Zamek krzyżacki w Toruniu


Na mapach: 53°00′34″N 18°36′39″E/53,009444 18,610833

Zamek krzyżacki w Toruniu w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Makieta zamku Gdanisko Widok ogólny na ruiny zamku Ganek, łączący gdanisko z zamkiem tzw. Generałówka, siedziba Centrum Kultury Zamek Krzyżacki

Zamek krzyżacki w Toruniu – najwcześniejszy zamek krzyżacki na ziemi chełmińskiej, zbudowany na planie podkowy, prezentuje wcześniejszą formę rozwoju zamków krzyżackich, jeszcze przed ustaleniem się typowego zamku konwentualnego w postaci regularnego czworoboku.

Spis treści

Lokalizacja | edytuj kod

Zamek znajduje się we wschodniej części Zespołu Staromiejskiego, przy ul. Przedzamcze 3, w sąsiedztwie Hotelu 1231, dawnego Młyna Garbarskiego oraz Regionalnego Inkubatora Przedsiębiorczości.

Historia | edytuj kod

XIII wiek | edytuj kod

Budowę zaczęto w latach 50. XIII wieku, ukończono w drugiej ćwierci XIV wieku. Początkowo służył Krzyżakom jako baza wypadowa do podboju Prusów i stworzenia państwa zakonnego. Prawdopodobnie od początku była to siedziba komtura. 7 lutego 1454 roku torunianie jako członkowie Związku Pruskiego rozpoczęli nieudany szturm, a następnie oblężenie zamku. Następnego dnia komtur Albrecht Kelb poddał zamek i otworzył bramy krzyżackiej siedziby. Rada miejska natychmiast zdecydowała o jego wyburzeniu, aby uniemożliwić władzy zwierzchniej (niezależnie czy polskiej lub krzyżackiej) trzymanie w Toruniu wojsk[2]. Wydarzenia te zapoczątkowały wojnę trzynastoletnią[3].

Okres nowożytny | edytuj kod

W okresie nowożytnym teren zamkowy był wykorzystywany jako bastion oraz wysypisko śmieci. Dopiero w 1966 roku ruiny zamku uporządkowano, odsłaniając zachowane do wysokości ok. 1,5 m mury parteru. Ustawiono tu także dwa metalowe miecze, nawiązujące do grunwaldzkich[4]. Odnalezione wtedy detale architektoniczne (maswerki, zworniki) znalazły się w podziemiach zamku oraz w zbiorach Muzeum Okręgowego w Toruniu.

Z budynków zamku głównego do dzisiaj zachowała się wieża ustępowa (gdanisko) wraz z prowadzącym do niej gankiem, fosa, dolne partie murów parteru (odc. południowy) i ośmiobocznej wieży (stołp) i piwnice. Na terenie przedzamcza zachowały się budynki związane z zamkiem – dawny szpital (częściowo zburzony w końcu XIX w.) i młyn górny, a także znaczne odcinki murów przedzamcza z kilkoma bramami (w tym m.in. Młyńską i Menniczą)[5].

Dzisiaj zamek, zakonserwowany jako trwała ruina, służy celom turystycznym i dydaktycznym. Poza wycieczkami organizowane są tutaj także festiwale uliczne, happeningi, imprezy masowe i turystyczne (pikniki, strzelanie z łuku, pokazy mody itp.). W fosie zamkowej organizowany jest Międzynarodowy Festiwal Teatralny „Kontakt” oraz Międzynarodowy Festiwal Muzyki Chrześcijańskiej Song of Songs[6].

Od 2007 roku gospodarzem zamku jest Centrum Kultury Zamek Krzyżacki w Toruniu[7].

Przedzamcze | edytuj kod

Na terenie przedzamcza zachowały się obiekty związane z zamkiem[8]:

Ciekawostka | edytuj kod

Przy ul. Przedzamcze przy otwartym fragmencie przepływającej w kierunku Wisły Strugi Toruńskiej znajduje się ceramiczny smok. Instalacja ta nawiązuje do rzekomego pojawienia się smoka przy tej ulicy w roku 1746[9][10].

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo kujawsko-pomorskie. 2019-12-31. [dostęp 25.11.2012].
  2. Zamek krzyżacki w Toruniu
  3. Ruiny Zamku Krzyżackiego | www.torun.pl, www.torun.pl [dostęp 2018-12-03]  (pol.).
  4. Podróż w przeszłość. Jak wyglądały Bydgoszcz i Toruń 40 lat temu
  5. JW WebJ.W. Development JW WebJ.W., Toruń, Atrakcje Torunia, Przewodnik po Toruniu, Zwiedzanie Torunia z przewodnikiem, Przewodnicy miejscy Toruń przewodnik miejski Informacja turystyczna, Zabytki Torunia i kujawsko-pomorskiego, Muzea, Historia, Pierniki toruńskie, Twierdza Toruń, www.turystyka.torun.pl [dostęp 2018-12-03]  (pol.).
  6. Song of Songs Festival 2018, www.songofsongs.pl [dostęp 2018-12-03]  (pol.).
  7. AKTUALNOŚCI - CENTRUM KULTURY ZAMEK KRZYŻACKI TORUŃ, ckzamek.torun.pl [dostęp 2018-12-03]  (pol.).
  8. Maria i EugeniuszM.E. Gąsiorowscy Maria i EugeniuszM.E., Przewodnik Toruń, Warszawa: Sport i Turystyka, 1971, s. 85 .
  9. Smok na Podzamczu
  10. Atrakcje turystyczne Torunia - smok

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Zamek krzyżacki w Toruniu" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy