Leszno


Na mapach: 51°50′45″N 16°34′50″E/51,845833 16,580556

Leszno w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Leszno (łac. Lessna Polonorum, niem. Lissa[4]) – miasto na prawach powiatu w województwie wielkopolskim, położone w zachodniej części Polski, pomiędzy dwoma dużymi centrami gospodarczymi – Poznaniem i Wrocławiem. Prywatne miasto szlacheckie lokowane w 1547 roku położone było w XVI wieku w województwie poznańskim[5].

Spis treści

Nazwa | edytuj kod

Według językoznawców istniała starsza nieużywana obecnie staropolska forma rzeczownikowa nazwy miasta, która brzmiała Leszczno[6] lub Leszczyn[7][8], a obecna nazwa jest zniekształconą formą pierwotnej nazwy wywodzącej się bezpośrednio od nazwy leszczyny rośliny z rodziny leszczynowatych będącej źródłem orzechów laskowych. Jeden ze średniowiecznych dokumentów datowany na 1469 r. podaje bezpośrednio nazwę miasta jako Leszczyna[7].

Po raz pierwszy miejscowość wymieniona została w 1393 r. jako Lesczno, w 1397 Leszczno, w 1425 Leszczyno, w 1453 Lesczyno[9]. Miasto nazywane było w historii również po łacinie Lessna Polonorum. Od nazwy miejscowości pochodzi nazwisko wielkopolskiego magnackiego rodu Leszczyńskich[10]. Od XVI w. ze względu na trudną w wymowie dla Niemców kombinację spółgłosek „szcz” nazwa uległa stopniowej germanizacji i Niemcy notowali ją jako Lissa Polonorum (Polska Lissa), a później Polnisch Lissa. Z czasem nazwa została skrócona do Lissa i zatraciła swoje pierwotne znaczenie. W dziele Matthäusa Meriana pt. „Topographia Bohemiae, Moraviae et Silesiae” z 1650 roku miejscowość wymieniona jest pod zgermanizowanymi nazwami Liessau oraz Lissa[11].

Obecną nazwę polską oraz niemiecką Polnisch Lissa podają liczne niemieckie źródła z XIX wieku. Statystyczny opis Prus z roku 1837 notuje „Polnisch-Lissa (Leszno)”[12].

Nazwę Polnisch Lissa, Lissa oraz Leszno notuje Słownik geograficzny Królestwa Polskiego wydany w latach 1880–1902[13]. Niemiecki leksykon geograficzny Neumanna wydany w 1905 roku notuje nazwę Polnisch Lissa oraz Lissa in Posen[14].

Historia | edytuj kod

Początki Leszna | edytuj kod

XVII wieczna kamieniczka Wieniawa na Rynku Dawne gimnazjum braci czeskich z końca XVIII w.

Pierwsza wzmianka historyczna o Lesznie pochodzi z 1393 roku. Wówczas osada Leszczno stanowiła własność Stefana z Karnina, który posiadał pieczęć herbu Wieniawa. Zgodnie z modą jaka panowała wśród polskiej szlachty ród Wieniawitów przybrał nazwisko Leszczyńscy utworzone przez dodanie do nazwy rodowej miejscowości końcówki -ski[15]. W XV w. istniały tu dwie osady Leszczno i Leszczynko. Do 1547 civitas Leszno rozwijało się w cieniu większych, starszych, bogatszych i uprzywilejowanych ośrodków takich jak: Wschowa, Kościan, Osieczna, Święciechowa. W początkach XVI w. Leszno stało się znaczącym centrum reformacji. W 1543 Rafał IV Leszczyński herbu Wieniawa, kasztelan przemęcki, otrzymał od króla Zygmunta Starego zgodę na założenie na gruntach wsi o tej samej nazwie osady miejskiej. W 1547 nadano prawa miejskie miejscowości[16]. Miaso posiadało już wtedy Gimnazjum w Lesznie, w którym wykładał między innymi Jan Ámos Komenský[17] oraz Jan Jonston. Między XIV a XVIII wiekiem miasto należało do rodu Leszczyńskich[16].

Wiek XVI i XVII – Leszno jako ważny ośrodek reformacji | edytuj kod

Kościół Świętego Krzyża (dawny ewangelicki) Kościół Najświętszej Maryi Panny Wniebowziętej – XVII w. (dawny zbór kalwiński) Wiatrak „Antoni” z 1705

Osiedlenie Braci czeskich (1516) oraz sprowadzenie tkaczy śląskich do miasta spowodowało szybki rozwój Leszna. W 1626 Bracia czescy utworzyli tu szkołę wyższą, z tego też roku pochodzi zachowana synagoga, a ok. 1633 powstała tu również parafia ewangelicka (luterańska). W latach 1638–1647 mieszkał tu teolog i poeta Johann Heermann i tu został pochowany. XVII-wieczne Leszno było największym w Wielkopolsce ośrodkiem drukarstwa, związanym z działalnością miejscowych ewangelików (wśród których przeważali uchodźcy z pobliskiego Śląska). W latach 1636–1639 nastąpiło znaczne powiększenie obszaru miasta, otoczono je nowymi fortyfikacjami ziemno-bastionowymi. Cztery Bramy (północna Kościańska, wschodnia Osiecka, zachodnia Święciechowska i południowa Rydzyńska) łączyły miasto z przedmieściami. W mieście odbywały się liczne jarmarki, mieszczanie korzystali ze zwolnień i udogodnień podatkowych. Towary produkowane w Lesznie eksportowane były do Saksonii, Rosji i na Litwę. Okres rozwoju miasta zbiegł się w czasie z okresem podziału chrześcijaństwa, walk religijnych i prześladowań. Właśnie takie ośrodki jak Leszno pozwoliły uzyskać Polsce status kraju „bez stosów”. W Lesznie współżyły cztery wyznania: bracia czescy, luteranie, katolicy oraz żydzi. Leszno stało się w czasach nowożytnych również ośrodkiem życia naukowego. Będąc jeszcze pod względem ludności miasteczkiem potrafiło się ufortyfikować oraz założyć sieć wodociągową. Leszno stało się od tego momentu drugim, po Poznaniu, miastem Wielkopolski. Stan ten nienaruszalnie zachował się aż do rozbiorów.

Kościół św. Jana (dawny zbór Braci czeskich)

Ćwierćwiecze 1630-1656 to nie jedyny „złoty okres” dla tej miejscowości. Równie dobrze pojęcie to odnosi się do lat po odbudowie i rewitalizacji miasta po wielokrotnych pożarach i wojnach. Władze wraz z właścicielami dbali skutecznie o miasto. Stwarzano wiele urzędów, które pomagały w rozwoju handlowym, społecznym, terytorialnym, stratygraficznym, ale także estetycznym, kulturowym. Leszno czasów nowożytnych nie było tylko jednym z głównych ośrodków produkcji tekstylnej, ale zarazem swego rodzaju szkołą przemysłową w tej dziedzinie. Tutaj powstawały wzory organizacyjne i produkcyjne sukiennictwa. Uczyli się w Lesznie rzemiosła liczni przybysze z różnych miast nie tylko polskich (jak Gdańsk, Poznań czy Kraków), lecz także zagranicznych (Berlin, Augsburg, Królewiec, Lubeka czy Lipsk).

Obok innych szkół, w mieście działało gimnazjum akademickie z bogatą biblioteką i teatrem. Znaczącą postacią leszczyńskiego środowiska naukowego o uniwersalnym wymiarze był reformator pedagogiki Jan Ámos Komenský, a obok niego także inni uczeni, jak Jan Jonston czy Daniel Ernest Jabłoński, współzałożyciel Berlińskiej Akademii Nauk. W leszczyńskich szkołach w II poł. XVIII w. uczyło się jednocześnie kilkuset uczniów. Wraz z Lesznem rozwijała się cała Wielkopolska. Stała się ona najwyżej rozwiniętym gospodarczo regionem w przedrozbiorowej Polsce.

Złoty okres dla Leszna zakończył się w kwietniu 1656, gdy miasto zostało spalone i zniszczone a część mieszkańców wymordowana przez wojska wierne królowi Janowi Kazimierzowi za wpuszczenie przez większość protestancką Szwedów[18]. Ponownie spalone w 1707 przez armie saską[16]. W roku 1709 zaraza zdziesiątkowała mieszkańców.

Okres rozbiorów i odzyskania niepodległości | edytuj kod

Okładka leszczyńskiego pisma Przyjaciel Ludu z 23 X 1841, na której widoczny jest kościół w Rąbiniu.  Osobne artykuły: Powstanie wielkopolskie 1794 roku, Powstanie wielkopolskie 1806 rokuPowstanie wielkopolskie 1848 roku.

W drugim rozbiorze Polski Leszno zostało wcielone do Prus i przemianowano jego nazwę na Lissa. W tym okresie miasto dotknęły dwa wielkie pożary – w 1767 i 1790. Leszno dzieliło losy Wielkopolski, którą Berlin zamierzał zintegrować z państwem pruskim jako jego rolnicze zaplecze. Leszno utraciło swoją unikalną pozycję kulturalną, jednak nadal pozostawało silnym i ważnym ośrodkiem na mapie Wielkopolski. Miasto unowocześniało się, rozwijało pod względem urbanistycznym. Wobec utworzenia granicy celnej z większością ziem dawnej Rzeczypospolitej znikła jednak możliwość dalszego rozwoju sukiennictwa i płóciennictwa, straciło także swoją rolę młynarstwo i handel zbożem. Aktywność gospodarcza trwała, ale już w innych warunkach.

Deptak na ulicy Słowiańskiej w stronę leszczyńskiego rynku (XIV-XIX w.) Budynek Poczty Polskiej

Do XIX w. w Lesznie dominowała ludność niepolska, przede wszystkim niemieckojęzyczna i protestancka[19]. Wraz z procesami uprzemysłowienia nowym zjawiskiem stał jednak się stopniowy przyrost ludności polskiej, który zbiegł się z rozwojem polskiej i niemieckiej świadomości narodowej oraz zarysowaniem się konfliktów narodowościowych. Jeszcze w I poł. XIX w. nie przynosiło to znacznego zachwiania tradycyjnego współżycia. Na przykład w gimnazjum leszczyńskim język polski był uprzywilejowany, mimo że Polacy stanowili w mieście mniejszość. Kontynuowana była działalność naukowa, gdzie Leszno, oprócz Poznania, było w Wielkopolsce największym ośrodkiem wydawniczym i oświatowo-kulturalnym. II poł. XIX w. była okresem narastającej polityki germanizacyjnej, nasilonej w szczególności po zjednoczeniu Niemiec w 1871. W latach 1876–1900 usunięto polski z gimnazjum, zaczęto zwalniać polskich nauczycieli i zastępowano ich Niemcami. Działania te wywołały opór wśród ludności polskiej, która organizowała strajki szkolne i prowadziła działalność konspiracyjną. W 1905 w mieście mieszkało 16 021 osób, w tym 79,2% Niemców, 13,7% Polaków i 6,2% Żydów. 53,1% mieszkańców było ewangelikami, 39,8% – katolikami[20].

Wielu leszczynian wzięło udział w walkach Powstania Wielkopolskiego 1918/1919 r. W warunkach przewagi ludności niemieckiej w mieście powstańcom nie udało się go opanować. Do Polski miasto powróciło na mocy traktatu wersalskiego 17 stycznia 1920 r[21][22].

Okres międzywojenny | edytuj kod

W okresie międzywojennym miasto było ważnym węzłem komunikacyjnym (biegły tu linie kolejowe RawiczPoznań, Zbąszyń – Leszno, Leszno – Ostrów Wielkopolski, Kalisz – Leszno, Jarocin – Leszno, krzyżowały się też linie tranzytowe do Wrocławia i Głogowa). Rozwinięty był handel i przemysł: młyny, browary, tartaki, garbarnie, fabryka produktów chemicznych, produkowano wyroby włókiennicze, maszyny, wagi i fortepiany, cukier i eksploatowano pokłady kredy. Leszno odgrywało ważną rolę w życiu gospodarczym Polski.
Po I wojnie światowej Leszno znowu stało się częścią odrodzonego państwa polskiego. W okresie 20 lecia międzywojennego z Leszna odpłynęła ludność niemiecka. W 1919 r. Polacy stanowili już ok. 70% mieszkańców miasta, a już w 1939 ok. 90%. Miasto rozwijało się w dalszym ciągu nawiązując do bogatej tradycji porządku, racjonalizmu i rzeczowości. Wykorzystywana była każda niemal szansa rozwoju miasta. Nawiązywano do dawnego rozwoju oświaty i kultury. W latach 1937–1954 miasto było siedzibą wiejskiej gminy Leszno.

II wojna światowa | edytuj kod

Nowa Synagoga obecnie Galeria Sztuki Miejsce egzekucji 339 więźniów w Lasach Rydzyńskich  Osobne artykuły: Kraj Warty, Wysiedlenia Polaków z Wielkopolski 1939–1941Heim ins Reich.

Po wybuchu II wojny światowej Leszno zajęte przez wojska niemieckie zostało wcielone do III Rzeszy. Ponownie nadano mu zgermanizowaną nazwę Lissa i administracyjnie włączono je do Kraju Warty. Niemcy, w ramach operacji Tannenberg, 21 października 1939 rozstrzelali 20 Polaków, a następnie dokonano masowych wysiedleń ludności (ok. 80% mieszkańców) do Generalnego Gubernatorstwa[23]. Na terenie miasta funkcjonowały dwa obozy pracy przymusowej dla Polaków i Żydów. W roku 1940 ruszyły prace nad planem kompleksowej przebudowy miasta. Wyznaczono nowe drogi przelotowe przez miasto, a także sektory pod przyszłą zabudowę przemysłową oraz mieszkalną i tereny zielone. Powstały dwie wersje planu: w 1940 roku autorstwa R. Kühna[24] oraz prof. E. Jobsta Siedlera w roku 1942[25]. Żadne z założeń planu nie zostało zrealizowane. Oprócz tego, na polach na północny wschód od miasta, jesienią 1939 roku rozpoczęto budowę zakładów amunicyjnych wojsk lądowych (według niemieckiej nomenklatury Heeres-Munitionsanstalt, w skrócie Muna), ale przerwano ją zimą 1941 roku po alianckich lotach zwiadowczych[26]. Miasto zostało wyzwolone 31 stycznia 1945 roku przez oddziały 120 korpusu armijnego 3 armii gwardii 1 Frontu Ukraińskiego (mogiła poległych w walkach znajdowała się na ul. Lipowej róg Starozamkowej skąd zostali ekshumowani w 1949 roku; w miejscu tym stanął Pomnik Wdzięczności)[27].

Okres powojenny i historia najnowsza | edytuj kod

Pastorówka z 1. połowy XVIII w. obecnie Muzeum Okręgowe

Po zakończeniu wojny nastąpiła rozbudowa i przebudowa miasta. Powstało jedno z największych w Europie lotnisk szybowcowych[28], w 1971 wybudowano nowy dworzec kolejowy i autobusowy, powstało wiele osiedli mieszkaniowych (Osiedla: Grunwald, Sułkowskiego, Przyjaźni, Wieniawa), miasto zyskało szeroką arterię al. Konstytucji 3 Maja która wyprowadziła ruch poza centrum miasta, wybudowano Halę widowiskową Trapez na 800 miejsc, krytą pływalnię Akwawit, ścieżki rowerowe. W latach 1975–1998 Leszno było stolicą województwa leszczyńskiego. 1 sierpnia 1977 zgodnie z rozporządzeniem Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska w granice administracyjne miasta włączono część wsi: Gronowo (596 ha) z gminy Lipno, oraz z gminy Święciechowa wsie: Strzyżewice (254 ha) razem z terenami lotniska i grunty należące do wsi Święciechowa (prawie 5 ha) oraz wieś Zaborowo razem z przynależącymi do niej gruntami rolnymi (371 ha). Powierzchnia miasta wzrosła z 1950 do 3176 ha, a liczba mieszkańców z ok. 39 tys. do prawie 44 tys. Od 1 stycznia 1999 roku jest miastem na prawach powiatu grodzkiego. W okresie PRL-u powstało wiele przedsiębiorstw przemysłowych, co podniosło rangę miasta w skali kraju. Stało się ono także ważnym węzłem tranzytowym, szczególnie w transporcie kolejowym. W roku 2016 w Lesznie powstał pierwszy od 40 lat nowy teatr publiczny w Polsce, który otrzymał nazwę Teatr Miejski w Lesznie[29].

Kalendarium[17] | edytuj kod

Pomniki i tablice pamiątkowe | edytuj kod

Pomnik 200-lecia Konstytucji 3 Maja i Odzyskania Niepodległości w Lesznie

W Lesznie znajdują się m.in. następujące pomniki i tablice pamiątkowe:

Demografia | edytuj kod

 Osobny artykuł: Ludność Leszna.

Piramida wieku mieszkańców Leszna w 2014 roku[3].

Gospodarka | edytuj kod

W okresie PRL w mieście funkcjonowała m.in. fabryka cukierków i czekolady „Rywal”, roszarnia lnu oraz szereg zakładów z branży metalowej, odzieżowej oraz maszynowej[28]. Po transformacji ustrojowej część zakładów postawiona została w stan upadłości.

Obecnie w mieście istnieje kilka marketów wielkopowierzchniowych, wiele hurtowni, składów, kilka centrów handlowych. Działają 2 stacje radiowe, 6 redakcji gazet, 2 stacje telewizyjne. W Lesznie działa podstrefa Wałbrzyskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej.

W końcu stycznia 2011 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w Lesznie obejmowała ok. 3,0 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 8,8% do aktywnych zawodowo[39].

W 2013 r. wydatki budżetu samorządu Leszna wynosiły 307,17 mln zł, a dochody budżetu 309,71 mln zł[40][41]. Zadłużenie (dług publiczny) samorządu na koniec 2013 r. wynosiło 148,8 mln zł, co stanowiło 48,05% wysokości jego dochodów[42].

Podmioty gospodarcze | edytuj kod

Zatrudnienie | edytuj kod

Dane dla jednostek zatrudniających powyżej 9 osób

Wynagrodzenie (*zatrudnienie pow. 9 osób) | edytuj kod

Bezrobocie | edytuj kod

Budynek starego dworca PKP w Lesznie
Budynek dworca po modernizacji (2013)

Transport | edytuj kod

Drogowy | edytuj kod

Przez miasto przebiega DK12 ŁęknicaBerdyszcze. W roku 2019 do użytku została oddana obwodnica Leszna w ciągu drogi ekspresowej S5.

Kolejowy | edytuj kod

Na terenie Leszna znajduje się stacja Leszno i przystanek Leszno Grzybowo. Leszno jest pasażerskim i towarowym węzłem kolejowym, łączą się tu trzy szlaki kolejowe:

Przewozy pasażerskie odbywają się w kierunkach: Wrocław Główny, Poznań Główny, Zbąszynek, Łódź Kaliska (przesiadka w Ostrowie Wielkopolskim). W 2011 zawieszono połączenia pasażerskie w kierunku Jarocina (do Gostynia) oraz w kierunku Forst (do Głogowa)[44].

Lotniczy | edytuj kod

Lotnisko Leszno-Strzyżewice

W roku 2000 otwarto sanitarne lądowisko przy ul. Kiepury.

Edukacja | edytuj kod

Wyniki matury (zdawalność egzaminów pisemnych) | edytuj kod

  • 2007 r.: j.polski – 94,6%; matematyka – 80,6%
  • 2008 r.: j.polski – 93,4%; matematyka – 94,9%
  • 2009 r.: j.polski – 90,7%; matematyka – 82,3%
  • 2010 r.: j.polski – 91,4%; matematyka – 86,8%

Uczelnie | edytuj kod

Licea ogólnokształcące[45] | edytuj kod

I Liceum Ogólnokształcące im. Rodu Leszczyńskich
  • I Liceum Ogólnokształcące im. Rodu Leszczyńskich
  • Zespół Szkół Nr 2
  • III Liceum Ogólnokształcące w Lesznie
  • IV Liceum Ogólnokształcące w Lesznie
  • Prywatne Liceum Ogólnokształcące
  • Pierwsze Prywatne Liceum Ogólnokształcące w Lesznie

Technika (zespoły szkół)[45] | edytuj kod

Zespół Szkół Ekonomicznych im. Jana Amosa Komeńskiego w Lesznie
  • Zespół Szkół Rolniczo-Budowlanych im. Synów Pułku
  • Zespół Szkół Ekonomicznych im.Jana Amosa Komeńskiego
  • Zespół Szkół Technicznych im. 55. Poznańskiego Pułku Piechoty w Lesznie
  • Zespół Szkół Elektroniczno-Telekomunikacyjnych
  • Zespół Szkół Ochrony Środowiska
  • Zespół Szkół Specjalnych

Wspólnoty wyznaniowe | edytuj kod

Na terenie miasta działalność religijną prowadzą następujące Kościoły i związki wyznaniowe:

Bazylika św. Mikołaja Kaplica ewangelicka

Kościoły katolickie | edytuj kod

Przez miasto przebiega Wielkopolska Droga św. Jakuba – odcinek szlaku pielgrzymkowego do grobu św. Jakuba w Santiago de Compostela w Hiszpanii.

Kościoły protestanckie | edytuj kod

Świadkowie Jehowy | edytuj kod

Dwa zbory:

  • zbór Leszno-Centrum
  • zbór Leszno-Zachód (w tym grupa ukraińskojęzyczna) – Sala Królestwa ul. Jana Kochanowskiego 15 C[50].

Świecki Ruch Misyjny „Epifania” | edytuj kod

Sport | edytuj kod

Obiekty sportowe | edytuj kod

Pomnik Alfreda Smoczyka postawiony przy stadionie jego imienia Hala Trapez
  • Stadion im. Alfreda Smoczyka[52] – stadion żużlowy, swoje mecze rozgrywa tutaj klub Unia Leszno. Odbywają się tutaj też koncerty i imprezy okolicznościowe
  • Hala Trapez – hala usytuowana tuż przy DK5. Odbywają się tu zawody sportowe, koncerty, wystawy psów, targi lub inne imprezy okolicznościowe. Swoje mecze rozgrywa tu m.in. Tęcza Leszno; PLKK
  • Stadion Piłkarsko-Lekkoatletyczny – ogólnodostępny stadion. Swoje mecze rozgrywa tutaj piłkarska sekcja klubu Polonia Leszno.

Bieżnia oraz inne obiekty lekkoatletyczne służą wielu klubom sportowym oraz mieszkańcom Leszna

  • Pływalnia Środowiskowa w Lesznie
  • Pływalnia Akwawit – odbywały się tu ogólnopolskie zawody w pływaniu. Na tym basenie zawody organizował Klub Pływacki Akwawit Leszno. Basen został zamknięty w 2018 r.[53]
  • Kryta Ujeżdżalnia przy Wyższej Szkole Marketingu i Zarządzania
  • Hala Ćwicznia – odbywają się tu głównie zawody sztuk walki oraz szermierki
  • Hala Trzynastka – Znajduje się przy Szkole Podstawowej nr 13. Swoje mecze rozgrywa tutaj drużyna szczypiornistów Arotu Astromal Leszno
  • Hala Dziewiątka – Znajduje się przy Gimnazjum nr 9, w dzielnicy Zatorze. Odbywają się tu mecze Leszczyńskiej Ligi Siatkówki
  • Skateplaza Zatorze – kompleks sportowy przeznaczony do jazdy na rolkach, deskorolkach i BMX-ach. Jest to największy i najnowocześniejszy taki obiekt w kraju. Oddany do użytku w 2011 roku

Organizacje sportowe | edytuj kod

Liczba organizacji sportowych: 64 stowarzyszeń kultury fizycznej w tym: 23 uczniowskie kluby sportowe

Unia Leszno – klub żużlowy[52]. Zawodnicy Unii Leszno odnoszą sukcesy w całej Polsce. Osiągnięcia Klubu Unia Leszno:

  • 29 medali DMP (14 złotych, 8 srebrnych, 7 brązowych)
  • 19 medali IMP (9 złotych, 5 srebrnych, 5 brązowych)
  • 15 medali MIMP (6 złotych, 4 srebrne, 5 brązowych)
  • 12 medali MPPK (6 złotych, 6 srebrnych)
  • 7 medali MDMP (3 złote, 2 srebrne, 2 brązowe)
  • 4 medale MMPPK (3 złote i 1 brązowy)
  • 1 medal MEP (złoty)
  • 2 medale IMŚJ (złoty i srebrny)
  • 1 medal DMŚJ (złoty)
  • 2 medale DMŚ (złoty)

Arot-Tęcza piłki ręcznej (I liga) i koszykówki zrzeszający ponad 200 zawodników i zawodniczek.

Polonia 1912 Leszno prowadzi sekcję piłki nożnej (należący do III ligi), koszykówki (II Liga).
Zawodnicy sekcji kręgli odnieśli wiele sukcesów (tytuły Mistrza Polski) w kategoriach:

Kolejną sekcją Klubu Polonia 1912 jest szermierka.
Ogółem od roku 1990 zawodnicy sekcji szermierczej zdobyli 97 medali, w tym 76 medali Mistrzostw Polski w różnych kategoriach wiekowych oraz 21 medali w Mistrzostwach Świata i Europy w kategoriach: kadetów, juniorów i seniorów. Polonia prowadzi również z wieloma sukcesami sekcję Boksu i Kick-boxingu oraz Kręglarstwa.

Owal Leszno – klub Rugby założony 6 czerwca 2011[54], grający w formule Rugby 7[55] oraz prowadzący szkółkę dla dzieci[54].

Imprezy sportowe | edytuj kod

 Osobny artykuł: Puchar Polski w pétanque.
  • Młodzieżowa Rada Miasta Leszna od 2012 roku organizuje zawody Leszno Sport Festival.
  • Warriors Fight Night – Leszczyńska impreza prezentująca zawodników mieszanych sztuk walki[56][57].

Wydatki na kulturę fizyczną i sport w Lesznie | edytuj kod

  • Rok 2007 r. – 5 277 740
  • Rok 2008 r. – 6 790 712
  • Rok 2009 r. – 11 250 484
  • Rok 2010 r. – 8 429 985[potrzebny przypis]

Administracja | edytuj kod

Ratusz w Lesznie nocą

Prezydenci Leszna:

Rada Miasta od 2010 | edytuj kod

KW Tomasza Malepszego Lewica dla Leszna (SLD): Grażyna Banasik, Marcin Błaszkowski, Marek Ganowicz, Ryszard Hayn, Bernardyna Kaźmierczak, Zenon Kurt, Elżbieta Mizgalska, Wojciech Rajewski – wiceprzewodniczący, Wojciech Zimniak

Platforma Obywatelska
Tadeusz Feliczak, Krystian Maćkowiak, Stanisław Mikołajczyk, Sławomir Mocek, Barbara Mroczkowska, Tadeusz Pawlaczyk – Przewodniczący, Piotr Więckowiak, Dorota Zgaińska
Prawo i Sprawiedliwość
Andrzej Bortel, Kazimierz Jęcz, Sławomir Szczot – Wiceprzewodniczący, Stefania Ratajczak
Gospodarni dla Leszna
Ryszard Sudolski, Marek Wein

Podział administracyjny | edytuj kod

W Lesznie nie występuje prawny podział administracyjny na dzielnice miejskie i osiedla mieszkaniowe. Miasto jest jednolitą gminą o statusie miasta, a dzielnice i osiedla nie są jednostkami pomocniczymi gminy (art. 5 ustawy o samorządzie gminnym z dnia 8 marca 1990 roku). Nazewnictwo dzielnic i osiedli jest nazewnictwem zwyczajowym, powszechnie używanym przez mieszkańców, wynikającym z pewnych uwarunkowań urbanistycznych i historycznych tych terenów.

Media | edytuj kod

W Lesznie działają 2 stacje radiowe, 5 redakcji gazet, telewizja i kilka portali internetowych.

Miasta partnerskie | edytuj kod

Honorowi Obywatele[69] | edytuj kod

Legenda[17] | edytuj kod

Znana jest legenda związana z powstaniem miasta, której treść brzmi następująco:

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. http://wybory2014.pkw.gov.pl/pl/wyniki/gminy/view/306301.
  2. a b Lucyna Gbiorczyk: Leszno – oficjalny serwis miasta Leszna – Władze Miasta.. 2014-12-08. [dostęp 2014-12-23].
  3. a b http://www.polskawliczbach.pl/Leszno, w oparciu o dane GUS.
  4. Jarek Adamek: Radość z polskiego Leszna (pol.). Elka.pl. [dostęp 2015-01-18].  Cytat: W mundurach Wojska Wielkopolskiego weszli na wieżę Ratusza i zdjęli zawieszoną tam flagę Cesarstwa Niemieckiego, zastępując ją flagą Polski, zmienili też niemiecką nazwę Lissa na Leszno.
  5. Zenon Guldon, Jacek Wijaczka, Skupiska i gminy żydowskie w Polsce do końca XVI wieku, w: Czasy Nowożytne, 21, 2008, s. 175.
  6. Witold Doroszewski, „O kulturę słowa. Poradnik językowy”, t. II, PIW, Warszawa 1968, s. 554.
  7. a b Tomasz Jurek. Leszczyno – Leszno – Lissa. O najdawniejszej postaci nazwy Leszna. „Przyjaciel Ludu”. 3-4/1996. [zarchiwizowane z adresu 2016-03-04]. 
  8. Z i K. Zierhofferowie: Nazwy miast Wielkopolski. Po­znań: 1987, s. 85-86.
  9. „Leszno” w „Słownik historyczno-geograficzny województwa poznańskiego w średniowieczu”, cz. II, zesz. 4. Poznań 1992, s. 581–592.
  10. Tomasz Jurek, Leszno i Leszczyńscy w XV i XVI wieku, „Przyjaciel Ludu” zeszyt MI (XLIII-XLIV), 1993, s. 3–19.
  11. Matthäusa Meriana, Topographia Bohemiae, Moraviae et Silesiae, Frankfurt am Main 1650.
  12. L. Freiherrn 1837 ↓, s. 156.
  13. Leszno jako „Polnisch Lissa” w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego Tom VIII, s. 599.
  14. Max Broesike 1905 ↓, s. 840.
  15. ZenonZ. Klemensiewicz ZenonZ., Historia języka polskiego, t. II, Warszawa: PWN, 1985, s. 318, ISBN 83-01-06443-9, OCLC 830193302 .
  16. a b c d e Dariusz Jędrzejewski: Leszno – w królewskim majątku (pol.). Wirtualna Polska, 2014-01-23. [dostęp 2014-12-23].
  17. a b c Lucyna Gbiorczyk: Leszno – oficjalny serwis miasta Leszna – Historia. (pol.). Urząd Miasta Leszna, 2013-10-17 13:40:29. [dostęp 2014-06-05].
  18. Jan Wasiewicz "Pod szwedzkim zaborem" , "Le monde diplomatique" , grudzień 2018 r. , str. 41
  19. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880-1902, t. V, s. 180.
  20. Na podstawie danych ze spisu powszechnego z 1905 r., według deklarowanego języka ojczystego i religii; wliczono 1,265 mężczyzn znajdujących się na służbie wojskowej; część ludności zadeklarowała więcej niż jeden język ojczysty, Gemeindelexikon für das Königreich Preußen. Heft V. Provinz Posen, Berlin 1908.
  21. a b Donata Knop: 17 stycznia 1920 – pierwszy dzień Niepodległości (pol.). dobroni.pl. [dostęp 2015-01-18].  Cytat: Po podpisaniu pokoju 28 czerwca 1919 w Wersalu tereny zajęte przez powstańców zostają przyznane Polsce, Leszno nadal pozostaje po stronie Niemieckiej. Pierwsze rozmowy o przejęciu Leszna przez Polskę odbyły się dopiero w połowie listopada 1919. Ustalono, że Leszno powróci do Polski dopiero 17 stycznia 1920roku.
  22. Jarek Adamek: Wystawa i znaczek na rocznicę (pol.). Elka.pl. [dostęp 2015-01-18].  Cytat: Odzyskanie niepodległości przez Leszno w 1920 roku było efektem ustaleń Traktatu Wersalskiego po I wojnie światowej; jednym z zapisów było przekazanie Wielkopolski Polsce przez pokonane Niemcy.
  23. Pomniki.
  24. Jerzy Bogdanowicz. Jak wyglądałoby Leszno, gdyby Hitler wygrał wojnę (cz. 1). „Odkrywca”. 07 (2013), s. 50. Wrocław: Instytut Badań Historycznych i Krajoznawczych. ISSN 1505-6104
  25. Jerzy Bogdanowicz. Jak wyglądałoby Leszno, gdyby Hitler wygrał wojnę (cz. 2). „Odkrywca”. 08 (2013), s. 48. Wrocław: Instytut Badań Historycznych i Krajoznawczych. ISSN 1505-6104
  26. Jerzy Bogdanowicz. Zapomniane magazyny amunicji. „Odkrywca”. 12 (2006), s. 14. Wrocław: Instytut Badań Historycznych i Krajoznawczych. ISSN 1505-6104
  27. Rada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa „Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939- 1945”, Sport i Turystyka 1988, ​ISBN 83-217-2709-3​, s. 409.
  28. a b Praca zbiorowa: Mały przewodnik po Polsce hasło „Leszno”. Warszawa: 1980, s. 177–178.
  29. Serwis Samorządowy PAP, samorzad.pap.pl [dostęp 2017-11-24]  (pol.).
  30. Okupacja w imię sojuszu. Armia sowiecka w Polsce 1944-1956 (fragmenty), „forumemjot”, 9 maja 2012 [dostęp 2018-10-13]  (pol.).
  31. Z Google pospacerujesz po Lesznie (pol.). W: Leszno24.pl [on-line]. Leszczyńska Oficyna Wydawnicza sp. z o.o.. [dostęp 2014-06-11].
  32. Leszno: Google Street View już w mieście. Pozwiedzaj i Ty! (pol.). W: NaszeMiasto.pl [on-line]. 2013-05-10. [dostęp 2014-06-11].
  33. Leszno. „Królowa śniegu” pierwszą premierą Teatru Miejskiego, www.e-teatr.pl [dostęp 2016-08-07] .
  34. StudioS. Fabryka StudioS., Startuje Teatr Miejski w Lesznie [dostęp 2016-08-07] .
  35. a b c d Miejsca Pamięci Narodowej, Regionalny Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków w Poznaniu.
  36. a b c d e f g h Leszno – oficjalny serwis miasta Leszna – Dane o mieście – Leszno w liczbach 2009.
  37. a b c d e f g h Leszno – oficjalny serwis miasta Leszna – Dane o mieście – Leszno w liczbach 2010.
  38. a b c d e f g h Leszno – oficjalny serwis miasta Leszna – Dane o mieście – Leszno w liczbach 2011.
  39. Bezrobotni oraz stopa bezrobocia według województw, podregionów i powiatów (stan w końcu stycznia 2011 r.). Główny Urząd Statystyczny, 2011-02-23. [dostęp 2011-02-25].
  40. Działalność informacyjna » Wykonanie budżetów jst » 2013 » IV kwartał» Wydatki bieżące i majątkowe (Tab.5). Regionalna Izba Obrachunkowa w Poznaniu. [dostęp 2014-10-10].
  41. Działalność informacyjna » Wykonanie budżetów jst » 2013 » IV kwartał» Dochody bieżące i majątkowe (Tab.2). Regionalna Izba Obrachunkowa w Poznaniu. [dostęp 2014-10-10].
  42. Działalność informacyjna » Wykonanie budżetów jst » 2013 » IV kwartał» Zobowiązania (Tab.9). Regionalna Izba Obrachunkowa w Poznaniu. [dostęp 2014-10-10].
  43. Leszno w liczbach 2018. [dostęp 2018-11-27].
  44. Leszno w Ogólnopolskiej Bazie Kolejowej.
  45. a b Małgorzata Zachacz: Leszno – oficjalny serwis miasta Leszna – Szkoły ponadgimnazjalne (pol.). W: Leszno.pl [on-line]. Urząd Miasta Leszna, 2013-09-12 10:02:59. [dostęp 2014-06-05].
  46. Oficjalna strona Parafii Ewangelicko – Augsburskiej w Lesznie. [dostęp 2015-08-25].
  47. Za oficjalną stroną Kościoła Zielonoświątkowego w Lesznie. [dostęp 2015-08-20].
  48. Oficjalna strona Chrześcijańskiej Wspólnoty Zielonoświątkowej w Lesznie. [dostęp 2015-08-25].
  49. Oficjalna strona Kościoła Bożego w Chrystusie. [dostęp 2015-10-11].
  50. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2018-10-14] .
  51. Za oficjalną stroną Ruchu. [dostęp 2015-08-25].
  52. a b Unia Leszno liczy na mistrzostwo. (pol.). Wirtualna Polska, 2014-09-23. [dostęp 2014-12-23].
  53. Jarek Adamek: Akwawit: miasto przejmie basen albo go zamkniemy (pol.). W: Elka.pl [on-line]. 23.05.2014. [dostęp 2014-06-05].
  54. a b Oficjalna strona drużyny Owal Leszno (pol.). 30 sierpnia 2013 08:44. [dostęp 2014-06-05].
  55. Sławomir Kowalski: OWAL Leszno w Głogowie. Naszemiasto.pl, 2011-06-13. [dostęp 2014-06-20].
  56. Daniel Andruszkiewicz: Warriors Fight Night Leszno już w sobotni wieczór (pol.). W: NaszeMiasto.pl [on-line]. 2013-12-18. [dostęp 2014-06-01].
  57. Daniel Andruszkiewicz: Gala MMA Leszno 2014: Oficjalne ważenie zawodników (pol.). W: NaszeMiasto.pl [on-line]. 2014-05-30. [dostęp 2014-06-01].
  58. 23. Edward Szczucki (pol.). W: Panorama Leszczyńska [on-line]. 2009-10-21. [dostęp 2014-12-23].
  59. a b Sukcesy posłów w wyborach samorządowych. Teraz muszą opuścić Wiejską. Kto za nich? (pol.). TVP.Info. [dostęp 2014-01-03].  Cytat: W Lesznie wybory na prezydenta miasta wygrał poseł i były członek PO (wciąż należący do klubu parlamentarnego tej partii) Łukasz Borowiak – został usunięty z partii za start w wyborach na prezydenta miasta z listy komitetu PL18. Borowiak zdobył 63,86 proc. głosów, a jego kontrkandydat, popierany przez lewicę Tomasz Malepszy, który rządził miastem od 1998 r. – 36,14 proc. wyborców.
  60. Leszno – oficjalny serwis miasta Leszna – Miasta partnerskie – Suhl.
  61. Leszno – oficjalny serwis miasta Leszna – Miasta partnerskie – Deurne.
  62. Leszno – oficjalny serwis miasta Leszna – Miasta partnerskie – Montlucon.
  63. Leszno – oficjalny serwis miasta Leszna – Miasta partnerskie – Batouri.
  64. Leszno – oficjalny serwis miasta Leszna – Miasta partnerskie – St. Pölten.
  65. Leszno – oficjalny serwis miasta Leszna – Miasta partnerskie – Sisak.
  66. Leszno – oficjalny serwis miasta Leszna – Miasta partnerskie – Stryj.
  67. Leszno – oficjalny serwis miasta Leszna – Miasta partnerskie – Zweibrücken.
  68. Dunaújváros - nowy partner, w: Powiaty – Gminy, nr 6(541)/2019, s.5, ISSN 1733-4713
  69. Leszno – oficjalny serwis miasta Leszna – Honorowi i zasłużeni.
  70. Lech Kaczyński honorowym obywatelem Leszna (pol.). W: Polska The Times [on-line]. 2010-04-15 20:33:23. [dostęp 2014-06-05].
  71. Marcin Krzemiński: Honorowy Obywatel Tadeusz Wrona. Leszno chce wyróżnić kapitana (pol.). W: Gazeta Wyborcza [on-line]. 04.11.2011 14:22. [dostęp 2014-06-05].

Bibliografia | edytuj kod

  • Max Broesike: Neumans Orts- und Verkehrs-Lexi des Deutschen Reichs. Leipzig und Wien: Verlog des Bibliographischen Instituts, 1905.
  • L. Freiherrn: Der Preußische Staat in allen seinen Beziehungen (...) Dritter Band. Berlin: Verlag von’August Hirschwald, 1837.
  • Wielka Ilustrowana Encyklopedia Powszechna Wydawnictwa Gutenberg Print, t.34/16, W-wa 2001. ​ISBN 83-87697-00-1​ ​ISBN 83-87697-62-1​.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (miasto na prawach powiatu):
Na podstawie artykułu: "Leszno" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy