraz długość geograficzna lambda (λ)

Współrzędne geograficzneszerokość i długość geograficzna wyrażone miarą kąta od początku okładu układu współrzędnych geograficznych. Dla Ziemi początkiem układu jest przecięcie się południka zerowego (Greenwich) z równikiem. Szerokość geograficzną (północ–południe) utarło się oznaczać φ i zapisywać najpierw, długość geograficzną (wschód–zachód) λ na drugiej pozycji[1]. Przykładowo współrzędne siedziby Wikimedia Foundation to φ 37° 47′ 21,06″ N, λ 122° 24′ 12,07″ W. Litery oznaczające strony świata mogą być zastąpione znakami "+" (dla północy i wschodu) lub „” (dla południa i zachodu) – wtedy zapis ma postać φ = + 37° 47′ 21,06″, λ = - 122° 24′ 12,07″[1] Zapisy w innych językach podlegają często innym zwyczajom odnośnie do stosowania liter alfabetu greckiego jaki i separatora dziesiętnego.

Tak jak dla wszystkich zapisów miar kątowych – istnieją trzy formy zapisu:

  • stopnie – minuty – sekundy (01° 14' 42"),
  • stopnie – minuty (01° 14,07'),
  • stopnie (01,2345°).

Przy czym jedynie najmniejsze użyte jednostki (sekundy, minuty lub stopnie) mogą posiadać części ułamkowe.

W nawigacji przyjęto oznaczanie długości geograficznej zawsze (niezależnie od zastosowanego formatu) stopniami oznaczonymi trzema cyframi (z zerem lub zerami wiodącymi), na przykład λ = +001° 02' 03". Natomiast szerokość – zawsze dwiema cyframi dla stopni: φ = +02°. Pozwala to na rozróżnienie długości i szerokości jedynie po mierze kąta bez dodatkowych określeń[2].

Jeden stopień (°) w geografii i geometrii dzieli się na 60 minut kątowych, a jedna minuta na 60 sekund kątowych. Pary pojęć ‘minuta’ (w rozumieniu czasu) i ‘minuta kątowa’ oraz ‘sekunda’ (w rozumieniu czasu) i ‘sekunda kątowa’ nie są wewnętrznie tożsame znaczeniowo, gdyż kula ziemska obraca się o 1° w czasie 4 minut (24 godziny × 60 minut = 1440 minut, 1440 minut : 360° = 4 min/°). Zazwyczaj jednak z kontekstu wiadomo, o którą „minutę” lub „sekundę” chodzi.

Symbole minut i sekund kątowych można wprowadzać bezpośrednio z klawiatury – odpowiednio klawiszami: apostrofu ' lub cudzysłowu ", ale w zależności od oprogramowania zostaną wyświetlone albo znaki podstawowe (apostrof prosty lub cudzysłów prosty) albo znaki przekonwertowane do postaci typograficznej (apostrof drukarski lub cudzysłów drukarski). Znaków w postaci drukarskiej, zwanych też apostrofem lub cudzysłowem typograficznym, nie należy stosować, gdyż ich glify bazują wprost na kształcie przecinka, podczas gdy minuty i sekundy kątowe powinny mieć kształt prostych kresek.

W praktyce stosuje się zapis uproszczony (apostrof lub cudzysłów prosty), gdyż takie znaki łatwo uzyskać podczas wpisywania. W zaawansowanej typografii stosowane są znaki klinów (odpowiednio: prim lub bis), ale są to znaki wymagające wiedzy, np. stosowania skrótów klawiaturowych lub szukania w tabeli znaków, a poza tym są to znaki występujące tylko w niektórych fontach. Nota bene te same zasady typograficzne dotyczą miar anglosaskich (minuta = stopa, sekunda = cal).

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Navipedia – Nawigacja morska: Podstawowe pojęcia geograficzne, www.navipedia.pl [dostęp 2021-03-01] .
  2. Szkoła żeglarstwa 4winds – Nawigacja klasyczna 2/9, www.tawernaskipperow.pl [dostęp 2021-03-01]  (pol.).
Kontrola autorytatywna (układ współrzędnych):
Na podstawie artykułu: "Współrzędne geograficzne" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy