Zaporoże (miasto)


Na mapach: 47°50′N 35°10′E/47,833333 35,166667

Zaporoże (miasto) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Zaporoże (ukr. Запоріжжя Zaporiżżia; do 1921 Aleksandrowsk) – miasto w południowo-wschodniej części Ukrainy, nad Dnieprem. Stolica obwodu zaporoskiego, licząca 738 tys. mieszkańców (2019). Miasto jest ważnym ośrodkiem przemysłowym, działa w nim wielka huta Zaporiżstal i duża fabryka samochodów – AwtoZAZ.

Wraz z okolicznymi osadami tworzy aglomerację Zaporoże. Jest to jedno z największych centrów administracyjnych, przemysłowych i kulturalnych na południu Ukrainy z zaawansowaną inżynierią mechaniczną, metalurgią żelaza i metali nieżelaznych, przemysłem chemicznym i budowlanym, port rzeczny i ważny węzeł kolejowy tranzytowy[4].

Spis treści

Historia | edytuj kod

Początek miastu dała rosyjska twierdza do obrony przed najazdami Tatarów krymskich oraz Turków, zbudowana w 1770 r. Twierdza Aleksandrowska – część linii dnieprowskiej. Twierdza Aleksandrowsk w 1806 r. uzyskała prawa miasta powiatowego[5], które stało się portem nad Dnieprem.

Na obrzeżach miasta znajdowały się liczne osiedla (kolonie) migrantów z Niemiec, którzy przybyli tam na zaproszenie Katarzyny II z 1787 roku. Byli to przeważnie mennonici, którzy uciekali przed prześladowaniami religijnymi we własnym kraju. Część mieszkańców takich kolonii mennonickich, jak Neuendorf, Einlage, Kronsweide, Osterwick, Rosental, Nieder-Chortitza czy Burwalde pochodziła z Prus Wschodnich, m.in. z okolic Gdańska, Grudziądza i Elbląga.

W Zaporożu do dzisiaj pozostały niektóre budynki mennonitów, jeden z najpiękniejszych to Mädchenschule, czyli Szkoła dla dziewcząt, budynek z elementami holenderskiego renesansu i późnego baroku[6], zbudowany w 1904 roku. Jego główna fasada jest bardzo podobna do budynków północnej Europy. Nauczyciel tej szkoły Piotr Buzuk w tym budynku w 1910 roku założył pierwszą w Imperium Rosyjskim organizację ekologiczną – Chortyckie Towarzystwo Ochrony Przyrody[7].

Od 1939 stolica obwodu, w latach 1941–1943 okupowane przez niemieckie wojska.

W maju 2010 dzięki staraniom działaczy lokalnych struktur Komunistycznej Partii Ukrainy w mieście odsłonięto pomnik Józefa Wissarionowicza Stalina. Był to pierwszy od 1953 pomnik tego radzieckiego przywódcy na Ukrainie[8][9].

Demografia | edytuj kod

Konkatedra Boga Ojca Miłosiernego

Skład narodowościowy miasta na podstawie danych ze spisów powszechnych Imperium Rosyjskiego, Związku Radzieckiego i Ukrainy:

  1. Ukraińcy: 8101 (42,98%)
  2. Żydzi: 5248 (27,84%)
  3. Rosjanie: 4667 (24,76%)
  4. Niemcy: 370 (1,96%)
  5. Białorusini: 161 (0,85%)
  6. Polacy: 152 (0,81%)
  1. Ukraińcy: 26 387 (47,52%)
  2. Rosjanie: 14 472 (26,06%)
  3. Żydzi: 11 319 (20,38%)
  4. Niemcy: 1664 (3%)
  5. Polacy: 480 (0,86%)
  6. Białorusini: 368 (0,66%)
  7. Łotysze: 184 (0,33%)
  8. Ormianie: 124 (0,22%)
  9. Tatarzy: 116 (0,21%)
  10. Grecy: 65 (0,12%)
  1. Ukraińcy: 186 820 (64,58%)
  2. Rosjanie: 65 589 (22,67%)
  3. Żydzi: 22 631 (7,82%)
  4. Niemcy: 6861 (2,37%)
  5. Tatarzy: 2059 (0,71%)
  6. Białorusini: 1 797 (0,62%)
  1. Ukraińcy: 573 tys. (70,28%)
  2. Rosjanie: 207 tys. (25,39%)
  3. Białorusini: 5,5 tys. (0,67%)
  4. Bułgarzy: 3,6 tys. (0,44%)
  5. Żydzi: 3,4 tys. (0,42%)
  6. Gruzini: 3,11 tys. (0,38%)
  7. Ormianie: 3,08 tys. (0,38%)
  8. Tatarzy: 2,2 tys. (0,27%)
  9. Azerowie: 1,2 tys. (0,15%)
  10. Cyganie: 0,92 tys. (0,11%)
  11. Polacy: 0,78 tys. (0,1%)
  12. Niemcy: 0,76 tys. (0,09%)

Dzielnice | edytuj kod

Mapa podziału miasta na rejony

Miasto Zaporoże podzielone jest na 7 rejonów (dzielnic). W tabeli podano nazwy i liczbę ludności poszczególnych rejonów, według stanu na 1 listopada 2013[13].

Ciekawostka | edytuj kod

W 1969 władze miasta Zaporoże nazwały jedną ze swoich ulic „Wrocławską”, władze Wrocławia uznały, że powinny uhonorować ukraińskie miasto w podobny sposób i fragment ulicy Sudeckiej – od Grabiszyńskiej do placu Powstańców Śląskich – przemianowały na ulicę Zaporoską. Liczy ona ok. 1,3 km długości.

Miasta partnerskie | edytuj kod

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b А. Івченко: Міста України. Київ: 1999, s. 94. ISBN 966-7085-56-2.
  2. Паспорт міста (ukr.). Запорізька міська влада. [dostęp 2014-01-05].
  3. ДЕРЖАВНА СЛУЖБА СТАТИСТИКИ УКРАЇНИ ЧИСЕЛЬНІСТЬ НАЯВНОГО НАСЕЛЕННЯ УКРАЇНИ на 1 січня 2019 року
  4. Індустріально-будівельний цикл, pidruchniki.com [dostęp 2019-11-25] .
  5. З історії Олександрівська (ukr.). Запорізька обласна бібліотека. [dostęp 2018-02-05].
  6. Mädchenschule w Zaporożu (ros.). fotki.yandex.ru. [dostęp 2018-02-05].
  7. Запорожье: колонии меннонитов (ros.). varadej. [dostęp 2018-02-05].
  8. Bilans odsłonięcia pomnika Stalina: jedna osoba zmarła, dwie hospitalizowane, Newsweek.pl [dostęp 2020-05-31]  (pol.).
  9. StefanS. Dmitruk StefanS., Zaporoże: wysadzono pomnik Stalina - Portal Spraw Zagranicznych psz.pl, www.psz.pl [dostęp 2020-05-31]  (pol.).
  10. Демоскоп Weekly - Приложение. Справочник статистических показателей, demoscope.ru [dostęp 2017-11-27] .
  11. Демоскоп Weekly - Приложение. Справочник статистических показателей, demoscope.ru [dostęp 2017-11-27] .
  12. Демоскоп Weekly - Приложение. Справочник статистических показателей, demoscope.ru [dostęp 2017-11-27] .
  13. Чисельність населення м.Запоріжжя на 1 листопада 2013 року (ukr.). Головне управління статистики у Запорізькій області. [dostęp 2014-01-05].

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (miasto liczące ponad 100 tysięcy mieszkańców):
Na podstawie artykułu: "Zaporoże (miasto)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy