Janusz Przymanowski


Janusz Przymanowski w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Grób Janusza Przymanowskiego i jego żony na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie

Janusz Przymanowski (ur. 20 stycznia 1922 w Warszawie, zm. 4 lipca 1998 tamże) – polski pisarz, poeta i dziennikarz, scenarzysta, tłumacz literatury rosyjskiej, pułkownik Wojska Polskiego, poseł na Sejm PRL VIII kadencji.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Skończył Gimnazjum im. Stefana Żeromskiego w Warszawie. Był uczestnikiem kampanii wrześniowej w 1939; maturę zdał w 1940 w Szkole nr 21 w Brześciu nad Bugiem. W latach 1940–1943 internowany i więziony przez władze sowieckie pracował w kamieniołomie bazaltu, w fabryce metalurgicznej, w sowchozie i w kołchozie jako traktorzysta.

W 1943 wstąpił ochotniczo do Armii Czerwonej. W listopadzie 1943 znalazł się w Sielcach nad Oką, w 1 Korpusie Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR. Przeszedł szlak bojowy do Warszawy. Od listopada 1944 specjalny korespondent i zastępca naczelnego redaktora gazety 1. Armii WP „Zwyciężymy”.

Po zakończeniu II wojny światowej wstąpił do PPR. Pracował w redakcjach kilku czasopism o tematyce wojskowej: redaktor naczelny „Skrzydlatej Polski”, zastępca redaktora naczelnego „Żołnierza Polskiego”, publicysta miesięcznika „Wojsko Ludowe”.

W 1961 awansowany do stopnia pułkownika. W latach 1962–1964 członek warszawskiego Komitetu Wojewódzkiego PZPR (należał do tej partii przez cały okres jej istnienia). Od 1959 studiował na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego, pracę magisterską obronił w 1966[1]. W latach 1980–1985 był posłem na Sejm PRL. Deklarował się nie tylko jako zwolennik wprowadzenia w Polsce stanu wojennego w grudniu 1981[2], ale jako poseł na Sejm aktywnie brał także udział w budowaniu w kręgach partyjnych atmosfery zagrożenia rzekomą zemstą „Solidarności”[3]:

W stan spoczynku przeszedł w 1974. W latach 80. był członkiem Rady Redakcyjnej organu teoretycznego i politycznego KC PZPRNowe Drogi”.

Przez wiele lat był członkiem Rady Naczelnej ZBoWiD. W latach 1988–1990 członek Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa[4].

Zadebiutował w 1950 na łamach prasy jako prozaik. Był autorem wielu książek o tematyce wojskowej i wojennej. Zajmował się głównie udziałem Polaków w II wojnie światowej. Największą sławę przyniosła mu powieść Czterej pancerni i pies, a na podstawie jego scenariusza nakręcono serial telewizyjny o tym samym tytule. W końcowej scenie ostatniego, 21. odcinka serialu zagrał epizodyczną rolę fotografa. Spod jego pióra wyszło też ponad 200 tekstów piosenek i 2 musicale.

Był trzykrotnie żonaty. Drugą[5] żoną była Maria Hulewiczowa[6], trzecią Aleksandra Przymanowska[2].

Wybrane utwory | edytuj kod

  • Odsiecz Europy, Wyd. „Nasza Księgarnia”, Warszawa 1983, ​ISBN 83-10-08527-3
  • Tarcza i miecz, Wyd. „Nasza Księgarnia”, Warszawa 1980 ​ISBN 83-10-07855-2
  • Trójca grzeszna, Wyd. MON, Warszawa 1980 ​ISBN 83-11-06445-8
  • Fortele Jonatana Koota (dla dzieci; na jej podstawie nakręcono serial animowany w latach 1980–1981), Wyd. „Nasza Księgarnia”, Warszawa 1978 ​ISBN 83-10-08105-7
  • Ze 101 frontowych nocy, Wyd. „Książka i Wiedza”, Warszawa 1978
  • Czy na pewno jesteś patriotą?, Wyd. Młodzieżowa Agencja Wydawnicza, Warszawa 1977
  • Drogi do zwycięstwa, Wyd. MON, Warszawa 1977
  • Rycerze srebrnej tarczy, Wyd. Literackie, Warszawa 1976
  • Zawzięty, Wyd. MON, Warszawa 1976
  • Wszyscy i nikt, Wyd. MON, Warszawa 1976
  • Polacy na drogach do zwycięstwa, Wyd. „Interpress”, Warszawa 1975
  • Znużony, Wyd. MON, Warszawa 1974
  • Listy siwiejące O wyborze celu: dróg i sposobów skutecznego postępowania ku pożytkowi wchodzących w życie napisane, Wyd. „Iskry”, Warszawa 1973
  • Studzianki (reportaż historyczny), Wyd. MON, Warszawa 1971
  • Czterej pancerni i pies, Wyd. MON, Warszawa 1964 ​ISBN 83-11-06419-9​ (pierwsza część w okresie PRL-u była lekturą do klasy V szkoły podstawowej) – pierwowzór serialu telewizyjnego pod tym samym tytułem
  • Tajemnica wzgórza nr 117, Wyd. „Nasza Księgarnia”, Warszawa 1969 (za czasów PRL, była lekturą do klasy IV szkoły podstawowej)
  • Rozpoznania i szarże, Wyd. MON, Warszawa 1968
  • Wezwany, Wyd. MON, Warszawa 1968
  • Minerzy podniebnych dróg (książka i film dla telewizji ZSRR z O. Gorczakowem), Wyd, Książka i Wiedza, Warszawa 1970
  • Żołnierze czterech rzek, Wyd. MON, Warszawa 1953

Tłumaczenia | edytuj kod

  • Błękitny promień (tyt. oryg. Аппарат „СЛ-1”, Władimir Niemcow), Wyd. „Prasa Wojskowa”, Warszawa 1950
  • Tajemnicze zniknięcie inżyniera Bobrowa (tyt. oryg. Исчезновение инженера Боброва, Wiktor Saparin), Wyd. MON, Warszawa 1949
  • Wąwóz Batyrłar-Dżoł (tyt. oryg. Uszczel'je Batyrłar-Dżoł, Aleksandr Studitski), Wyd. MON, Warszawa 1949

Filmografia | edytuj kod

 Z tym tematem związana jest kategoria: Filmowe adaptacje utworów Janusza Przymanowskiego.

Filmy fabularne | edytuj kod

  • 1963 – Вызываем огонь на себя (miniserial ZSRR) – materiały do scenariusza (opowiadanie)
  • 1966–1970 – Czterej pancerni i pies – scenariusz
    • 1970 – Czterej pancerni i pies (odc. 21. „Dom”) – obsada aktorska (fotograf)
  • 1973 – Zasieki – scenariusz, dialogi
  • 1977 – Wszyscy i nikt – scenariusz, dialogi

Krótki metraż, dokument, animacja | edytuj kod

  • 1961 – Aby kwitło życie... – komentarz
  • 1963 – Wioska mała jak Płowce – scenariusz, komentarz
  • 1964 – Na piastowskim szlaku – scenariusz
  • 1980–1981 – Fortele Jonatana Koota – dialogi, słowa piosenki (-nek)
  • 1981 – Glac-Plac w Fortele Jonatana Koota – słowa piosenki (-nek)

Ciekawostki | edytuj kod

W lipcu 1988 podczas spotkania Michaiła Gorbaczowa z przedstawicielami polskiego świata kultury na Zamku Królewskim w Warszawie generalny sekretarz KPZR otrzymał od Janusza Przymanowskiego propozycję, że załaduje on na ciężarówkę 50 tysięcy egzemplarzy swoich książek i będzie je sprzedawał w Kraju Rad.

– Niech mi pan, panie Michale, pozwoli to zrobić – poprosił[7].

Książką, którą pisarz sprzedawałby w ZSRR, mogłaby być zapewne Czetyre tankista i sobaka, która cieszyła się dużym powodzeniem u naszych ówczesnych wschodnich sąsiadów. Na spotkania z aktorami i twórcami polskiego serialu o przygodach czołgistów i psa Szarika przychodziły tłumy. Książka doczekała się czterech wydań w ZSRR. Podobnie w NRD wydano cztery edycje książki pod tytułem Vier Panzernsoldaten und ein Hund, w Czechosłowacji sześć wydań Pancernych, a w PRL 17.

Odznaczenia i nagrody | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Tomasz Wituch, Bogdan Stolarczyk: Studenci Instytutu Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego 1945–2000, wyd. Arkadiusz Wingert, Kraków 2010, s. 271.
  2. a b Gdzie są chłopcy z tamtych lat.... "Gazeta Wyborcza”, 23 grudnia 1994.
  3. Paweł Smoleński: Sejm w Polsce Ludowej. Non possumus posła Zawieyskiego. 2016.
  4. Skład Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa 1988–2011. radaopwim.gov.pl.
  5. Janusz Przymanowski: Poprzez fronty i afronty. Pomorze, 1989, s. 45.
  6. Gmitruk 2010 ↓, s. 41–42.
  7. Krzysztof Masłoń: Rówieśnicy. rp.pl, 30 grudnia 2007.
  8. M.P. z 1947 r. nr 52, poz. 369.

Bibliografia | edytuj kod

  • Nowy słownik literatury dla dzieci i młodzieży, Warszawa 1979.
  • JanuszJ. Gmitruk JanuszJ., Maria Hulewiczowa: sekretarka Stanisława Mikołajczyka, Warszawa: Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego, 2010, ISBN 978-83-62171-76-7 .

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Janusz Przymanowski" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy