blaneta


Blaneta w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Blaneta – hipotetyczna egzoplaneta znajdująca się orbicie czarnej dziury[1].

Blanety pod względem budowy miałyby być podobne do zwykłych planet skalistych, tj. posiadać wystarczającą masę, aby ich własna grawitacja pod wpływem równowagi hydrostatycznej powodowała nadanie im kulistego kształt, ale też na tyle mała, aby nie mogły one zapoczątkować reakcje termojądrowe. Szacuje się, że miałyby być nawet 10-krotnie większe od Ziemi o bardzo rozrzedzonej atmosferze, przy czym byłyby także znacznie się od niej różniące[2]. Nie wyklucza się także istnienia gazowych olbrzymów, ale ze względu na trudność ich powstawania uważa się to za mało prawdopodobne[3].

Spis treści

Etymologia | edytuj kod

Hipotezy dotyczące powstawania planet wokół czarnych dziur były wysnuwane od wielu lat. W 2019 r. zespół astronomów i egzoplanetologów z Uniwersytetu Kagoshima w Japonii pod kierownictwem Keiichi Wada opublikowali artykuł, a rok później drugi, w którym dokonali jego rozbudowy i korekty obliczeń. Wprowadzili w nim także samo pojęcie blanety. Samo słowo stanowi kontaminację słów black hole (pl. czarna dziura) i planet (pl. planeta)[2].

Powstawanie blanet | edytuj kod

Według badań, w odległości do kilku parseków od supermasywnych czarnych dziur o małej jasności mogą istnieć odpowiednie warunki do powstawania licznych planet[2][4]. Występują tam zamarznięte chmury gazu i pyłu poniżej temperatury 100 K w formie dysków akrecyjnych. Dodatkowo ich gęstość jest już na tyle mała, że zamiast wzajemnie się zderzać i anihilować, łączą się w większe i bardziej zbite struktury osiągając tym samym rozmiar ok. 0,1-1 cm. One zaś scalają się w jeszcze większe twory o wielkości 10-100 m, jednak już bez dalszego zwiększania gęstości. Stanowią one zalążki nowych planet – platenozymali[2].

Odniesienia w kulturze | edytuj kod

W filmie Interstellar z 2014 r. pojawiły się dwie egzoplanety znajdujące się na orbicie czarnej dziury Gargantuy. Jednakże nie mogłyby istnieć w przedstawionej tam „dość” ziemiopodobnej formie ze względu na ekstremalnie duże promieniowanie magnetyczne oraz bardzo niskie temperatury[2][5].

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. RafiR. Letzter RafiR., Thousands of Earthlike 'blanets' might circle the Milky Way's central black hole, Space.com, 6 sierpnia 2020 [dostęp 2021-04-11]  (ang.).
  2. a b c d e KeiichiK. Wada KeiichiK., YusukeY. Tsukamoto YusukeY., EiichiroE. Kokubo EiichiroE., Formation of "Blanets" from Dust Grains around the Supermassive Black Holes in Galaxies, „The Astrophysical Journal”, 2020, s. 2, 14-16, DOI10.3847/1538-4357/abd40a, ISSN 0004-637X [dostęp 2021-04-11] .
  3. The Physics arXivT.P. Blog The Physics arXivT.P., Blanet: A new class of planet that could form around black holes, Astronomy.com, 12 sierpnia 2020 [dostęp 2021-04-11]  (ang.).
  4. KeiichiK. Wada KeiichiK., YusukeY. Tsukamoto YusukeY., EiichiroE. Kokubo EiichiroE., Planet Formation around Super Massive Black Holes in the Active Galactic Nuclei, „The Astrophysical Journal”, 2019, s. 1, DOI10.3847/1538-4357/ab4cf0, ISSN 1538-4357 [dostęp 2021-04-11] .
  5. Could a habitable planet orbit a supermassive black hole?, MIT Technology Review [dostęp 2021-04-11]  (ang.).
Na podstawie artykułu: "blaneta" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy