Zakłady Azotowe w Tarnowie-Mościcach


Na mapach: 50°01′21″N 20°55′14″E/50,022500 20,920556

Zakłady Azotowe w Tarnowie-Mościcach w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Zakłady Azotowe w Tarnowie-Mościcach S.A. (obecnie Grupa Azoty S.A.) – przedsiębiorstwo z branży chemicznej zlokalizowane w Mościcach, dzielnicy Tarnowa. W okresie II Rzeczypospolitej jedna z najnowocześniejszych fabryk w Europie.

Spis treści

Historia | edytuj kod

Państwowa Fabryka Związków Azotowych w Mościcach – panorama 1932 Państwowa Fabryka Związków Azotowych w Mościcach – główny korpus zakładów Państwowa Fabryka Związków Azotowych w Mościcach – hala kompresorów  Osobny artykuł: Historia Zakładów Azotowych w Tarnowie-Mościcach S.A..

Decyzję o budowie pierwszej fabryki podjęto w 1927 na wniosek Ignacego Mościckiego. Wchodzący w skład wsi Świerczków i Dąbrówka Infułacka teren o powierzchni 670 ha, zakupiony od księcia Romana Władysława Sanguszki za 210 tys. dolarów amerykańskich wykorzystano pod budowę fabryki wraz z osiedlem mieszkaniowym. 29 czerwca 1929 nadano mu nazwę Mościce. Oficjalne otwarcie Państwowej Fabryki Związków Azotowych nastąpiło w styczniu 1930. Pierwszym jej dyrektorem technicznym został inż. Romuald Wowkonowicz (1929-1933). W 1933 fabryka została połączona z fabryką w Chorzowie w przedsiębiorstwo o nazwie Zjednoczone Fabryki Związków Azotowych w Mościcach i Chorzowie, których dyrektorem naczelnym był Eugeniusz Kwiatkowski.

Państwowa Fabryka Związków Azotowych stanowiła jedną z największych inwestycji lat dwudziestych w Polsce. Fabryka prowadziła własne gospodarstwo rolne posiadające własny warzywnik o powierzchni 6 hektarów oraz poletka doświadczalne. Fabrykę zwiedzały wycieczki z całej Polski, a specjalnie dla nich zostały przygotowane edukacyjne ulotki. Organizowano też odczyty wśród rolników. Fabryka produkowała i sprzedawała m.in.: siarczan amonu, azotniak, supertomasynę, kwas azotowy, wodór sprężony, tlen sprężony, kwas solny, czy saletrę amonową. W II poł. lat 30. XX wieku zatrudniała ponad 3200 pracowników. Wchodziła w skład Centralnego Okręgu Przemysłowego. Eksportowała do 60 krajów, głównie: Anglii, Danii, USA, Argentyny, Finlandii, Rumunii, Holandii i Wenezueli.

Po wybuchu II wojny światowej na wschód ewakuowano najcenniejsze wyposażenie fabryki w tym platynowe siatki służące jako katalizatory do produkcji związków azotowych. Ich dalszy los pozostaje nieznany, prawdopodobnie zostały przejęte przez Rosjan. Wkrótce fabryka została przejęta przez Niemców i zaczęła funkcjonować pod nazwą Stickstoffwerke Moscice.

Po wojnie fabryka wznowiła działalność w 1948. W ramach planu sześcioletniego powstały nowe instalacje m.in. produkcji kaprolaktamu. W późniejszym czasie rozpoczęto produkcję poliamidu o nazwie handlowej Tarnamid, polichlorku winylu, akrylonitrylu, politetrafluoroetylenu (o nazwie handlowej Tarflen).

Mościce zostały przyłączone do Tarnowa w 1951 roku.

W czasach PRL fabryka nosiła m.in. nazwę: Zakłady Azotowe im. Feliksa Dzierżyńskiego w Tarnowie[1].

Struktura organizacyjna | edytuj kod

Zakłady Azotowe w Tarnowie-Mościcach S.A. tworzyły Grupę Kapitałową, w skład której wchodziły spółki-córki:

  • ATT Polymers GmbH – (dotychczas Polymers Unylon GmbH) – producent PA-6 w Europie Zachodniej. Wskutek wejścia do Grupy Kapitałowej Azoty Tarnów spółka technologicznie zintegrowana z dostawcą kaprolaktamu – surowca do produkcji PA-6.
  • Zakład Pomiarów i Automatyki „Automatyka” Sp. z o.o. – główna dziedzina działalności to automatyka przemysłowa
  • Biuro Projektów Zakładów Azotowych Biprozat-Tarnów Sp. z o.o. – wykonuje wielobranżowe projekty w zakresie: technologii chemicznej, instalacji przemysłowych, ochrony środowiska, budownictwa ogólnego i przemysłowego
  • Zakład Remontów Elektrycznych oraz Instalatorstwo Elektryczne Elzat Sp. z o.o. – remonty i diagnostyka silników elektrycznych bez ograniczeń typu i mocy, wykonawstwo rozdzielni, budowa, remonty i eksploatacja sieci elektroenergetycznych, transformatorów
  • Jednostka Ratownictwa Chemicznego Sp. z o.o. – wykonuje usługi w zakresie ratownictwa chemicznego.
  • Przedsiębiorstwo Transportu Kolejowego „KOLTAR” Sp. z o.o. – wykonywanie licencjonowanych przewozów towarów, wynajem taboru kolejowego, remonty i utrzymanie nawierzchni torowej
  • PROReM Sp. z o.o. – Instalacje technologiczne dla przemysłu chemicznego energetycznego, spożywczego i innych
  • Zwri Sp. z o.o. – usługi budowlane, montażowe, instalacje sanitarne, przemysłowe, elektryczne, pomiarowe, teletechniczne (dawny SOWI ZA – Samodzielny Oddział Wykonawstwa Inwestycji ZA, przekształcony następnie w Zakład Wykonawstwa Remontów i Inwestycji)

Przekształcenia i działalność konsolidacyjna | edytuj kod

Budynek dyrekcji przedsiębiorstwa

W 1991 firma została przekształcona w spółkę akcyjną skarbu państwa. W 2005 Ministerstwo Skarbu Państwa przekazało 80% akcji spółki Nafcie Polskiej, która miała przeprowadzić proces prywatyzacji. W 2006 rozpoczęto przygotowania do sprzedaży 80% akcji zakładów inwestorowi zewnętrznemu. Inwestorem wyłonionym w procedurze prywatyzacyjnej był koncern PCC AG, który oferował 365,8 mln złotych za 80% akcji. Wskutek decyzji ministerstwa do transakcji nie doszło.

Prywatyzację przeprowadzono poprzez emisję akcji na Giełdzie Papierów Wartościowych. Debiut giełdowy miał miejsce 30 czerwca 2008. Akcjonariuszami spółki zostały m.in. Ciech oraz PGNiG.

W 2010 Zakłady Azotowe w Tarnowie nabyły 100% udziałów w Unylon Polymers GmbH w Guben/Niemcy – firmie będącej producentem poliamidów. Nowy podmiot wchodzący w skład Grupy Kapitałowej AZOTY Tarnów zmienił nazwę na ATT Polymers.

W 2010 roku Zakłady Azotowe w Tarnowie nabyły większościowy pakiet (52,5%) akcji Zakładów Azotowych Kędzierzyn. Nabycie kolejnych 41% akcji miało miejsce w 2011 i pozwoliło na rozpoczęcie procesu konsolidacji obu przedsiębiorstw[2]. W sierpniu 2011 spółka nabyła także 66% akcji Zakładów Chemicznych Police[3]

W 2012 roku Zakłady Azotowe w Tarnowie podpisały umowę konsolidacyjną z Zakładami Azotowymi w Puławach, której efektem miało być powstanie Grupy Azoty[4]. Spółka zmieniła nazwę w kwietniu 2013[5].

Ogólne przychody grupy kapitałowej w roku 2012 wyniosły blisko 7200 mln złotych, przychody ze sprzedaży wyniosły blisko 7100 mln złotych[6].

Sponsoring | edytuj kod

Przedsiębiorstwo od powstania, czyli od roku 1927, wspiera klub sportowy Unię Tarnów. Hasło reklamowe brzmi: „Z tarnowskim sportem od zawsze!”.

Dyrektorzy naczelni i prezesi | edytuj kod

  • 1927–1929 – Tadeusz Zwisłocki (Dyrektor Naczelny PFZA)
  • 1929–1933 – Romuald Wowkonowicz (Dyrektor Techniczny PFZA)
  • 1930–1933 – Eugeniusz Kwiatkowski (Dyrektor Naczelny PFZA i ZFZA)
  • 1936–1939 – Czesław Benedek (Dyrektor Naczelny ZFZA)
  • 1945–1946 – Stanisław Żuczkiewicz
  • 1946 – Hugo Trzebicki
  • 1946–1948 – Józef Szymański
  • 1948–1951 – Stanisław Anioł
  • 1951–1952 – Stanisław Lau
  • 1952 – Mieczysław Gołąb
  • 1953–1958 – Henryk Gładecki
  • 1958–1978 – Stanisław Opałko
  • 1978–1988 – Jerzy Pyzikowski
  • 1988–1994 – Andrzej Kasznia
  • 1994–1999 – Stanisław Maciejczyk
  • 1999–2001 – Antoni Barwacz
  • 2001–2006 – Ryszard Ścigała
  • 2006 – Jarosław Żołędowski
  • 2006–2008 – Jarosław Wita
  • 2008–2013 – Jerzy Marciniak
  • 2013–2016 – Paweł Jarczewski
  • 2016 – Mariusz Bober
  • od 2016 – Wojciech Wardacki

Przypisy | edytuj kod

  1. Nazwa Azotów teraz bez Tarnowa i Mościc.
  2. Tarnów kupił kolejne akcje ZAK, Strefa Biznesu, 16 października 2011.
  3. Tarnów kupił 49,5 mln akcji Polic, biznes.interia.pl, 20 sierpnia 2011.
  4. ZA Puławy i Azoty Tarnów podpisały umowę o konsolidacji, pulawy.naszemiasto.pl, 15 listopada 2012.
  5. Zakłady Azotowe w Tarnowie-Mościcach S.A. pod nową nazwą – Grupa Azoty Spółka Akcyjna, grupaazoty.com, 23 kwietnia 2013.
  6. Lista 500 największych polskich firm. polityka.pl. [dostęp 2013-05-19].

Bibliografia | edytuj kod

  • Piotr Pawlina (red.), Rzeczpospolita Mościcka. 80 lat tarnowskich Zakładów Azotowych (1927-2007), Zakłady Azotowe w Tarnowie-Mościcach S.A., Tarnów 2007

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (biznes):
Na podstawie artykułu: "Zakłady Azotowe w Tarnowie-Mościcach" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy