Skala Fahrenheita


Skala Fahrenheita w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Skala Fahrenheita (jednostka °F) – jedna ze skal pomiaru temperatury, zaproponowana w 1724 roku i nazwana od nazwiska jej twórcy Daniela Gabriela Fahrenheita (1686–1736). Była używana do pomiaru temperatury w krajach stosujących imperialne jednostki miar do połowy XX wieku, kiedy została wyparta przez skalę Celsjusza. Używana jest w USA, Kajmanach, Bahamach oraz Belize. W Kanadzie istnieje jako skala uzupełniająca.

32 °F odpowiadają temperaturze topnienia lodu, a 212 °F – wrzenia wody pod normalnym ciśnieniem, tj. 1013 hPa.

Spis treści

Historia | edytuj kod

Fahrenheit wzorował się podczas jej opracowania na skali, którą opracował Ole Rømer; poznał go nawet osobiście. Skala Rømera opiera się na czterech wartościach: temperaturze zamarzania solanki (0 °Rø), zamarzaniu wody (7,5 °Rø), temperatury ludzkiego ciała (22,5 °Rø) i temperaturze wrzenia wody (60 °Rø). Fahrenheit postanowił zwiększyć precyzję swojej skali, mnożąc wartości Rømera przez 4 oraz ponownie ją kalibrując.

Przyjął trzy punkty odniesienia dla swojej skali[1]: 0 °F – temperaturę zamarzania mieszaniny wody, lodu i salmiaku w proporcjach 1:1:1 (−17,78 °C), 32 °F – temperaturę lodu i wody w proporcjach 1:1, oraz 96 °F – temperaturę ludzkiego ciała (3 razy wyższa niż temperatura zamarzania wody, 3×32 °F = 96 °F)[2][3]. Już po ogłoszeniu w 1724 roku swojej skali, kilka lat przed śmiercią, Fahrenheit dokonał ostatniej modyfikacji. Ustalił temperaturę wrzenia wody na 212 °F, 180° więcej niż mieszanki wody i lodu, jako ważniejszą w nauce niż temperatura ludzkiego ciała. Od tego czasu temperatura ciała człowieka wynosi 98,6 °F[3].

Mity | edytuj kod

Często spotykanym mitem w wielu artykułach czy programach telewizyjnych jest twierdzenie, jakoby skala Fahrenheita obarczona była błędem, a jej założenia oparte były na dość przypadkowych pomiarach. Można dowiedzieć się, że:

  • 0 °F zostało wyznaczone jako najniższą temperaturę zimy 1708/1709 zanotowaną w Gdańsku – mieście rodzinnym odkrywcy;
  • 100 °F miało być temperaturą jego ciała. Na skutek błędów (miał wtedy stan podgorączkowy) skala się „przesunęła” i 100 °F oznaczało 37,8 °C;
  • Fahrenheit pomiarów ciała dokonywał na swojej żonie, która miała tego dnia katar.

Skala | edytuj kod

Obecnie skalę Fahrenheita definiuje się przez porównanie ze skalą Celsjusza (32 °F = 0 °C; 212 °F = 100 °C)[4].

Przeliczanie | edytuj kod

Sposób dokładny | edytuj kod

T F a h r e n h e i t = 32 + 9 5 T C e l s j u s z {\displaystyle T_{\mathrm {Fahrenheit} }=32+{\frac {9}{5}}\cdot T_{\mathrm {Celsjusz} }} T C e l s j u s z = 5 9 ( T F a h r e n h e i t 32 ) {\displaystyle T_{\mathrm {Celsjusz} }={\frac {5}{9}}\cdot (T_{\mathrm {Fahrenheit} }-32)}
Przelicznik °F na °C i na K w zakresie 0-1000 K

Sposób praktyczny | edytuj kod

Do szybkiego przeliczania temperatury wyrażonej w stopniach Fahrenheita (np. podczas pobytu w krajach stosujących daną skalę) na stopnie Celsjusza bez stosowania urządzeń liczących można używać wzorów przybliżonych:

  • TCelsjusz = (TFahrenheit – 32)/2 — wynik zaniżony o 10% w stosunku do dokładnego
  • TCelsjusz = ((TFahrenheit – 32)/2) × 1,1 — wynik zaniżony o 1% w stosunku do dokładnego

Przypisy | edytuj kod

  1. Walt Boyes (2009). Instrumentation Reference Book. Butterworth-Heinemann. s. 273–274. ​ISBN 978-0-7506-8308-1​. Data dostępu: 2013-05-05.
  2. Frautschi, Steven C.; Richard P. Olenick, Tom M. Apostol, David L. Goodstein (2008-01-14). The mechanical universe: mechanics and heat. Cambridge University Press. p. 502. ​ISBN 978-0-521-71590-4​.
  3. a b Cecil Adams. „On the Fahrenheit scale, do 0 and 100 have any special significance?”. The Straight Dope.
  4. skala Fahrenheita. Encyklopedia PWN. [dostęp 2010-06-25].

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Skala Fahrenheita" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy