Marka polska


Marka polska w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania 10 marek polskich z 1916 100 marek polskich (emisja z 15 lutego 1919) 1 marka polska (emisja z 17 maja z 1919) Banknot 1000 marek polskich Polskiej Krajowej Kasy Pożyczkowej z 1919

Marka polskawaluta obowiązująca od 9 grudnia 1916 roku[1] na okupowanych przez Cesarstwo Niemieckie terenach Królestwa Polskiego, a następnie – obowiązująca w Rzeczypospolitej Polskiej. W wyniku reformy pieniężnej z 29 kwietnia 1924 roku marka polska została zastąpiona przez polskiego złotego. 1 marka polska odpowiadała 100 fenigom.

Spis treści

Znaki pieniężne | edytuj kod

Monety | edytuj kod

 Zobacz też kategorię: Monety Królestwa Polskiego (1917–1918).

Banknoty | edytuj kod

  • datowane 9 grudnia 1916:
    • ½ mkp
    • 1 mkp
    • 2 mkp
    • 5 mkp
    • 10 mkp
    • 20 mkp
    • 50 mkp
    • 100 mkp
    • 1000 mkp
  • datowane 15 stycznia 1919
    • 500 mkp
  • datowane 15 lutego 1919
    • 100 mkp
  • datowane 17 maja 1919
    • 1 mkp
    • 5 mkp
    • 20 mkp
    • 1000 mkp
  • datowane 23 sierpnia 1919
    • 1 mkp
    • 5 mkp
    • 10 mkp
    • 20 mkp
    • 100 mkp
    • 500 mkp
    • 1000 mkp
  • datowane 7 lutego 1920
    • ½ mkp
    • 5000 mkp
  • datowane 11 marca 1922
    • 10 000 mkp
  • datowane 10 października 1922
    • 50 000 mkp
  • datowane 25 kwietnia 1923
    • 250 000 mkp
  • datowane 30 sierpnia 1923
    • 100 000 mkp
    • 500 000 mkp
    • 1 000 000 mkp
  • datowane 20 listopada 1923
    • 5 000 000 mkp
    • 10 000 000 mkp

Waluta okupacyjna | edytuj kod

Podczas I wojny światowej (w 1915[2]) część Królestwa Kongresowego została zajęta przez armię niemiecką i austriacką (Królestwo Polskie [1917–1918]). Wprowadzono nowe waluty: markę niemiecką (okupowane tereny niemieckie) i koronę austriacką (tereny austriackie)[3].

Marka polska została wprowadzona rozporządzeniem generał-gubernatora warszawskiego z dnia 9 grudnia 1916 roku. W Generalnym Gubernatorstwie Warszawskim marka polska była emitowana przez Polską Krajową Kasę Pożyczkową (PKKP) i od 26 kwietnia 1917 roku stanowiła jedyny prawny środek płatniczy na tym obszarze[4][1][3] (kurs wymiany - 1:1 marek niemieckich)[5][2].

Na banknotach z 1916 roku znalazł się orzeł biały. Było to jego pierwsze oficjalne urzędowe zastosowanie od upadku powstania listopadowego.

W niepodległej Polsce | edytuj kod

11 listopada 1918 (II Rzeczpospolita) PKKP przeszła w ręce polskie[3][6].

Marka polska stała się prawnym środkiem płatniczym na terenie całej Polski dopiero ustawą z 15 stycznia 1920 roku[7].

PKKP wydała też tzw. przekazy o nominałach 50 000 000 i 100 000 000 mkp, datowane na 20 listopada 1923 roku.

Planowano także emisję monet: w 1922 wybito pierwszą monetę próbną według projektu Wasiewicza o wartości 100 marek, z orłem państwowym na awersie i z głową marszałka Piłsudskiego na rewersie, w 1923 próbną monetę 50-markową według projektu Konstantego Laszczki, z orłem państwowym na awersie i z popiersiem dziewczyny zwróconej w lewo, ze snopkiem zboża na prawym ramieniu. W związku z wymianą pieniędzy projekty nie zostały zrealizowane.

W 1924 roku marki polskie zostały wymienione na złotówki po kursie 1 złoty = 1 800 000 mkp.

Banknoty PKKP w walucie markowej, już po reformie walutowej, zostały użyte do produkcji tzw. biletów zdawkowych. Banknoty markowe o nominałach 500 000 mkp oraz 10 000 000 mkp były przecinane na pół, a następnie na owych połówkach nadrukowywano nową wartość (odpowiednio 1 grosz i 5 groszy). Na markach polskich widnieje następująca klauzula prawna: „Kto podrabia lub fałszuje bilety Polskiej Krajowej Kasy Pożyczkowej, albo puszcza w obieg lub usiłuje puścić w obieg podrobione lub fałszowane bilety podlega karze ciężkiego więzienia.” Mają także niezbyt widoczne, małe znaki wodne (siatkę przez całą powierzchnię banknotu).

Zobacz też | edytuj kod

Bibliografia | edytuj kod

  • Tadeusz Kałkowski: Tysiąc lat monety polskiej. Kraków: 1981.
  • Henryk Cywiński: Dziesięć wieków pieniądza polskiego. Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1987, s. 177-205. ISBN 83-205-3413-5.

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Emisja pieniądza od kwietnia 1917
  2. a b Jezierski 2010 ↓, s. 272.
  3. a b c 1.2. Zasługi Polskiej Krajowej Kasy Pożyczkowej (PKKP) w niepodległym państwie polskim [w:] EwaE. Myślak EwaE., Narodowy Bank Polski w systemie ustrojowym Rzeczpospolitej Polskiej, Wydawnictwo UJ, 20 września 2013, s. 22-25, ISBN 978-83-233-8898-2 [dostęp 2019-01-29]  (pol.).
  4. Henryk Cywiński: Dziesięć wieków pieniądza polskiego. Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1987, s. 177-205. ISBN 83-205-3413-5.
  5. WitoldW. Głowacki WitoldW., PIENIĄDZ I PAŃSTWO, gs24.pl, 2015 [dostęp 2019-01-30]  (pol.).
  6. Najnowsze dzieje Polski: Materiały i studia z okresu 1914-1939, Państwowe Wydawn. Naukowe, 1966, s. 44 [dostęp 2019-01-29]  (pol.).
  7. Ustawa z dnia 15 stycznia 1920 r. w przedmiocie ustanowienia marki polskiej prawnym środkiem płatniczym na całym obszarze Rzeczypospolitej (Dz.U. z 1920 r. nr 5, poz. 26_.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Marka polska" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy