Marian Batko


Marian Batko w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Marian Batko (ur. 25 marca 1901 w Krakowie[1][2], zm. 27 kwietnia 1941 w Auschwitz-Birkenau[1]) – polski pedagog[1], przed wybuchem II wojny światowej pracował w chorzowskim gimnazjum[1].

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

W czasie wojny uczestniczył w tajnym nauczaniu[1]. Aresztowany przez Niemców 30 stycznia 1941 w drodze na lekcję[1], był więziony w krakowskim więzieniu przy ul. Montelupich, a następnie 5 kwietnia 1941 został deportowany do niemieckiego obozu koncentracyjnego KL Auschwitz-Birkenau, gdzie otrzymał nr obozowy 11795[1]. 23 kwietnia – według niektórych relacji innych więźniów – dobrowolnie zgłosił się do wymiany za młodego współwięźnia skazanego na śmierć głodową z 9 innymi mężczyznami podczas apelu wieczornego w ramach kary za ucieczkę jednego z więźniów[1]. Zmarł 27 kwietnia, w podziemiach bloku 11 jako pierwszy z grupy skazanych[1], prawdopodobnie z powodu znacznego wycieńczenia organizmu. Tamtą „wybiórkę” zapamiętało wielu więźniów, którym udało się przeżyć Oświęcim. Jeden z nich, Roman Organiściak, pisze:

20 marca 1972 r. Rada Państwa PRL przyznała pośmiertnie Marianowi Batce Krzyż Złoty OrderuVirtuti Militari

Przez wiele lat uważano, że owym ocalonym przez Mariana Batko był szesnastoletni Mieczysław Pronobis z Tarnowa. Dokładniejsze badania pozwoliły ustalić, ze nie mógł to być Pronobis, gdyż ten w tym czasie przebywał w innym, nieobjętym selekcją, bloku[3]. Nazwiska młodego człowieka uratowanego przez Batkę nie udało się ustalić.

Według słów świadectwa Erwina Olszówki (nr obozowy 1141) ucznia Batki z Chorzowskiego Gimnazjum i naocznego świadka owego apelu więźniów w Oświęcimiu, w wyniku którego Marian Batko dostał się do bunkra głodowego, nie wyszedł on z szeregu więźniów dobrowolnie, ale został zeń wypchnięty przez zastępcę blokowego kapo – również chorzowianina – Edmunda Lidke, co podważałoby tezę o dobrowolnym poświeceniu własnego życia w zamian za któregoś ze współwięźniów[a].

Relacja Erwina Olszówki spisana w 1972 r.:

Wspomniany przez Erwina Olszówkę zastępca blokowego (kapo) Edmund Lidke, oznaczony w obozie numerem 1143, został zwolniony z KL Auschwitz w rok po wydarzeniu na owym pamiętnym apelu 23 kwietnia 1941, tj. w kwietniu 1942 r. Po wojnie mieszkając w Chorzowie rzeczywiście cierpiał na chorobę umysłową i zmarł w 1972 r., przebywając na leczeniu w szpitalu psychiatrycznym w Toszku koło Gliwic.

Upamiętnienie | edytuj kod

Zobacz też | edytuj kod

Uwagi | edytuj kod

  1. Pełny tekst świadectwa Erwina Olszówki opublikował w „Roczniku Katowickim” z 1989 r. Adam Cyra, historyk Działu Historycznego Muzeum Auschwitz, który zbadał dokładnie przebieg wydarzeń w dniu 23 kwietnia 1941.

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d e f g h i Rocznica głodowej śmierci Mariana Batko w: Muzeum Auschwitz-Birkenau
  2. Piotr Setkiewicz: Zapomniany czyn Mariana Batko w: Muzeum Auschwitz-Birkenau
  3. Adam Cyra: Historia z Auschwitz; on-line: [1] (PDF), [2] (web.archive.org)

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Marian Batko" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy