Split


Na mapach: 43°30′50″N 16°27′21″E/43,513889 16,455833

Split w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Split (wł. Spalato) – miasto i port w Chorwacji, położony w Dalmacji nad Morzem Adriatyckim na niewielkim półwyspie, stolica żupanii splicko-dalmatyńskiej i zarazem drugie co do wielkości miasto Chorwacji pod względem liczby mieszkańców.

Spis treści

Gospodarka | edytuj kod

Split jest ważnym miastem przemysłowym Dalmacji oraz ośrodkiem komunikacyjnym. W mieście działają: port lotniczy, dworzec kolejowy (linia z Zagrzebia przez Oštarije, Knin i Perković o dużych walorach widokowych) i terminal promowy obsługujący rejsy między innymi do Rijeki, Dubrownika, na pobliskie wyspy (Brač, Hvar, Vis, Čiovo, Korčula, Lastovo), do Ankony, Pescary, Wenecji we Włoszech. Znajduje się tam też węzeł komunikacji drogowej – Autostrada A1 Zagrzeb – Split, trasa europejska E65 w ciągu Magistrali Adriatyckiej.

Historia | edytuj kod

Pierwotnie na terenie Splitu (koło Salony, obecnie Solin) znajdowała się Aspalathos, osada starożytnych Greków. Rzymianie zmienili nazwę miejscowości na Spalatum (od łac. palatium). W latach 295–305 cesarz Dioklecjan zbudował tam swoją rezydencję. W 395 Spalatum znalazła się na terenie Bizancjum.

Od VI wieku Salona była siedzibą arcybiskupstwa. W 1. połowie VII wieku została zburzona przez Słowian i Awarów, a nowe miasto powstało wokół pałacu. W VIII wieku nastąpił wzrost znaczenia portu handlowego.

W 1069 Split włączono do Chorwacji, a w 1105 został przejęty przez Węgry. W latach 1420–1797 należał do Wenecji, następnie, do 1918, do Austro-Węgier, z przerwą w czasie wojen napoleońskich (1806–1813). Od 1918 należał do Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców, w 1929 znalazł się w Jugosławii. W latach 1941–1943 był pod okupacja włoską, a od 1991 należy do niepodległej Chorwacji[2].

Klimat | edytuj kod

Zabytki | edytuj kod

Świątynia Jowisza w Splicie Widok na terminal promowy w Splicie Split, panorama miasta Split nocą Kościół św. Franciszka

Sport | edytuj kod

W mieście znajdują się hale sportowe Spaladium Arena i Arena Gripe oraz stadion sportowy Poljud, który w 1990 roku był areną lekkoatletycznych mistrzostw Europy.

Swoją siedzibę ma tutaj klub piłki nożnej, Hajduk Split, założony w 1911 roku, grający obecnie chorwackiej lidze Prva HNL.

Miasta partnerskie | edytuj kod

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Split-Dalmacija (Croatia): Municipalities; Settlements - Statistics; Maps on City Population (ang.)
  2. ŁukaszŁ. Ropczyński ŁukaszŁ., Split, Kierunek Chorwacja, 19 sierpnia 2018 .
  3. Split - DHMZ, 1971–2000
  4. Split average sea temperature - seatemperature.org
  5. WojciechW. Tyluś WojciechW., Podziemia Pałacu Dioklecjana w Splicie, crolove.pl [dostęp 2017-09-01]  (pol.).

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (miasto liczące ponad 100 tysięcy mieszkańców):
Na podstawie artykułu: "Split" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy