Ylang-ylang


Jagodlin wonny w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii (Przekierowano z Ylang-ylang) Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Jagodlin wonny (Cananga odorata (Lam.) Hook.f. & Thomson) – gatunek rośliny z rodziny flaszowcowatych (Annonaceae Juss.). Występuje naturalnie w południowo-wschodniej Azji (Półwysep Indyjski, Indochiński, Archipelag Malajski) oraz północno-wschodniej Australii[5]. Rozpowszechniony w uprawie w strefie klimatu równikowego, naturalizowany między innymi w Oceanii. W Malezji roślinę nazywa się potocznie ylang-ylang[6] i nazwa ta przenoszona jest także na wytwarzany z kwiatów tego gatunku aromatyczny olejek[7].

Kora Kwiat

Spis treści

Morfologia | edytuj kod

Pokrój
Zimozielone drzewo lub krzew dorastające do 12 m wysokości[8]. Kora gładka, jasnoszara. Młode pędy są lekko owłosione[6]. Gałęzie długie, kruche i zwisające[8].
Liście
Osadzone na ogonku długości 1–2 cm[5]. Mają podłużny, owalny lub eliptyczny[6], bardzo zmienny kształt[8]. Mierzą 9–23 cm długości oraz 4–14 cm szerokości. Nasada liścia jest zaokrąglona, rozwarta lub ścięta. Wierzchołek jest ostry lub spiczasty[6]. Brzeg blaszki jest nieco karbowany[8].
Kwiaty
Zwisające, zebrane w grona lub wierzchotki, rzadko pojedyncze, osadzone na szypułkach długości 1–5 cm[5]. Rozwijają się w kątach liści. Działki kielicha mają owalny kształt, dorastają do 1 mm długości, są owłosione, zrośnięte u podstawy. Sześć płatków ma kształt od równowąskiego do równowąsko lancetowatego, są lekko owłosione, mają zielony kolor, później przebarwiając się na żółto, osiągają do 4–9 cm długości i 0,5–2 cm szerokości. Kwiaty mają 10–12 nagich słupków o długości 4 mm. Mają niepozorne, nietrwałe podsadki[6][8].
Owoce
Tworzą owoc zbiorowy. Mają kształt od jajowatego do podłużnego. Osiągają 1,5–2,5 cm długości i 1 cm szerokości. Są nagie. Mają czarną barwę[6]. W poszczególnych owocach znajduje się od 2 do 12 nasion[5].

Biologia i ekologia | edytuj kod

Rośnie w miejscach wilgotnych i półsuchych. Kwiaty rozwijają się od kwietnia do sierpnia[6] i zapylane są przez chrząszcze[8]. Zapach kwiatów jest zróżnicowany, u roślin dziko rosnących zdarza się także, że jest nieprzyjemny[8]. Owoce dojrzewają od października do marca[6]. Drzewo szybko rosnące[8].

Zmienność | edytuj kod

W obrębie tego gatunku wyróżniono jedną odmianę[3]:

  • Cananga odorata var. fruticosa (Craib) J.Sinclair

Zastosowanie | edytuj kod

Gatunek bywa uprawiany jako roślina ozdobna między innymi na Madagaskarze, Komorach, wyspie Reunion oraz na Filipinach. Ponadto jego kwiaty są źródłem olejku ilangowego (zwanego także olejkiem ylang-ylang[7] i Cananga) – dojrzały okaz daje rocznie 9 kg świeżych kwiatów, z których produkuje się 30 g tego olejku. Jest on składnikiem między innymi perfum Chanel No. 5. Na Sri Lance z okwiatu wytwarza się używkę betel[9]. Z kwiatów macerowanych w oleju kokosowym wytwarza się pachnący krem do ciała i włosów zwany „makassar”[7]. Roślina ma również właściwości hipotensyjne i antyseptyczne[6]. Efektowne kwiaty wykorzystywane są do wytwarzania wieńców ofiarnych i hawajskich girland lei[8].

Przypisy | edytuj kod

  1. Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20]  (ang.).
  2. Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2009-06-01]  (ang.).
  3. a b c Cananga odorata (Lam.) Hook.f. & Thomson (ang.). The Plant List. [dostęp 5 sierpnia 2015].
  4. Cananga odorata, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online]  (ang.).
  5. a b c d Cananga odorata. W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2015-08-05].
  6. a b c d e f g h i Cananga odorata (fr.). Plantes & botanique. [dostęp 5 sierpnia 2015].
  7. a b c Wielka Encyklopedia Przyrody. Rośliny kwiatowe. 1. Warszawa: Muza SA, 1998, s. 38. ISBN 83-7079-779.
  8. a b c d e f g h i Tony Russell, Catherine Cutler, Martin Walters: Ilustrowana encyklopedia drzewa świata. Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas, 2008, s. 442. ISBN 97883242-842-5.
  9. D. J. Mabberley: The Plant-book: A Portable Dictionary of the Vascular Plants (Second Edition). Cambridge University Press, 1997, s. 122. ISBN 978-0-521-41421-0. (ang.)
Identyfikatory zewnętrzne (takson):
Na podstawie artykułu: "Ylang-ylang" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy