Ententa


Ententa w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Ententa (na zielono), Trójprzymierze (na oliwkowo) i kraje neutralne (na beżowo) w 1914, przed wybuchem I wojny światowej Uczestnicy I wojny światowej

     Państwa centralne

     Ententa

Ententa (czyt. ãnˈtãnta, z franc. entente – porozumienie, ang. Triple Entente, Potrójna Ententa, Trójporozumienie) czyli sojusz pomiędzy Wielką Brytanią, Francją i Rosją. Do jego powstania dochodziło stopniowo. Był odpowiedzią na zawarte w 1882 Trójprzymierze.

Spis treści

Historia | edytuj kod

Personifikacja Brytanii (z prawej), Rosji (w środku) i Francji (z lewej), z początku I wojny światowej

Imperium Rosyjskie, Cesarstwo Niemieckie i Austro-Węgry byli uczestnikami Sojuszu Trzech Cesarzy, sformalizowanego 22 października 1873, na mocy którego zobowiązywali się oni do wzajemnych konsultacji w razie rozbieżnych interesów, zachowania pokoju w Europie oraz szukania wspólnego rozwiązania w razie agresji państw trzecich. Francja, odwieczny wróg Niemiec, była przez Niemcy izolowana na arenie międzynarodowej, zwłaszcza po przegranej w wojnach napoleońskich i wojnie francusko-pruskiej. Konsekwencją zawarcia Sojuszu Trzech Cesarzy był Traktat reasekuracyjny, podpisany pomiędzy Niemcami a Rosją 18 czerwca 1887. W 1890 roku Rosja chciała renegocjować traktat, jednakże cesarz Niemiec, Wilhelm II nie wyraził chęci ani zgody na ponowne podpisanie traktatu. Doprowadziło to w konsekwencji, z obawy przed Niemcami, do asekuracyjnego zbliżenia się Rosji z Francją – oponentem Niemiec.

Jako pierwszy został zawarty sojusz francusko-rosyjski (17 sierpnia 1892)[1]. Pomimo odmiennych systemów politycznych, udało porozumieć się III Republice Francuskiej i Imperium Rosyjskiemu. Niemcy znalazły się w niekorzystnym położeniu pomiędzy tymi dwoma krajami.

Wielka Brytania, największe mocarstwo kolonialne świata (zob. Imperium brytyjskie), znalazła się w zagrożeniu dla swych terytoriów zamorskich, przez istniejącą dopiero od 1871 niemiecką Cesarską Marynarkę Wojenną. Marynarka Niemiec od końca XIX wieku była niezwykle intensywnie rozbudowywana. W latach poprzedzających I wojnę światową była już drugą potęgą morską świata, ustępując jedynie Royal Navy. Wielka Brytania, wybierając mniejsze zło, sprzymierzyła się ze swoim odwiecznym wrogiem, Francją. Jako drugi został zawarty układ angielsko-francuski (tzw. entente cordiale, 1904), a następnie porozumienie rosyjsko-angielskie (1907). Tym samym Trójporozumienie zaczęło funkcjonować w 1907. Układ 1907 podobnie jak 1904 był wytyczeniem stref wpływów, układem wzajemnej pomocy był jedynie układ z 1892.

Już po wybuchu I wojny światowej do Wielkiej Brytanii, Francji i Rosji, które stanowiły trzon ententy[2], dołączyła szeroka koalicja 25 państw, z których nie wszystkie wzięły czynny udział w wojnie przeciwko państwom centralnym.

Państwa wchodzące w skład Ententy | edytuj kod

Wykres przedstawiający ofiary po stronie Ententy

Przywódcy | edytuj kod

 III Republika Francuska | edytuj kod

 Imperium brytyjskie | edytuj kod

 Kanada | edytuj kod

 Australia | edytuj kod

 Indie Brytyjskie | edytuj kod

 Związek Południowej Afryki | edytuj kod

 Nowa Zelandia | edytuj kod

 Imperium Rosyjskie | edytuj kod

 Królestwo Serbii | edytuj kod

 Królestwo Czarnogóry | edytuj kod

 Królestwo Grecji | edytuj kod

 Belgia | edytuj kod

 Włochy | edytuj kod

 Rumunia | edytuj kod

 Stany Zjednoczone | edytuj kod

Zastosowanie konwojów morskich w celu przetransportowania oddziałów amerykańskich do Francji, 1917

 Japonia | edytuj kod

 Portugalia | edytuj kod

Syjam | edytuj kod

 Brazylia | edytuj kod

Podsumowanie wypowiedzeń wojny | edytuj kod

Poniższa tabela przedstawia chronologię wypowiedzeń wojny. Rzędy na żółtym tle przedstawiają zerwania stosunków dyplomatycznych[4]. Jeśli notatka nie pojawia się w innym miejscu, wypowiedzenie wojny przez i przeciwko Wielkiej Brytanii oznacza także wypowiedzenie wobec innych członków imperium brytyjskiego.

Zobacz też | edytuj kod

Uwagi | edytuj kod

  1. Hawaje i Alaska nie były jeszcze stanami USA; nie są wliczane do statystyki.

Przypisy | edytuj kod

  1. Nicholas Mansergh, The Coming of the First World War, Longmans Green and Co, 1949, London, s. 35.
  2. 4 września 1914, w miesiąc po przystąpieniu Wielkiej Brytanii do wojny, trzy sprzymierzone rządy ogłosiły w Paryżu, że będą prowadzić wojnę bez zawierania pokoju separatystycznego (Déclaration de la Triple Entente. Signée à Londres, le 4 septembre 1914., Triple Entente 'No Separate Peace' Agreement, 4 September 1914. Japonia przystąpiła do tego oświadczenia 19 października 1915 (Accesssion of Japan). 30 listopada 1915 w Londynie wspomniane cztery rządy wraz z rządem Włoch ponowiły deklarację (Declaration between the United Kingdom, France, Italy, Japan and Russia engaging not to conclude peace separately during the present war.).
  3. S.N. Broadberry, Mark Harrison, The Economics of World War I, edycja ilustrowana, Cambridge University Press, 2005, s. 7–8.
  4. Declarations of War, 1914–1918.
  5. Był to atak bez wypowiedzenia wojny. Gwałt na Belgii, czyli Sarajewo intelektualistów.
Na podstawie artykułu: "Ententa" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy