Zygmunt Mycielski


Zygmunt Mycielski w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Zygmunt Mycielski, hrabia herbu Dołęga (ur. 17 sierpnia 1907 w Przeworsku, zm. 5 sierpnia 1987 w Warszawie) – polski kompozytor, publicysta, pisarz i krytyk muzyczny.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Herb Dołęga

Szkołę średnią ukończył w Krakowie, gdzie uczył się muzyki u o. Bernardino Rizziego, włoskiego kompozytora, organisty i dyrygenta chórów. Od 1928, za radą Karola Szymanowskiego, kontynuował edukację muzyczną w École Normale de Musique w Paryżu u Paula Dukasa i Nadii Boulanger. W 1926 wstąpił do Association des Jeunes Musiciens Polonais (Stowarzyszenie Młodych Muzyków Polskich), stworzonego przez bardzo liczną w tych latach grupę polskich muzyków studiujących w stolicy Francji. W latach 1934-1936 był jego prezesem.

Brał udział w II wojnie światowej: w kampanii wrześniowej i działaniach we Francji w 1940. Jako żołnierz polskiej armii znalazł się w stalagu, następnie został skierowany do przymusowej pracy u niemieckiego rolnika. Po zakończeniu wojny powrócił do Polski.

W latach 1946-1948 i 1957-1959 współredagował "Ruch Muzyczny", a od 1960 do 1968 był redaktorem naczelnym tego pisma. Współredagował "Res Facta", "Rocznik Chopinowski" i "Chopin Studies". W 1955 opublikował w "Przeglądzie Kulturalnym" artykuł krytykujący izolację polskiej kultury od twórczości kompozytorów w świecie. Po wkroczeniu wojsk Układu Warszawskiego do Czechosłowacji opublikował w paryskiej "Kulturze" "List otwarty do muzyków czeskich i słowackich", za który spotkały go restrykcje ze strony władz PRL: pozbawienie funkcji redaktora naczelnego "Ruchu Muzycznego", objęcie podmiotowym zapisem cenzury i zakaz wyjazdów zagranicznych. W 1974 podpisał wraz z innymi intelektualistami i artystami tzw. "list piętnastu", skierowany do władz PRL z żądaniem udostępnienia Polakom zamieszkałym w ZSRR kontaktu z polską kulturą oraz własnego szkolnictwa. W 1975 podpisał memoriał 59 intelektualistów do władz w związku z projektowanymi zmianami w konstytucji. W 1978 uczestniczył w założeniu nielegalnego Towarzystwa Kursów Naukowych, działającego w środowiskach studenckich. Działania te zwróciły na niego uwagę Urzędu Bezpieczeństwa, który obserwował i szykanował go przez długie lata, jako jedną z nielicznych osób ze środowiska muzycznego[1].

Mimo utrudnień stwarzanych mu przez władze w latach 70., jego utwory kilkakrotnie wykonywano na festiwalu Warszawska Jesień, a sam Mycielski wyjeżdżał za granicę oraz publikował w "Ruchu Muzycznym", m.in. stałe felietony, które wydano (w niewielkim nakładzie) w wersji książkowej.

W latach 1947-1948 i 1952-1954 był wiceprezesem, a w okresie 1948-1949 prezesem Zarządu Głównego Związku Kompozytorów Polskich (ZKP). Od 1985 do 1987 był członkiem jego prezydium. W latach 1954-1957 i 1960-1983 znajdował się także w składzie Komisji Kwalifikacyjnej ZKP. Od 1983 był członkiem honorowym Związku.

W grudniu 1975 roku był sygnatariuszem protestu przeciwko zmianom w Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (List 59)[2].

Zmarł w Warszawie, lecz został pochowany w Wiśniowej nad Wisłokiem, gdzie w 1988 z inicjatywy Andrzeja Szypuły założono Towarzystwo im. Zygmunta Mycielskiego. W jego ramach powstało w 1990 czasopismo "Kamerton", koncentrujące się na dokumentacji oraz propagowaniu życia i twórczości kompozytora. Także w 1990 Telewizja Polska zrealizowała film: Zygmunt Mycielski - Szkic do portretu.

Decyzją Zygmunta Mycielskiego jego spuścizna twórcza została zdeponowana u Barbary Zwolskiej-Stęszewskiej i Jana Stęszewskiego w Warszawie. Archiwum zawiera m.in. szkice, rękopisy i wydania kompozycji, piśmiennictwo muzyczne i literackie, obfitą korespondencję oraz unikatowe dzienniki opublikowane w Dzienniku 1960-1969 (Iskry, Warszawa 2001), Dzienniku 1950-1959 (Iskry, Warszawa 1999) oraz Niby dzienniku (Iskry, Warszawa 1998). Dzienniki rzucają nowe światło na biografię Mycielskiego, ujawniając m.in. jego homoseksualizm[3].

Nagrody i odznaczenia | edytuj kod

Nagroda Ministra Kultury i Sztuki za Uwerturę śląską na orkiestrę i dwa fortepiany;
  • 1961 Nagroda specjalna Concours Musical Prince Rainier III de Monaco za II Symfonię oraz Ordre de Mérite Culturel[5] w Monako
  • 1981 Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Nagroda Ministra Kultury i Sztuki I stopnia

Kompozycje | edytuj kod

Zygmunt Mycielski komponował symfonie, pieśni, balety (Zabawa w Lipinach), utwory kameralne i wokalno-instrumentalne. Jego twórczość muzyczna utrzymana jest głównie w stylistyce neoklasycystycznej.

  • Trzy pieśni na sopran i fortepian do słów Cypriana Kamila Norwida, Emila Zegadłowicza i własnych (1929-30)
  • Dwie pieśni na sopran i fortepian do słów Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej i własnych (1932)
  • Cztery preludia na fortepian i wiolonczelę (1934)
  • Pięć pieśni weselnych do słów Brunona Jasieńskiego (1934)
  • Pięć (lub sześć) miniatur na fortepian (1934)
  • Trio na fortepian, skrzypce i wiolonczelę (1934)
  • Trois Chants de Pétrone na sopran i fortepian (1935)
  • Narcyz - balet (1936)
  • Lamento di Tristano na małą orkiestrę symfoniczną, pamięci Karola Szymanowskiego (1937-1947)
  • Fiat Voluntas Tua, Offertoire pour Deux Violoncelles et Piano ou Orgue (1943)
  • Pięć szkiców symfonicznych (1945)
  • Ocalenie - pięć pieśni na baryton lub mezzosopran i fortepian do słów Czesława Miłosza (1946-48)
  • Portret Muzy na głos recytujący, chór mieszany i 15 instrumentów do słów Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego (1947)
  • Uwertura śląska na orkiestrę i dwa fortepiany (1948)
  • Preludium na skrzypce i fortepian (1948)
  • Kwiaty na tor na chór mieszany a cappella do słów Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego (1950)
  • Symfonia nr 1 "Symfonia polska" (1951)
  • Elegia na skrzypce i fortepian (1951)
  • Brzezina (wersja I) na sopran i fortepian do słów Jarosława Iwaszkiewicza (1951)
  • Brzezina (wersja II) na sopran i kwintet smyczkowy do słów Jarosława Iwaszkiewicza (1952)
  • Zabawa w Lipinach, balet w jednym akcie (1952)
  • Cztery pieśni mazowieckie na chór i orkiestrę (1952)
  • Sześć preludiów na fortepian (1954)
  • Koncert fortepianowy (1954)
  • Nowy lirnik mazowiecki, 10 pieśni i finał na sopran, baryton, chór mieszany i orkiestrę symfoniczną (1955)
  • Krągły rok, 6 pieśni na baryton (tenore profondo) i fortepian do słów Jarosława Iwaszkiewicza (1956-67)
  • Wariacje matematyczne na małą orkiestrę (1957)
  • Symfonia nr 2 (1960-61)
  • Koncert fortepianowy nr 2 (1962)
  • Symfonia nr 3 "Sinfonia breve" (1967)
  • Pięć preludiów na kwintet smyczkowy i fortepian (1967)
  • Napisane wczesnym rankiem na tenore profondo i fortepian do słów Czesława Miłosza (1971)
  • Symfonia nr 4 (1972)
  • Symfonia nr 5 (1977)
  • Sześć pieśni na orkiestrę (1978)
  • Wariacje na małą orkiestrę smyczkową (1980)
  • Fantazja na orkiestrę (1981)
  • Trzy psalmy na baryton solo, chór i orkiestrę (1982)
  • Wieczne odpoczywanie na chór mieszany albo solo z filharmonią (1983-84)
  • Liturgia sacra na chór i orkiestrę (1983-84)
  • Osiem pieśni do słów Zbigniewa Herberta (1983-84)
  • Symfonia nr 6 (1985-86)
  • Fragmenty na chór i małą orkiestrę do słów Juliusza Słowackiego (1987)

Publikacje | edytuj kod

  • Ucieczki z pięciolinii, PIW, Warszawa 1957
  • Notatki o muzyce i muzykach, PWM, Kraków 1961
  • Postludia, PWM, Kraków 1977
  • Szkice i wspomnienia, Biblioteka "Więzi", Warszawa 1999
  • Dziennik 1950-1959, Iskry, Warszawa 1999
  • Dziennik 1960-1969, Iskry, Warszawa 2001
  • Niby-dziennik 1969-1981, Iskry, Warszawa 2010
  • Niby-dziennik ostatni 1981-1987, Iskry, Warszawa 2012

Przypisy | edytuj kod

  1. Danuta Gwizdalanka: Glosy i dygresje do 'teczek' i Dzienników Zygmunta Mycielskiego; http://www.instytutksiazki.pl/artykuly,polecamy,29046,glosy-i-dygresje-do-%27teczek%27-i-dziennikow-zygmunta-mycielskiego-%281%29.html
  2. Kultura 1976/01/340 - 02/341 Paryż 1976, s. 236.
  3. Krzysztof Tomasik: Kronikarz. O Zygmuncie Mycielskim, w: Homobiografie, Warszawa 2008, s. 124-135.
  4. M.P. z 1953 r. nr 93, poz. 1254
  5. Ordre de Mérite Culturel. [dostęp 2011-04-20].

Bibliografia | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Zygmunt Mycielski" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy