Elektryczne Koleje Dojazdowe


Elektryczne Koleje Dojazdowe w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Tory EKD na ul. Szczęśliwickej w Warszawie w 1935 r. Wagon EKD 17 i autobus EKD nr 3 na ulicach powojennej Warszawy

Elektryczne Koleje Dojazdowe S.A. (skrót EKD) – spółka akcyjna z siedzibą w Warszawie działająca w latach 1922–1947[2].

Opis | edytuj kod

Kapitał zakładowy spółki wyniósł 500 000 zł, z czego 40% udziałów miała spółka „Siła i Światło”, 25% Bank Związku Spółek Zarobkowych, a pozostała część akcji należała do drobnych akcjonariuszy[3].

12 listopada 1924 roku spółka otrzymała koncesję na budowę i eksploatację kolei elektrycznej użytku publicznego z Warszawy przez Grodzisk do Żyrardowa[4].

Budowę rozpoczęto w 1925 r., a w 1927 r. otwarto linię łączącą centrum Warszawy z Grodziskiem Mazowieckim[5], zwaną potocznie koleją EKD[2].

Na terenie Warszawy trasę linii EKD prowadzono systemem tramwajowym[1][6]. Linia była zelektryfikowana napięciem stałym 600 V. Do obsługi trasy zakupiono w Wielkiej Brytanii 20 wagonów silnikowych i 20 doczepnych[7] (EN80), które osiągały prędkość ponad 70 km/h. W systemie sygnalizacji zabezpieczenia ruchu pociągów zastosowano semafory świetlne oraz SBL.

W 1932 roku koncesja spółki została zmieniona w celu umożliwienia rozbudowy sieci[8]. W tym samym roku wybudowano odgałęzienie do Włoch, a w 1936 r. z Podkowy Leśnej do Milanówka[5].

EKD wpłynęła na ożywienie terenów leżących wzdłuż jej linii[4]. W 1939 r. kolej przewoziła ok. 4 tys. pasażerów dziennie, kursując w godzinach szczytu nawet co 10 minut[9].

Po zakończeniu działań wojennych, przedsiębiorstwo wznowiło działalność 8 października 1939[10]. W styczniu 1940 niemieckie władze okupacyjne zarządziły przeznaczenie przedniego pomostu pierwszego przyczepnego wagonu EKD tylko dla Niemców[10]. Tabor stanowiło 40 wagonów (przed wojną 76 wagonów)[10]. Z powodu zniszczenia we wrześniu 1939 podczas obrony Warszawy warsztatów na stacji Warszawa Zachodnia, napraw taboru dokonywano w Pruszkowie[10].

Po wojnie EKD znalazła się pod Tymczasowym Zarządem Państwowym Ministerstwa Komunikacji, a w 1947 r. kolej została upaństwowiona i przekazana pod zarząd PKP. W 1951 r. zrezygnowano ze stosowania dotychczasowej nazwy zmieniając ją na Warszawska Kolej Dojazdowa[5].

W pierwszych latach po zakończeniu działań wojennych przewozy pasażerskie na EKD szybko wzrosły: w 1945 roku przewieziono 4,5 mln pasażerów, a w 1946 roku – 8,9 mln, w 1947 roku – 12 mln i w 1948 roku – 13 mln pasażerów (łącznie z przewozem pasażerów autobusami EKD)[11].

Dyrektorem naczelnym spółki był Tadeusz Baniewicz, który kierował przedsiębiorstwem od okresu budowy do przejęcia linii EKD przez PKP[1][12].

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c Józef Grzelak: 55 lat Elektrycznej Kolei Dojazdowej Warszawa – Grodzisk Mazowiecki. Trakcja i Wagony, nr 4–5/1983.
  2. a b Elektryczne Koleje Dojazdowe. Encyklopedia PWN. [dostęp 2016-03-18].
  3. Oskar Koszutski: Jubileusz 80 – lecia Kolejki E.K.D. Podkowiański Magazyn Kulturalny nr 58-59.
  4. a b Zarządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 12 listopada 1924 r. w sprawie udzielenia koncesji na budowę i eksploatację kolei elektrycznej użytku publicznego z Warszawy przez Grodzisk do Żyrardowa. (Dz.U. z 1924 r. nr 100, poz. 924).
  5. a b c Tramwaje w Polsce. Justyna Żurawicz (red.). Łódź: Dom Wydawniczy Księży Młyn, 2013, s. 233–237. ISBN 978-83-7729-215-0.
  6. Koleje dojazdowe Warszawy: wczoraj – dziś – jutro.
  7. 91 lat temu z Grodziska Maz. do Warszawy wyruszył pierwszy pociąg elektryczny w Polsce.
  8. Zarządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 10 maja 1932 r. o zmianie zarządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 12 listopada 1932 r. w sprawie udzielenia koncesji na budowę i eksploatację kolei elektrycznej użytku publicznego z Warszawy przez Grodzisk do Żyrardowa i o nadaniu koncesji na budowę i eksploatację odgałęzień wymienionej kolei do Włoch i Milanówka tudzież o jej przedłużeniu do stacji kolei państwowych w Grodzisku. (Dz.U. z 1932 r. nr 46, poz. 434).
  9. JudytaJ. Kurowska-Ciechańska JudytaJ., Koleje, ArielA. Ciechański, Warszawa: Wydawnictwo Carta Blanca, 2009, s. 137, ISBN 978-83-60887-80-6, ISBN 978-83-60887-23-3 .
  10. a b c d Barbara Ratyńska: Ludność i gospodarka Warszawy i okręgu pod okupacją hitlerowską. Książka i Wiedza, 1982, s. 401.
  11. Od ponad 90 lat.
  12. Tadeusz Baniewicz.
Na podstawie artykułu: "Elektryczne Koleje Dojazdowe" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy