Zofia Mrozowicka


Zofia Mrozowicka w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Zofia Mrozowicka herbu Prus III, ps. „Iza, Z M., Z.Mr., Zofia M.” (ur. 1861, zm. 10 stycznia 1917 we Lwowie)[1] – polska pisarka pozytywistyczna, publicystka i działaczka społeczna.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Zofia Mrozowicka urodziła się w zamożnej rodzinie ziemiańskiej w Sieczkowie[2] jako córka ziemianina Stanisława Piotra[3], członka Towarzystwa Rolniczego w Królestwie Polskim i Eugenii z Załęskich herbu Prus III[4]. Siostrą Zofii była pisarka Irena Mrozowicka (ps. „Nagoda”). Po 1863 rodzina zmuszona była sprzedać majątek i przenieść się około 1872 roku do Lwowa[5]. Mrozowicka wykształcenie zdobywała w domu, zaś w wieku 16 lat, po zdaniu egzaminów na nauczycielkę szkół wydziałowych, rozpoczęła pracę pedagogiczną. Wykształcenie uzupełniała we Lwowie, biorąc udział w wykładach uniwersyteckich. Od 1876 publikowała we lwowskich czasopismach „Tydzień Literacki, Artystyczny, Naukowy i Społeczny” i „Ruch Literacki”. W 1893 założyła pismo dla młodzieży „Wiek Młody”, które do 1900 redagowała samodzielnie, a następnie do 1903 razem z siostrą Ireną. W tym czasie, dzięki odziedziczeniu dużego majątku, mogła skupić się na pracy literackiej i społecznej. W 1905 była współzałożycielką Związku Teatrów i Chórów Włościańskich, dla którego zbierała teksty pieśni ludowych i układała obrazki sceniczne. Zainicjowała też wydawnictwo „Poradnik Teatrów i Chórów Włościańskich”. Współpracowała z licznymi czasopismami lwowskimi, warszawskimi, krakowskimi, wileńskimi, poświęconymi wychowaniu dzieci i młodzieży. Organizowała obchody rocznic narodowych. Była założycielką i przewodniczącą instytucji Ochrona Dziecka[6]. Pochowana została na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie[7].

Pseudonimy

W opracowaniach można spotkać rozbieżne informacje, których pseudonimów używała Zofia, a których Irena. Dotyczy to zwłaszcza pseudonimów „Iza” oraz „Nagoda”. Słownik pseudonimów pisarzy polskich. XV w. – 1970 r. (1996) podaje, że Zofia używała pseudonimów „Iza; Z.M.; Z.Mr.; Zofia M.”, pseudonimu „Nagoda” używała jej siostra Irena, zaś przypisywanie pseudonimu „Iza” Irenie jest błędne[8]. Takie same pseudonimy przypisuje Zofii przewodnik bibliograficzny Dawni pisarze polscy od początków piśmiennictwa do Młodej Polski (2002)[9]. W dawniejszych publikacjach można spotkać informacje, że pseudonimu „Iza” używała Irena[10][11], zaś „Nagoda” – Zofia[10].

Twórczość | edytuj kod

  • Poezje[12], Warszawa 1880, podp.: „Iza”
  • Biedne dzieci, dialog, „Wiek Młody” 1897, przedr. w: Irena Mrozowicka: Trzy listy. Komedyjka w 1 akcie – Biedne dzieci. Dialog, Lwów 1922
  • Pod obce niebo, obrazek dramatyczny w 1 akcie ze śpiewami, „Wiek Młody” 1897 nr 13–16, wyd. osobne Lwów 1922
  • Powiastki dla najmłodszych, Warszawa 1905
  • Głos krwi. Drama społeczne i miłosne. Jako się pono raz wydarzyło za rządów Jego Mości Króla Michała, o czem w historiach XVII w. wypisano[13], Lwów 1909
  • Z piastowego pnia, dwa jednoaktowe obrazki dramatyczne[14] Głód; Wnuka królewska, Lwów 1911
  • Godzina ciszy[15], Lwów 1926

Przypisy | edytuj kod

  1. Nekrologia. „Czas”. 19, s. 3, 12 stycznia 1917; Nekrologia. „Kurier Lwowski”. 19, s. 2, 11 stycznia 1917.
  2. Zofia Mrozowicka (wspomnienie pośmiertne) Kurier lwowski s.2 nr 19 z 12 stycznia 1917 .
  3. http://wielcy.pl/wgm/?m=NG&t=PN&n=psb.19202.2 [dostęp 2018-11-20].
  4. http://www.genesis.jaxasoft.se/genesis/genesis.aspx?id=572 [dostęp 2018-11-28].
  5. Antoni Jopek, Mrozowicka Zofia, [w:] Polski Słownik Biograficzny, tom XXII, 1977, s. 205–206. 
  6. Spotkanie założycielskie odbyło się we Lwowie 20 sierpnia 1915 Kurier lwowski nr 279 z 27 sierpnia [1].
  7. Antoni Jopek, Mrozowicka Zofia, [w:] Polski Słownik Biograficzny, tom XXII, 1977, s. 205–206. 
  8. Słownik pseudonimów pisarzy polskich. T. IV 1996 ↓, s. 470.
  9. Dawni pisarze polscy od początków piśmiennictwa do Młodej Polski. T. III 2002 ↓, s. 98.
  10. a b Estreicher 1911 ↓, s. 211.
  11. Słownik pseudonimów i kryptonimów pisarzy polskich. T. III 1938 ↓, s. 78.
  12. ZofiaZ. Mrozowicka ZofiaZ., Poezye Izy, wyd. 1880, polona.pl [dostęp 2018-04-19] .
  13. ZofiaZ. Mrozowicka ZofiaZ., Głos krwi. Drama społeczne i miłosne, wyd. 1909, polona.pl [dostęp 2018-04-19] .
  14. ZofiaZ. Mrozowicka ZofiaZ., Z piastowego pnia. Dwa jednoaktowe obrazki dramatyczne, wyd. 1911, polona.pl [dostęp 2018-04-19] .
  15. ZofiaZ. Mrozowicka ZofiaZ., Godzina ciszy, wyd. 1926, polona.pl [dostęp 2018-04-19] .

Bibliografia | edytuj kod

Literatura dodatkowa | edytuj kod

  • Kasper Niesiecki: Mrozowicki herbu Prus. [W:] Korona polska przy złotej wolności starożytnymi wszystkich katedr, prowincji i rycerstwa klejnotami... T. III. Lwów, 1740, s. 317–318.
Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Zofia Mrozowicka" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy