X-plane


X-plane w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Bell X-1-2

X-plane (ang. samolot serii X) – seria amerykańskich eksperymentalnych statków powietrznych, głównie samolotów o napędzie rakietowym, przeznaczonych do testowania nowych technologii i okrytych tajemnicą w czasie prowadzenia przy ich pomocy prac badawczych.

Pierwszym statkiem powietrznym serii X był samolot Bell X-1, który jako pierwszy przekroczył barierę dźwięku w 1947 roku. Dzięki samolotom X można było wykonać wiele ważnych eksperymentów, których wyniki pozwoliły wprowadzić do przemysłu lotniczego nowe technologie i przyspieszyć rozwój lotnictwa. Większość maszyn serii X nie zyskała sławy poza środowiskami naukowymi i związanymi z wojskiem. Następną po X-1 szerzej znaną maszyną był samolot rakietowy North American X-15 zbudowany na początku lat 60. XX wieku, na którym pobito wiele rekordów prędkości i wysokości łącznie z lotami suborbitalnymi. Statki powietrzne serii X o numerach od 7 do 12 były właściwie pociskami rakietowymi, a niektóre z pozostałych maszynami bezzałogowymi. Większość samolotów X zbudowano w bardzo krótkich seriach liczących kilka sztuk lub nawet jako pojedyncze egzemplarze. Jedynym wyjątkiem jest zbudowany przez Lockheed Martin samolot X-35, który wygrał rywalizację z maszyną Boeing X-32 i ostatecznie stał się seryjnym samolotem myśliwskim Lockheed F-35 Lightning II.

Samoloty eksperymentalne serii X oznaczone kolejnymi numerami, są wciąż konstruowane i używane w charakterze platform badawczych dla nowych technologii.

Przypisy | edytuj kod

  1. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 5–7.
  2. Jenkins, Lis i Miller 2003, s. 8.
  3. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 9.
  4. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 10.
  5. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 11.
  6. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 12.
  7. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 13.
  8. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 14.
  9. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 15.
  10. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 16.
  11. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 17.
  12. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 18.
  13. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 19.
  14. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 20.
  15. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 21–22.
  16. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 23.
  17. "X-16". globalsecurity.org [dostęp 11 maja 2010].
  18. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 24.
  19. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 25.
  20. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 26.
  21. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 27.
  22. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 28.
  23. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 29.
  24. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 30.
  25. a b c Parsch 2009, "Missing Designations"
  26. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 31–32.
  27. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 33.
  28. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 34.
  29. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 35.
  30. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 36.
  31. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 37.
  32. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 38.
  33. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 39.
  34. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 40–41.
  35. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 42.
  36. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 43.
  37. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 44–45.
  38. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 46.
  39. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 47.
  40. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 48.
  41. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 49.
  42. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 50.
  43. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 51.
  44. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 52.
  45. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 53.
  46. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 54.
  47. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 55.
  48. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 56.
  49. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 57.
  50. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 58.
  51. a b Parsch 2009, "DOD 4120.15-L"
  52. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 60.
  53. X-51 Waverider makes historic hypersonic flight. US AIr Force Public Affairs, 26 maja 2010. [dostęp 27 maja 2010].
  54. "X-51 Scramjet Engine Demonstrator - WaveRider" globalsecurity.org. [dostęp 11 maja 2010].
  55. Jordan 2006
  56. Kaufman 2009

Bibliografia | edytuj kod

  • Dennis R. Jenkins, Tony Landis i Jay Miller: American X-Vehicles: An Inventory—X-1 to X-50. Wyd. Centennial of Flight. T. 31. Washington, DC: NASA History Office, czerwiec 2003, seria: Monographs in Aerospace History. SP-2003-4531. (ang.)
Na podstawie artykułu: "X-plane" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy