Zmierzchnica trupia główka


Zmierzchnica trupia główka w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Zmierzchnica trupia główka (Acherontia atropos) – ćma z rodziny zawisakowatych, jeden z trzech gatunków rodzaju Acherontia. Na tułowiu ma charakterystyczny wzór przypominający czaszkę, któremu zawdzięcza swoją nazwę.

Spis treści

Opis | edytuj kod

Wygląd ćmy w pozycji spoczynkowej zlewa się z fakturą kory drzew, na których bytuje. Nieruchomy motyl jest prawie niewidoczny. Rozłożone skrzydła mają natomiast kontrastowe, żółto-czarne barwy, przypominające żądlące błonkówki (np. szerszenia) co motyl wykorzystuje do odstraszania drapieżników. W ucieczce motylowi pomaga zwinność i szybkość lotu.

Zaniepokojony motyl wydaje piszczący dźwięk, wydmuchując powietrze przez trąbkę[1].

Rozpiętość skrzydeł 10–14 cm, gąsienice dorastają do 13 cm[2]. Masa ciała do 10 g.

Biologia | edytuj kod

Imago spotykane są w koloniach pszczoły miodnej, gdzie nie niepokojone odżywiają się miodem i nektarem. Pszczoły nie atakują motyla dzięki zjawisku chemicznej mimikry[3].

Rozród | edytuj kod

Gąsienica zmierzchnicy trupiej główki

Tereny lęgowe motyla to cała Afryka, Azja południowo-zachodnia, a także basen Morza Śródziemnego, gdzie jest jednak narażony na mrozy. Motyl migruje w dużej ilości na teren Europy aż po koło podbiegunowe, głównie jednak do Europy Zachodniej. Z powodu pogody, głównie różnicy temperatur, europejskie populacje tego motyla różnią się bardzo w poszczególnych latach. Motyl potrafi przemierzać w locie tysiące kilometrów z dużą szybkością.

Jeżeli lato w Europie jest wystarczająco ciepłe i długie, to także w Europie lęgnie się nowe pokolenie motyla, które z kolei migruje z końcem lata na południe. Gąsienice żywią się zielonymi częściami roślin rodziny psiankowatych, np. ziemniaka, pomidora, bielunia, pokrzyku wilczej jagody, a także roślin z rodzin werbenowatych i oliwkowatych[4].

Nazwa | edytuj kod

Łacińska nazwa zmierzchnicy trupiej główki wiąże się z mitologiczną rzeką Acheron oraz Mojrą Atropos[5].

Pasożyty | edytuj kod

Na gąsienicach pasożytują liczne gatunki gąsienicznikowatych i rączycowatych[6]:

Nawiązania w kulturze | edytuj kod

Zmierzchnica trupia główka w wielu kulturach była (i niekiedy jeszcze jest) kojarzona ze śmiercią. Figuier w 1868 roku zapisał, że według wierzeń mieszkańców Anglii motyl towarzyszy wiedźmom i szepcze im do ucha imiona ludzi, którzy wkrótce umrą[7].

Zmierzchnica trupia główka pojawia się także w filmie Pies andaluzyjski oraz jest ważnym motywem pojawiającym się w powieści Milczenie owiec.

Motyl wzmiankowany jest również w gotyckiej powieści "I'm the King of the Castle", autorstwa Susan Hill, gdzie użyty jest w celu zaszczepienia strachu w jednym z młodych protagonistów.

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. HubertH. Frings HubertH., MableM. Frings MableM., Uses of Sounds by Insects, 28 listopada 2003, DOI10.1146/annurev.en.03.010158.000511  (ang.).
  2. MauriceM. Burton MauriceM., International Wildlife Encyclopedia, RobertR. Burton, wyd. 3rd ed, New York: Marshall Cavendish, 2002, s. 1167, ISBN 0-7614-7266-5, OCLC 45715889 .
  3. R.F.A.R.F.A. Moritz R.F.A.R.F.A., W.H.W.H. Kirchner W.H.W.H., R.M.R.M. Crewe R.M.R.M., Chemical camouflage of the death's head hawkmoth (Acherontia atropos L.) in honeybee colonies, „Naturwissenschaften”, 78 (4), 1991, s. 179–182, DOI10.1007/BF01136209, ISSN 0028-1042  (ang.).
  4. Pittaway, AR. 1993. The hawkmoths of the western Palaearctic. Harley Books, London.
  5. John Himmelman: Discovering Moths: Nighttime Jewels in Your Own Backyard. Down East Books, s. 108. ISBN 0-89272-528-1.
  6. Sphingidae of the Western Palaearctic. A.R. Pittaway
  7. The Insect World: Being a Popular Account of the Orders of Insects (1868) ​ISBN 1-4086-2437-0
Na podstawie artykułu: "Zmierzchnica trupia główka" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy