Zespół dworski w Michałowicach


Na mapach: 50°09′49″N 19°58′47″E/50,163611 19,979722

Zespół dworski w Michałowicach w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Zespół dworski w Michałowicach – zespół dworski znajdujący się w Michałowicach, w gminie Michałowice, w powiecie krakowskim.

W skład zespołu dworskiego wchodzi: dwór, spichlerz (ruina), stajnia oraz park.

Obiekt został wpisany do rejestru zabytków nieruchomych Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Krakowie.

Spis treści

Historia | edytuj kod

Od XIII do XVIII wieku wieś należała do bożogrobców z Miechowa. W 1788 roku Hugo Kołłątaj na mocy przywileju króla Stanisława Augusta otrzymał wieś w wieczyste posiadanie w zamian za czynsz na rzecz Akademii Krakowskiej. Po jego śmierci majątek objął jego brat Jan Kołłątaj, a następnie jego córka Maria (Marianna) Krasicka[2].

W 1875 roku Tadeusz Dąbrowski (1829-1903) i jego żona Maria z Rostworowskich (1842-1927) kupili drewniany dwór wybudowany przez Kołłątajów od ówczesnego właściciela Konstantego Wielogłowskiego[3]. Następnym właścicielem majątku został syn Tadeusza i Marii – Tadeusz Dąbrowski junior (1873-1961). W 1914 roku Pierwsza Kompania Kadrowa, po obaleniu słupów granicznych między Austro-Węgrami i Rosją, została ugoszczona obiadem przez Tadeusza Dąbrowskiego[4]. W czasach współczesnych, na pamiątkę tego wydarzenia, co roku 6 sierpnia miłośnicy Kadrówki organizują marsz, a w ogrodach p. Lorenzów odbywa się spotkanie i poczęstunek[5]. W czasie I wojny światowej dwór służył jako lazaret dla wojska[6]. Po znacjonalizowaniu majątku w 1944 roku w obiektach działała Samopomoc Chłopska i Bank Spółdzielczy w Słomnikach. W 1979 roku dwór zniszczył pożar. Żadna instytucja nie poczuwała się do odbudowy [7]. W 1985 roku nowymi właścicielami została rodzina Lorenzów, która odbudowała obiekt.

Architektura | edytuj kod

Tadeusz i Maria Dąbrowscy w latach 1892-1897 wybudowali nowy dwór, według projektu Teodora Talowskiego. W projekcie można wyodrębnić korpus budynku, który powtarza formę dworu Kołłątaja – parterowy, nakryty dachem naczółkowym. Reszta to kompozycja brył, historycznych form i elementów architektonicznych złożonych w harmonijną całość. Średniowieczna wieloboczna wieża z otworami strzelniczymi, gotyckie wieloboczne prezbiterium kaplicy, renesansowa trójarkadowa loggia, manierystyczny szczyt ujęty wolutowymi, zakręconymi ponad miarą spływami tworzą tę samą znaną z krakowskich realizacji sugestię budynku rozbudowywanego i przekształcanego z biegiem stuleci[8]. Budynek murowany z kamienia i cegły, nietynkowany, w rzucie litery L.

Dwór w Michałowicach w 2014 roku.

Park | edytuj kod

Otaczający zespół dworski park istniał już za życia Kołłątaja. Drzewostan jest reprezentowany przede wszystkim przez robinie akacjowe[9]. W parku znajduje się jeden z największych i najstarszych w Polsce okazów derenia właściwego w formie krzaczastej, który został wpisany na listę pomników przyrody[10]. Obecni właściciele ciągle modernizują park dokonując wielu nowych nasadzeń.

Przypisy | edytuj kod

  1. Rejestr zabytków nieruchomych woj. małopolskiego. [dostęp 2010-02-09].
  2. Piotr Libicki: Dwory i pałace wiejskie w Małopolsce i na Podkarpaciu. Poznań: Dom Wydawniczy REBIS Sp. z o.o., 2012, s. 281. ISBN 978-837510-597-1.
  3. Kobylarczyk 2014 ↓, s. 104.
  4. Kobylarczyk 2014 ↓, s. 111.
  5. http://www.kadrowka.pl/kadrowka2014/kadrowka2014-program-marszu.pdf
  6. Zespół dworsko-parkowy w Michałowicach
  7. Kobylarczyk 2014 ↓, s. 112.
  8. Co firma o nas wie, www.dworyipalace.com.pl [dostęp 2018-08-25] .
  9. Strona główna | Gmina Michałowice, www.michalowice.malopolska.pl [dostęp 2018-08-13]  (pol.).
  10. http://gminyturystyczne.pl/pokaz/michalowice

Bibliografia | edytuj kod

  • Katarzyna Kobylarczyk: WIELKI WYBUCH 1914-1918. Kraków: Małopolski Instytut Kultury, 2014. ISBN 978-83-61406-57-0.
Na podstawie artykułu: "Zespół dworski w Michałowicach" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy