Zygmunt Vetulani (informatyk)


Zygmunt Vetulani (informatyk) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Zygmunt Władysław Vetulani (ur. 12 września 1950 w Poznaniu) – polski matematyk i informatyk specjalizujący się w inżynierii języka i sztucznej inteligencji, profesor nauk technicznych, nauczyciel akademicki, kierownik Zakładu Lingwistyki Informatycznej i Sztucznej Inteligencji na Wydziale Matematyki i Informatyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, szermierz niezawodowy.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Vetulani zajmuje się m.in. lingwistyką komputerową, inżynierią języka i sztuczną inteligencją.

Urodził się 12 września 1950 w Poznaniu[1] jako syn Tadeusza Vetulaniego, zoologa, profesora Uniwersytetu Poznańskiego[2], i Marii z domu Godlewskiej (1910–1995), doktor medycyny, stomatologa. Wcześnie osierocony przez ojca, który zmarł w 1952 roku, był wychowywany głównie przez matkę.

Działalność naukowa | edytuj kod

Ukończył I Liceum Ogólnokształcące im. Karola Marcinkowskiego, gdzie zdał maturę w 1968 roku. W 1973 ukończył studia matematyczne na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza (UAM) i uzyskał tytuł magistra inżyniera. Doktorat obronił w 1977 roku na Uniwersytecie Warszawskim[a], gdzie był uczniem Andrzeja Mostowskiego i Wiktora Marka.

W 1982 roku ukończył jako drugi kierunek studia magisterskie z filologii romańskiej na UAM[3]. Był stypendystą Rządu Francji na Université d’Aix-Marseille II (1984)[b] oraz stypendystą Fundacji Alexandra von Humboldta na Uniwersytecie w Bielefeld[c] i Université Paris VII (1987–1989)[1][4]. Następnie uzyskał stypendium badawcze post-doc Ministerstwa Badań Naukowych i Technologii Republiki Francji na Université Paris VII oraz Université Paris-Est-Marne-la-Vallée (1991–1992)[d] oraz stypendium badawcze PECO w Laboratoire d'informatique pour la mécanique et les sciences de l'ingénieur w Orsay (1993)[e][1].

W 1990 roku habilitował się na Wydziale Neofilologii UAM w zakresie nauk humanistycznych (lingwistyka komputerowa). W 1993 roku objął kierownictwo Zakładem Lingwistyki Informatycznej i Sztucznej Inteligencji na Wydziale Matematyki i Informatyki UAM. W latach 1998, 2000 i 2002 był profesorem wizytującym na Université Paris VII i Université Paris XI[1]. W 2006 roku otrzymał tytuł profesora nauk technicznych w zakresie informatyki[1][5][6].

Opublikował jako autor lub współautor ponad sto oryginalnych prac, w tym artykułów w recenzowanych czasopismach międzynarodowych oraz sześć książek dotyczących lingwistyki komputerowej, inżynierii języka, sztucznej inteligencji i robotyki wirtualnej. Wśród jego zainteresowań były komputerowe technologie języka naturalnego oraz technologie w aplikacjach na rzecz bezpieczeństwa publicznego. Jego wczesne prace dotyczyły podstaw matematyki i logiki matematycznej.

Tworzył zasoby elektroniczne na potrzeby inżynierii języka naturalnego, m.in. POLEX, PolNex; a także interfejsy w języku naturalnym do systemów informatycznych z kompetencją językową, m.in. POLINT, POLiNT-112-SMS[7].

Był kierownikiem i współorganizatorem pięciu grantów międzynarodowych, realizowanych m.in. z udziałem Komitetu Badań Naukowych, Komisji Europejskiej, Rządu Francuskiego i Ambasady Francji w Polsce; a także kierownikiem sześciu krajowych projektów badawczych finansowanych m.in. przez KBN, Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego i Miasto Poznań.

Jest głównym organizatorem odbywającej się w Poznaniu w cyklu dwuletnim Language and Technology Conference (LTC)[f][8]. Był członkiem komitetów programowych i organizacyjnych szeregu innych konferencji naukowych, m.in. International Conference on Lexis and Grammar Conference oraz konferencji Special Track on Natural Language Processing i Special Track on Spatio-Temporal Reasoning z serii FLAIRS[1].

Od 2010 roku jest członkiem redakcji (Editorial Board) czasopisma międzynarodowego z zakresu lingwistyki komputerowej International Journal of Computational Linguistics Research.

W latach 2010–2014 był członkiem zarządu stowarzyszenia Global Wordnet Association (GWA) z siedzibą w Amsterdamie. Jako recenzent brał udział w kwalifikacji i ocenie międzynarodowych projektów badawczych w charakterze eksperta Komisji Europejskiej. Udzielał także recenzji projektów badawczych dla KBN i MNiSW[1]. Był promotorem w ośmiu przewodach doktorskich[1].

Działalność pozanaukowa | edytuj kod

Zygmunt Vetulani, 2018

Amatorsko uprawia szermierkę i jest działaczem sportowym. Jest członkiem sztabu szkoleniowego i zastępcą kierownika sekcji szermierczej KS Warta Poznań[9]. Współorganizował liczne imprezy szermierskie, m. in. Europejski Festiwal Szermierki[9]. W 2009 roku był inicjatorem powstania sekcji szermierczej Klubu Uczelnianego Akademickiego Związku Sportowego (KU AZS) UAM[10][11]. W 2014 i 2015 roku jako reprezentant Polski wystąpił na Mistrzostwach Europy Weteranów w szermierce[12][13]. Również w 2015 wywalczył brązowy medal w szpadzie na Europejskich Igrzyskach Weteranów w szermierce rozgrywanych w Nicei[14]. Hobbystycznie uprawia narciarstwo, windsurfing i pływanie.

Uporządkował i przekazał Oddziałowi w Poznaniu Archiwum Polskiej Akademii Nauk dużą część spuścizny swojego ojca, Tadeusza Vetulaniego[15]. Od 2002 roku jest wiceprzewodniczącym Kapituły Medalu im. Profesora Tadeusza Vetulaniego[16]. Był jednym z kuratorów wystawy Tadeusz Vetulani (1897–1952) w muzeum Białowieskiego Parku Narodowego (grudzień 2012–styczeń 2013)[17]. Opublikował rozdział poświęcony rodzinie Vetulanich w książce Sanok – nasza tożsamość[18].

Jego żona Grażyna Vetulani jest filolożką, również wykładowcą UAM[19]. Mają dwie córki: Agnieszkę Vetulani-Cęgiel (ur. 1981) – politolożkę i prawoznawczynię, doktor nauk humanistycznych; oraz Marię Vetulani (ur. 1996) – zawodniczkę Kadry narodowej w szermierce (floret).

Publikacje | edytuj kod

  • Unambiguous coding of the inflections of Polish nouns and its applications in electronic dictionaries – format Polex. Jednoznaczne kodowanie fleksji rzeczownika polskiego i jego zastosowanie w słownikach – format Polex (współautor[g], Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, 1988);
  • Linguistic problems in the theory of man-machine communication in natural language (Brockmeyer, 1989)
  • Corpus of consultative dialogues: experimentally collected source data for AI applications (Wydawnictwo Naukowe UAM, 1990);
  • Język i technologia (współautor[h], Akademicka Oficyna Wydawnicza PLJ, 1996);
  • Dictionary based Methods and Tools for Language Engineering (współautor[i], Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, 1998);
  • Komunikacja człowieka z maszyną: komputerowe modelowanie kompetencji językowej (Akademicka Oficyna Wydawnicza EXIT, 2004);
  • Zasoby językowe i technologia przetwarzania tekstu jako przykład aplikacji z zakresu bezpieczeństwa publicznego POLINT-112-SMS (współautor[j], Wydawnictwo Naukowe UAM, 2010).

Nagrody | edytuj kod

Uwagi | edytuj kod

  1. Rozprawa doktorska dotycząca modeli dla artymetyk wyższego rzędu.
  2. Praca pod kierunkiem profesora Alaina Colmerauera.
  3. Praca pod kierunkiem profesora Dafydda Gibbona.
  4. Praca pod kierunkiem profesorów Richarda Zubera i Maurice'a Grossa.
  5. Praca pod kierunkiem prof. Gérarda Ligozat.
  6. Pierwsza konferencja Language and Technology odbyła się w dniach 14–15 kwietnia 1995 roku. W 2005 roku konferencja została reaktywowana i od tego czasu odbywała się w cyklu dwuletnim. Kolejne edycje miały miejsce w latach 2007, 2009, 2011, 2013, 2015, 2017 i 2019.
  7. Współautorzy: Grażyna Vetulani, Bogdan Walczak, Tomasz Obrębski.
  8. Współautorzy: Grażyna Vetulani, Witold Abramowicz.
  9. Współautorzy: Jacek Martinek, Tomasz Obrębski, Grażyna Vetulani.
  10. Współautorzy: Jacek Marciniak, Tomasz Obrębski, Grażyna Vetulani, Adam Dąbrowski, Marek Kubis, Jędrzej Osiński, Justyna Walkowska, Piotr Kubacki, Krzysztof Witalewski.

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d e f g h i j Zygmunt Vetulani: Curriculum Vitae (pol.). [dostęp 22 maja 2011].
  2. Polski Związek Hodowców Koni – Działalność Sekcji Hodowców Koników Polskich w 2005 (pol.). pzhk.pl, 16 marca 2006. [dostęp 20 lipca 2019].
  3. Zygmunt Vetulani w bazie Ludzi nauki. nauka-polska.pl. [dostęp 29 sierpnia 2019].
  4. Nota biograficzna w książce Komunikacja człowieka z maszyną. [dostęp 27 października 2017].
  5. Sukcesy naukowe wizytówką naszego kraju (pol.). prezydent.pl, 30 maja 2006. [dostęp 10 stycznia 2012].
  6. M.P. z 2006 r. nr 37, poz. 415
  7. Sylwia Sałwacka. Dogadać się z maszyną. „Gazeta Wyborcza Poznań”, s. 2, 18 września 2007. 
  8. Language & Technology Conference. [dostęp 21 maja 2018].
  9. a b Szermierka – Sztab szkoleniowy (pol.). kswarta.pl. [dostęp 4 kwietnia 2012].
  10. Adam Barabasz. Szermiercza dominacja UAM. „Życie Uniwersyteckie”, s. 35, grudzień 2016. 
  11. Jagoda Haloszka: Andrzej Witkowski. Szermierkomaniacy. uniwersyteckie.pl, 7 listopada 2019. [dostęp 7 listopada 2019].
  12. Zygmunt Vetulani wystąpił w Drużynowych Mistrzostwach Europy Weteranów (pol.). Warta Poznań, 18 maja 2014. [dostęp 6 czerwca 2014].
  13. Mistrzostwa Europy Weteranów z udziałem prof. Zygmunta Vetulaniego (pol.). Warta Poznań, 11 maja 2015. [dostęp 13 lipca 2015].
  14. Radosław Nawrot: Niedawno skończył 65 lat. Właśnie zdobył brązowy medal igrzysk europejskich w szermierce (pol.). sport.pl, 6 października 2015. [dostęp 6 października 2015].
  15. Jarosław Matysiak: Materiały Tadeusza Vetulaniego (1897-1952). Archiwum Polskiej Akademii Nauk w Warszawie – Oddział w Poznaniu. [dostęp 22 lutego 2019].
  16. Jacek Wójtowski. Medal im. Profesora Tadeusza Vetulaniego. „Przegląd Hodowlany”. 9, s. 21, 2011. ISSN 0137-4214
  17. Tadeusz Vetulani (1897–1952) – nowa wystawa w BPN. Białowieski Park Narodowy, 7 grudnia 2012. [dostęp 3 września 2019].
  18. Zygmunt Vetulani: Z ziemi włoskiej do Sanoka. Esej o rodzinie Vetulanich. W: Sanok – nasza tożsamość. Historia, kultura, środowisko. Sanok: Miejska Biblioteka Publiczna im. Grzegorza z Sanoka, 2014, s. 92–107.
  19. Grażyna Vetulani (pol.). neo.amu.edu.pl. [dostęp 6 czerwca 2014].

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Zygmunt Vetulani (informatyk)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy