Złocieniec


Na mapach: 53°31′45″N 16°00′43″E/53,529167 16,011944

Złocieniec w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Złocieniec (niem. Falkenburg) – miasto w północno-zachodniej Polsce, w woj. zachodniopomorskim, w powiecie drawskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Złocieniec. Położone na Pojezierzu Drawskim, nad rzekami Drawą i Wąsową.

Według danych z 30 czerwca 2010 r. miasto miało 13 233 mieszkańców[2], co czyni je największym w powiecie.

W miejscowości działało Państwowe Gospodarstwo Rybackie Złocieniec, którego następcą prawnym jest Przedsiębiorstwo Rybackie w Złocieńcu Sp. z o.o.[3]

Spis treści

Położenie | edytuj kod

Drawa w Złocieńcu Jezioro Kańsk

Złocieniec leży w południowo-wschodniej części województwa zachodniopomorskiego nad rzeką Drawą. Jest jednym z większych miast na Pojezierzu Drawskim.

Według danych z 1 stycznia 2009 powierzchnia miasta wynosi 32,28 km²[4].

Przez miejscowość przepływa ponadto rzeka Wąsowa, która na terenie miasta uchodzi do Drawy. W granicach miasta znajdują się niewielkie jeziora: Rakowo Przednie, Rakowo Tylne, Maleszewo i Dłusko. W skład miasta wchodzą następujące dawne miejscowości: Budów, Bytyń, Czubata, Gaje, Grotniki, Kosowo, Krosin, Rakowo.

Mieszkańcy wyróżniają takie obszary jak:

  • Os. Czaplineckie
  • Os. Gronowskie
  • Budów
  • Os. Pomorskie
  • Zatorze
  • Centrum

Części miasta: Budów, Bytyń, Gaje, Grotniki, Kosowo, Krosin, Rakowo.

Przez Złocieniec przechodzi droga krajowa nr 20, dwie linie kolejowe: nr 210 oraz nr 410.

Od 1945 roku w granicach Polski, początkowo w województwie szczecińskim, w latach 1950–1975 w tzw. dużym województwie koszalińskim, a w latach 1975-1998 w tzw. małym województwie koszalińskim.

Zabytki i atrakcje turystyczne | edytuj kod

Kościół pw. Wniebowzięcia NMP Szpital w Kańsku Nieistniejący zamek w Złocieńcu Park Żubra w Złocieńcu

Zabytki chronione prawem[5]:

 Osobny artykuł: Zamek w Złocieńcu.
  • zespół sanatoryjno-szpitalny z pocz. XX wieku, nr rej. 1243 z dnia 5 stycznia 1994 r., w skład którego wchodzą:
    • sanatorium-szpital z 1905 r., budynek murowano-drewniany
    • budynek administracyjny murowano-drewniany z 1905 r.
    • leżakownia z 1905 r., obecnie magazyn
    • stajnia murowano – drewniana z 1905 r., obecnie magazyn
    • stolarnia i prosektorium, budynek murowano-drewniany
    • pompownia I (altana) murowano-drewniana z 1905 r., obecnie magazyn
    • pompownia II drewniana z 1905 r.
    • park Żubra

Ponadto:

  • Ratusz z XIX wieku, zbudowany na planie prostokąta
  • Cmentarz żydowski w Złocieńcu
  • nazistowski ośrodek szkoleniowy Ordensburg Krössinsee
  • kamienice z XVIII i XIX w.
  • Zajączek Złocieniaszek – drogowskaz w północnej części miasta; jego postać jest współcześnie również maskotką miasta.

Historia | edytuj kod

Na zboczach Góry Rakowskiej zostało odnalezione cmentarzysko typu urnowego z VII-VI wieku p.n.e., będące najstarszym śladem osadnictwa ludzkiego na obszarze miasta[6].

W czasach Bolesława Krzywoustego przebiegała tędy granica pomiędzy Pomorza i Wielkopolski. W XIII tereny te zostały zajęte przez Brandenburgię. Pierwsza wzmianka o Złocieńcu pochodzi z 1311 r. Prawa miejskie od 1333 r. Od XIV w. własność Wedlów, a od XVI w. Borków[7]. Przebiegała tędy tzw. Droga Margrabiów biegnąca do Drawska. Miasto zdobył Władysław Jagiełło, który obsadził miasto polską załogą obronną. W 1431 zdobyli je Krzyżacy. W 1657 przez miasto przeszła tzw. pogoń hetmana Stefana Czarnieckiego, która ścigała Szwedów. Od XVIII rozwój produkcji sukna, w 1838 uruchomiono mechaniczną tkalnię z przędzalnią o napędzie parowym. Po II wojnie światowej zniszczenia obejmowały 20% zabudowy, do miasta 4 marca 1945 wkroczyła I Armia Wojska Polskiego[8].

27 grudnia 2012 podczas sesji Rady Miasta nadano nazwę rondu w ciągu drogi krajowej nr 20, na skrzyżowaniu ulic: Czaplineckiej, I Dywizji Wojska Polskiego, Adama Mickiewicza i Marszałka Józefa Piłsudskiego – „Rondo im. Ks. Jana Dybowskiego CR”[9]

16 maja 2019 św. Andrzej Bobola został uroczyście ogłoszony patronem Złocieńca[10].

Toponimia | edytuj kod

Niemiecką nazwę zapisano w 1333 roku jako Falkenburg, pochodzi ona od rzeczownika Falke (pol. sokół) i –burg. Po przejęciu miasta przez administrację polską w 1945 roku przejściowo używano nazw Morzysław i Złociniec[11]. Rozporządzeniem rządowym z dnia 7 maja 1946 roku wprowadzona została nazwa Złocieniec[12], pochodząca od rzeczownika złocień (chryzantema) z formantem –ec[13].

Demografia | edytuj kod

  • Piramida wieku mieszkańców Złocieńca w 2014 roku[1].


Gospodarka | edytuj kod

Do transformacji gospodarczej Złocieniec był regionalnym ośrodkiem przemysłu, a w szczególności przemysłu lekkiego oraz ceramiki budowlanej. W mieście działał Zakład Przemysłu Wełnianego w Złocieńcu oraz pięć zakładów ceramiki budowlanej (zakłady przy ul. Drawskiej – A, B, C, D oraz ceramika przy ul. Połczyńskiej). Obecnie do największych zakładów pracy należą: Flow Technics Sp. z o.o., STM Sp.z o.o., Eko-Bet Sp. z o.o., Guzmet s.c., Team Dress Drawa Sp. z o.o. W Złocieńcu mają siedzibę oddziały banków: PKO BP SA, Bank Spółdzielczy w Kaliszu Pomorskim, PeKaO SA, Getin Noble Bank, Bank Pocztowy SA, Alior Bank SA.

Transport | edytuj kod

W miejscowości znajduje się stacja kolejowa, będąca węzłem dwóch linii kolejowych: nr 210 oraz nr 410.

W okresie PRL na trasie Dworzec kolejowy - Dworcowa - Mickiewicza - I Dywizji WP - Czwartaków - Budowo funkcjonowała komunikacja miejska, realizowana przez podstawianego przez wojsko zielonego Jelcza 080. Nie jest obecnie wiadomo, czy autobus kursował przez Rynek[14].

W Złocieńcu znajduje się siedziba przedsiębiorstwa przewozowego ROMA BUS (dawniej ALGA) oraz Przedsiębiorstwa Komunikacji Samochodowej (PKS) Złocieniec, powstałego 8 sierpnia 2014[15] z wyodrębnienia dawnej placówki terenowej (biurowiec, warsztaty, zaplecze techniczne, 40 pojazdów, w tym 38 autobusów wartości 853 tys. zł, 78 pracowników)[16][17] z PKS w Szczecinku, którą za 1,5 mln zł[18] wykupiło starostwo drawskie wraz z samorządami gmin Kalisz Pomorski, Wierzchowo i Złocieniec[19]. 20 grudnia 2017 PKS Złocieniec uzyskał decyzję o dofinansowaniu wymiany taboru (9 autobusów na 40 miejsc oraz 7 busów na 21 osób) ze środków UE w wysokości 5,4 mln zł przy całkowitej wartości projektu 7,7 mln zł[20], a 2 stycznia 2018 PKS Złocieniec został operatorem publicznego transportu zbiorowego w powiecie drawskim i świdwińskim[21].

Kultura | edytuj kod

Złocieniecki wojak

Stałe masowe imprezy to: Dni Złocieńca, Ogólnopolskie Regaty o Puchar Ziemi Złocienieckiej, Zachodniopomorskie Targi Wystawiennicze Jarmark Kultury Mieszkańców Pojezierza Drawskiego.

W Złocienieckim Ośrodku Kultury (ZOK) działają takie formacje, jak:

  • Zespół Tańca Ludowego „Złocienie”
  • Ludowy zespół śpiewaczy „Darskowiacy”
  • Formacja Tańca Nowoczesnego „Remittance Of Skills”
  • grupa teatralna
  • grupy wokalne
  • formacja tańca towarzyskiego
  • grupa aerobiku

a także pracownia artystyczno-ceramiczna. Jeszcze pod koniec XX wieku mieścił się tam zastęp harcerski o nazwie „Mochowiacy”, działał on na terenie Złocieńca ok. 40 lat.

W ramach ZOK funkcjonuje kino „Mewa”.

Złocieniec został sportretowany w utworze Makatka ze Złocieńca zespołu Stare Dobre Małżeństwo. Utwór ukazał się na płycie Kino objazdowe w 2002 r. Autorem muzyki i wykonawcą jest – pochodzący ze Złocieńca – lider zespołu Krzysztof Myszkowski.

W mieście funkcjonuje od kilku lat Bractwo Rycerskie Wolna Drużyna Piesza i późnośredniowieczna grupa Wojowie Gardu Welesa.

W 2017 miała miejsce III edycja Festiwalu Podróżniczego „16 Południk”.

Oświata | edytuj kod

W Złocieńcu znajdują się dwa przedszkola niepubliczne prowadzone przez jednostkę wojskową.

Szkoła Podstawowa nr 1 dysponuje dwoma budynkami. Oddziały dzieci starszych zlokalizowane są przy ul. Chopina 10, młodszych – przy ul. I Dywizji WP 4 i 4a.

Administracja | edytuj kod

Ratusz miejski

Miasto jest siedzibą gminy miejsko-wiejskiej. W Radzie Miejskiej w Złocieńcu zasiada 15 radnych. Organem wykonawczym jest burmistrz. Siedzibą władz jest urząd miejski przy Starym Rynku.

Burmistrzowie Złocieńca:

  • Waldemar Krzysztof Włodarczyk (od 2002 r.)
  • Krzysztof Zacharzewski (od 2014 r.)

Złocieniec należy do Związku Miast Polskich.

Mieszkańcy Złocieńca wybierają posłów z okręgu wyborczego nr 40, senatora z okręgu wyborczego nr 99, a posłów do Parlamentu Europejskiego z okręgu wyborczego nr 13.

Sport | edytuj kod

Miejski Klub Sportowy to „Olimp” Złocieniec.

Przy szkole podstawowej nr 1 działa klub żeglarski „Szkwał” Złocieniec.

Wspólnoty religijne | edytuj kod

Na terenie miasta działalność religijną prowadzą trzy rzymskokatolickie parafie: Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, św. Augustyna (parafia wojskowa) oraz św. Jadwigi Królowej. Obie podlegają pod dekanat Drawsko Pomorskie, diecezję koszalińsko-kołobrzeską, metropolię szczecińsko-kamieńską.

W Złocieńcu znajduje się Sala Królestwa zboru Świadków Jehowy (w tym grupa rosyjskojęzyczna; ul. Dworcowa 17b)[25].

Miasta partnerskie | edytuj kod

Władze gminy Złocieniec prowadzą współpracę samorządową z następującymi miastami[26]:

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Złocieniec w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2016-01-12]  (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  2. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 30 VI 2010 r.), Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2 listopada 2010, ISSN 1734-6118 .
  3. M.P. z 1974 r. nr 28, poz. 172.
  4. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r.. „Powierzchnia i Ludność w Przekroju Terytorialnym”, 2013-07-26. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1505-5507
  5. „Zachodniopomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków”. Szczecin. 
  6. Kalendarium. Urząd Miejski w Złocieńcu. [dostęp 2009-11-30].
  7. Miejscowości Pojezierza Drawskiego.
  8. Czesław Piskorski "Pomorze Zachodnie, mały przewodnik" Wyd. Sport i Turystyka Warszawa 1980 s. 314-315 ​ISBN 83-217-2292-X
  9. Uchwała Nr XXVIII/248/2012 Rady Miejskiej w Złocieńcu z dnia 27 grudnia 2012 r.
  10. Sebastian Kuropatnicki: Św. Andrzej Bobola ogłoszony patronem Złocieńca. zlocieniec.pl, 2019-05-17. [dostęp 2020-02-05].
  11. Słownik współczesnych nazw geograficznych Pomorza Zachodniego z nazwami przejściowymi z lat 1945–1948. Tadeusz Białecki (red.). Szczecin: Książnica Pomorska w Szczecinie, 2002, s. 253. ISBN 83-87879-34-7.
  12. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 7 maja 1946 r. (M.P. z 1946 r. nr 44, poz. 85, s. 1.).
  13. Nazwy wsi i miast wschodniej części Pomorza Zachodniego, [w:] EdwardE. Breza EdwardE., Zeszyty Kulickie, 1999 (Materiały z konferencji w Kulicach 6–8 listopada 1998), s. 92, ISSN 1508-9207 .
  14. Remigiusz Grochowiak Atlas komunikacji miejskiej. Województwo zachodniopomorskie
  15. Złocieniecki PKS przejęty.
  16. PKS Szczecinek sprzedaje Złocieniec.
  17. Co dalej z PKS Złocieniec.
  18. Przy pierwotnej propozycji 2,3 mln zł, zmniejszonej następnie do 2,0 i 1,8 mln zł – zob. Fiasko rozmów o przejęciu PKS Złocieniec.
  19. PKS w Złocieńcu jako spółka międzygminna.
  20. Nowe autobusy za unijne fundusze. Złocieniecki PKS modernizuje tabor.
  21. Publiczny Transport Zbiorowy Powiatu Drawskiego.
  22. Historia (pol.). SP nr1 im. Janusza Kusocińskiego w Złocieńcu. [dostęp 2009-11-30].
  23. historia szkoły (pol.). Gimnazjum nr 1 w Złocieńcu. [dostęp 2009-11-30].
  24. Historia (pol.). Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych im. gen. W. Andersa w Złocieńcu. [dostęp 2009-11-30].
  25. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2019-04-14] .
  26. Współpraca Gminy Złocieniec (pol.). UMiG w Złocieńcu. [dostęp 2009-03-04].

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (miasto):
Na podstawie artykułu: "Złocieniec" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy