Missisipi (stan)


Na mapach: 33°N 90°W/33,000000 -90,000000

Missisipi (stan) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Piramida wieku

Missisipi (ang. Mississippi; wymowa:/ˌmɪsɪˈsɪpi/ i) – stan w południowej części Stanów Zjednoczonych, położony nad Zatoką Meksykańską. Stolicą stanu jest Jackson (167 tys., 2017). Od zachodu sąsiaduje ze stanami Luizjana i Arkansas, od północy z Tennessee, od wschodu z Alabamą.

Powierzchnia stanu wynosi 125,4 tys. km², głównie jest to teren nizinny o średniej wysokości 91 m n.p.m.. Największą rzeką jest Missisipi[3]. Ludność 2,99 mln mieszkańców (VII 2018)[4].

Główny port morski stanu to Gulfport (71,8 tys. mieszkańców, 2017).

Spis treści

Pisownia nazwy | edytuj kod

W języku polskim prawidłowa postać nazwy stanu i rzeki to Missisipi[5]; jest to przykład tzw. egzonimu. W języku angielskim i wielu innych językach świata prawidłowa pisownia to Mississippi (dwa razy podwójne „s”, podwójne „p”).

Historia | edytuj kod

Jako pierwsi Europejczycy przybyli do Missisipi w 1540 Hiszpanie z ekspedycji Hernanda de Soto[6]. W XVII wieku rozpoczął się napływ osadników francuskich. W 1682 René-Robert Cavelier de La Salle objął w imieniu Ludwika XV dolinę rzeki Missisipi (Luizjana)[7]. Od 1763 obszar ten należał do Wielkiej Brytanii, od 1783 do Stanów Zjednoczonych[8]. Od 1817 ma status samodzielnego stanu[9]. W czasie wojny secesyjnej należał do Konfederacji[10]. W 1870 został ponownie przyjęty do Unii[11][8]. Działał tu Ku Klux Klan[12][8].

Literatura | edytuj kod

Z Missisipi pochodził pisarz William Faulkner[13], laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za 1949 rok. Pisarz w cyklu swoich powieści opisywał fikcyjne hrabstwo Yoknapatawpha położone w Missisipi i wzorowane na jego rzeczywistych miejscach. Z tego stanu wywodził się także dramaturg Tennessee Williams[14].

Gospodarka | edytuj kod

Stan rolniczy[15], najsłabiej zurbanizowany[16][a] i najuboższy w kraju (ma najmniejszy spośród wszystkich stanów Stanów Zjednoczonych PKB na 1 mieszkańca, który w 2014 roku wynosił 31551 USD[17]).

W 2016 oszacowano 7,6 mld USD przychodu oraz 29% zatrudnienia bezpośredniego i pośredniego w sektorze rolniczym. Najważniejsze znaczenie w tym sektorze mają hodowla drobiu i produkcja jaj (2,9 mld USD szacowanego przychodu), leśnictwo (1,4 mld USD), produkcja nasion soi (1 mld USD), uprawa bawełny (442 mln USD), kukurydzy (436 mln USD), hodowla bydła i cieląt (315 mln USD), hodowla sumów – stan Missisipi jest ich największym producentem świecie[18] (169 mln USD), uprawa ryżu (139 mln USD), produkcja siana (129 mln USD), uprawa batatów (116 mln USD), roślin ogrodniczych (105 mln USD) oraz hodowla nierogacizny (92 mln USD). Pewne znaczenie mają również orzeszki ziemne, produkcja mleka, uprawa pszenicy oraz sorgo (łącznie 66 mln USD szacowanego przychodu w 2016 roku)[19].

Oprócz rolnictwa najważniejsze znaczenie w gospodarce stanu mają: przetwórstwo, rybołówstwo, hazard oraz eksploatacja ropy naftowej i gazu ziemnego[15][20][b].

Większe miasta | edytuj kod

Demografia | edytuj kod

Spis ludności z roku 2010 stwierdza, że stan Missisipi liczy 2 967 297 mieszkańców, co oznacza wzrost o 122 651 (4,3%) w porównaniu z poprzednim spisem z roku 2000. Dzieci poniżej piątego roku życia stanowią 6,3% populacji, 23,9% mieszkańców nie ukończyło jeszcze osiemnastego roku życia, a 15,5% to osoby mające 65 i więcej lat. 51,5% ludności stanu stanowią kobiety[4].

Język | edytuj kod

Najpowszechniej używanymi językami są[22]:

Rasy i pochodzenie | edytuj kod

Według spisu z 2010 roku, 59,2% mieszkańców stanowiła ludność biała (56,7% nie licząc Latynosów), 37,8% to Murzyni lub Afroamerykanie, 1,3% miało rasę mieszaną, 1,1% to Azjaci, 0,6% to rdzenna ludność Ameryki, 0,1% to Hawajczycy i mieszkańcy innych wysp Pacyfiku. Latynosi stanowią 3,2% ludności stanu[4].

Największe grupy stanowią osoby pochodzenia afroamerykańskiego (37,8%), „amerykańskiego” (11,2%), irlandzkiego (7,1%), angielskiego (6,8%) i niemieckiego (5,0%). Obecne są także duże grupy osób pochodzenia szkockiego, francuskiego, włoskiego i meksykańskiego. Liczbę Polaków oszacowano na 15,6 tys[23].

Religia | edytuj kod

 Osobny artykuł: Protestantyzm w Missisipi.

Dane z 2014 roku[24]:

Zobacz też | edytuj kod

Uwagi | edytuj kod

  1. W 2000 roku.
  2. Wpływ danego przemysłu na gospodarkę oszacowano na podstawie danych o bezrobociu w lipcu 2014 roku, zmian pozarolniczych list płac w okresie od czerwca do lipca 2014, PKB na 1 mieszkańca w 2013 r., konsumpcji na 1 mieszkańca w 2012 roku, średniorocznych płac w 2013 roku, eksportu w 2013 roku w przeliczeniu na 1 mieszkańca oraz wydatków rządowych w 2012 roku.

Przypisy | edytuj kod

  1. State Area Measurements and Internal Point Coordinates (ang.). U.S. Census Bureau. [dostęp 2018-04-09].
  2. U.S. Census Bureau QuickFacts: Mississippi, www.census.gov [dostęp 2018-01-04]  (ang.).
  3. Missisipi (pol.). Encyklopedia PWN. [dostęp 2017-04-15].
  4. a b c U.S. Census Bureau QuickFacts: Mississippi; UNITED STATES, www.census.gov [dostęp 2019-01-26]  (ang.).
  5. Por. Wielki słownik ortograficzny PWN [1], Encyklopedia PWN [2].
  6. Hernando de Soto, explorer (c. 1500–1542) (ang.). biography.com. [dostęp 2017-04-14].
  7. René-Robert Cavelier, sieur de La Salle, French explorer (ang.). Encyclopaedia Britannica. [dostęp 2017-04-15].
  8. a b c Missisipi (stan) (pol.). Encyklopedia PWN. [dostęp 2017-04-15].
  9. Mississippi state, United States (ang.). Encyclopaedia Britannica. [dostęp 2017-04-14].
  10. John F. Marszalek, Clay Williams: Mississippi Soldiers in the Civil War (ang.). mshistorynow.mdah.ms.gov. [dostęp 2017-04-15].
  11. Andrew Glass: Mississippi readmitted to the Union Feb. 23, 1870 (ang.). politico.com. [dostęp 2017-04-15].
  12. Ku Klux Klan, hate organization, United States (ang.). Encyclopaedia Britannica. [dostęp 2017-04-15].
  13. William Faulkner, American author (ang.). Encyclopaedia Britannica. [dostęp 2017-04-14].
  14. Tennessee Williams, American playwright (ang.). Encyclopaedia Britannica. [dostęp 2017-04-14].
  15. a b Jeff Smith: Top 5 Industries in Mississippi: Which Parts of the Economy Are Strongest?. Newsmax Media, 2015. [dostęp 2017-04-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-08-23)].
  16. Westley F. Busbee, Jr: Mississippi: A History. Southern Gate, Chichester, West Sussex, UK: John Wiley & Sons, 2014, s. 356. ISBN 11-18-755901.
  17. Broad Growth Across States in 2014. U.S. Bureau of Economic Analysis, 2015. [dostęp 2017-04-18].
  18. Economy of Mississippi State. Economy Watch, 2010. [dostęp 2017-04-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-10-11)].
  19. Mississippi Agriculture Overview. Mississippi Department of Agriculture, 2016. [dostęp 2017-04-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-03-24)].
  20. Andy Kiersz, Elena Holodny: RANKED: The 50 US State Economies From Worst To Best. Business Insider Inc., 2014. [dostęp 2017-04-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-01-19)].
  21. Biggest Cities in Mississippi, www.biggestuscities.com [dostęp 2019-01-26] .
  22. Data Center Results, apps.mla.org [dostęp 2019-01-26] .
  23. U.S. CensusU.S.C. Bureau U.S. CensusU.S.C., American FactFinder - Results, factfinder.census.gov [dostęp 2019-01-26]  (ang.).
  24. Adults in Mississippi. Pew Research Center, 2014. [dostęp 2015-11-28].
Kontrola autorytatywna (stan USA):
Na podstawie artykułu: "Missisipi (stan)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy