Zwody Małe


Na mapach: 52°18′56″N 23°27′44″E/52,315556 23,462222

Zwody Małe w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Zwody Małe (błr. Малыя Зводы; ros. Малые Зводы) – wieś na Białorusi, w rejonie brzeskim obwodu brzeskiego, około 28 km na północny zachód od Brześcia.

Historia | edytuj kod

Majątek Zwody Małe zmieniał w przeszłości wielokrotnie swych właścicieli. W 1631 roku należał do Teodora Bukraby, podsędka, później przeszedł na własność Gosiewskich, właścicieli pobliskiej Luty. Zgodnie z testamentem Teresy Gosiewskiej majątek przeszedł w 1708 roku na własność jej męża Kazimierza Jana Sapiehy. Około 1740 roku dobra należały do Sosnowskich, w 1862 roku Zwody Małe i Wielkie należały do Bronisława Gutowskiego i pozostały własnością tej rodziny do 1939 roku[1][2].

Po III rozbiorze Polski w 1795 roku Zwody Małe, wcześniej należące do województwa brzeskolitewskiego Rzeczypospolitej, znalazły na terenie powiatu brzeskiego, należącego do guberni słonimskiej (1796), litewskiej (1797–1801), a później grodzieńskiej (1801–1915) Imperium Rosyjskiego. Po ustabilizowaniu się granicy polsko-radzieckiej w 1921 roku wieś wróciła do Polski, znalazła się w gminie Łyszczyce, a po jej likwidacji w 1928 roku – w gminie Motykały, od 1945 roku – w ZSRR, od 1991 roku – na terenie Republiki Białorusi.

We wsi znajdowała się XVIII-wieczna cerkiew Zaśnięcia NMP[3][4]. Została rozebrana w 1970 roku. Na jej miejscu stoi obecnie krzyż prawosławny[3].

Około 2,5 km na północny wschód od wsi znajduje się szereg kurhanów kryjących ofiary wojen szwedzkich.

Dawny pałac | edytuj kod

W 1875 roku został tu wzniesiony przez Gutowskich murowany piętrowy pałacyk. Centralny portyk składał się z dwóch par czworograniastych filarów. Wnętrze miało układ dwutraktowy, częściowo trzytraktowy. Park, zaprojektowany w 1890 roku przez Waleriana Kronenberga, miał 7–10 ha, miał charakter ogrodów krajobrazowych[1].

Dwór został rozebrany w latach 1950–1995[5]. Zachowały się resztki parku, w tym buki dorastające do wysokości 22 m[3]. Na jego terenie wybudowano szkołę z internatem[6].

Majątek w Zwodach Małych jest opisany w 2. tomie Dziejów rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej Romana Aftanazego[1].

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c Zwody Małe, [w:] RomanR. Aftanazy RomanR., Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, wyd. drugie przejrzane i uzupełnione, t. 2: Województwa brzesko-litewskie, nowogrodzkie, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1993, s. 177–178, ISBN 83-04-03784-X, ​ISBN 83-04-03701-7​ (całość) .
  2. Малые Зводы. W: Анатолий Тарасович Федорук: Старинные усадьбы Берестейщины. Mińsk: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2004, s. 504–505. ISBN 985-11-0305-5. [dostęp 2015-09-13]. (ros.)
  3. a b c Zwody Małe na stronie Radzima.org. [dostęp 2015-09–13].
  4. Zwody Małe, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XIV: Worowo – Żyżyn, Warszawa 1895, s. 699 .
  5. Мал. Зводы na stronie Atlas Białorusi. [dostęp 2015-09-13].
  6. Малыя Зводы, Zwody Małe, Малые Зводы. W: Леанід Міхайлавіч Несцярчук: Замкі, палацы, паркі Берасцейшчыны. Mińsk: БЕЛТА, 2002, s. 50–51. ISBN 985-6302-37-4. [dostęp 2015-09-13]. (biał.)
Na podstawie artykułu: "Zwody Małe" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy