1 Batalion Balonowy


1 Batalion Balonowy w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Lotnictwo wojskowe w 1939 Obelisk upamiętniający żołnierzy wojsk balonowych w Toruniu

1 Batalion Balonowy (1 bbalon) – oddział Wojsk Balonowych II RP w latach 1920–1939.

Spis treści

Geneza i skład | edytuj kod

Początki 1 Batalionu Balonowego sięgają roku 1919, kiedy to w Poznaniu sformowano pierwsze pododdziały wojsk aeronautycznych. Pododdziały te zimą 1919/1920 zorganizowano w grupy aeronautyczne.

W związku z trwającą wojną polsko-bolszewicką grupy aeronautyczne skierowano w 1920 na front, gdzie przemianowane zostały na bataliony aeronautyczne.

Grupa aeronautyczna składała się z dwóch kompanii balonów obserwacyjnych o stanie: 6 oficerów oraz 187 podoficerów i szeregowych każda. Etatowe wyposażenie kompanii stanowiły 2 powłoki balonowe, 2 dźwigarki, 19 samochodów ciężarowych, 2 samochody osobowe, radio, kuchnia i 6 przeciwlotniczych ciężkich karabinów maszynowych oraz polowa wytwórnia wodoru.

Wojna polsko-bolszewicka | edytuj kod

Początkowo, zimą i wiosną 1920, sytuacja na froncie sprzyjała użyciu balonów obserwacyjnych do współpracy z artylerią i utrzymaniu stałego dozoru wojsk nieprzyjaciela.

25 stycznia 1920 III Batalion Aeronautyczny por. obs. bal. Konstantego Kamieńskiego został włączony w skład Dywizji Pomorskiej płk. Skrzyńskiego. Otrzymał zadanie, polegające na natychmiastowym przejęciu pozostawionych przez Niemców w Toruniu urządzeń balonowych.

W trakcie ofensywy kijowskiej batalion przydzielono do grupy operacyjnej płk. Józefa Rybaka. Do momentu odwrotu 3 Armii spod Kijowa balony batalionu wykonały niewielką liczbę wzlotów ze względu na niekorzystną sytuację terenową.

Z chwilą rozpoczęcia ofensywy Armii Czerwonej podstawowa działalność batalionów aeronautycznych stała się niemożliwa ze względu na ruchomość frontu i dużą ruchliwość wojsk nieprzyjaciela. Również znaczne rozproszenie własnej artylerii oraz utrudnione przesuwanie ciężkich balonów poszczególnych kompanii aeronautycznych uniemożliwiły ich zasadnicze wykorzystanie.

W czasie odwrotu kompania z dowódcą batalionu por. K. Kamieńskim wycofywała się wraz ze sztabem grupy artylerii płk. Aleksandrowicza. Osłaniała ona dowództwo grupy artylerii. Druga z kompanii wycofywała się wraz z taborem samochodowym. Kompanie scalono w batalion w miejscowości Korosteń, skąd wycofany został do Poznania.

Na początku lipca 1920, po reorganizacji, batalion wszedł w skład sformowanego 1 pułku aeronautycznego, a po jego rozwiązaniu działał w składzie wojsk 5 Armii. Po rozejmie skierowany został do Torunia.

 Osobny artykuł: 1 Pułk Aeronautyczny (II RP).

Okres międzywojenny | edytuj kod

Zawarcie traktatu rozejmowego w 1920 rozpoczęło proces przechodzenia oddziałów Wojska Polskiego na organizację pokojową. Po zakończeniu działań wojennych wojska balonowe nie zostały zredukowane. Zamiast redukcji personelu i sprzętu jak to miało miejsce w innych broniach, w wojskach balonowych nastąpiło zwiększenie liczby jednostek. W 1923 korpus wojsk aeronautycznych (jednostki lotnicze i balonowe) składał się z: 3 pułkowników, 21 podpułkowników, 28 majorów, 112 kapitanów, 218 poruczników i 11 podporuczników[1].

Z dniem 20 czerwca 1924 została przeprowadzona reirganizacja wojsk balonowych, w wyniku której pozostawiono Baon Balonowy w Toruniu, a pozostałe zlikwidowano[2]. W składzie Baonu Balonowego oprócz kompanii balonów obserwacyjnych znalazła się też jedna wydzielona kompania balonów zaporowych w Jabłonnie.

Po rozwiązaniu Centralnej Szkoły Balonowej w 1924, od 1927 przy Batalionie Balonowym (później – nr 1) w Toruniu funkcjonowała Szkoła Podchorążych Rezerwy Wojsk Balonowych, przemianowana w 1933 na Szkołę Podchorążych Rezerwy Balonów. W sumie w latach 1927–1939 szkołę podchorążych rezerwy ukończyło ponad 250 absolwentów, w tym około 70% zostało oficerami zarówno służby stałej, jak i rezerwy.

W 1929 nastąpiły zmiany w organizacji lotnictwa wojskowego, w tym i w wojskach balonowych. W 1929 na bazie wydzielonej kompanii balonów zaporowych z toruńskiego 1 Batalionu Balonowego sformowano 2 Batalion Balonowy w Jabłonnie.

Wiosną 1929 batalion został włączony w skład 2 Grupy Aeronautycznej. Dwa lata później, po likwidacji 2 Grupy Aeronautycznej, batalion został podporządkowany dowódcy 1 Grupy Aeronautycznej. Z dniem 1 stycznia 1936 batalion został włączony do składu 3 Grupy Aeronautycznej, która w tym samym roku została przemianowana na 3 Grupę Lotniczą. W składzie 3 Grupy Lotniczej pozostał do 1939.

Wyposażenie | edytuj kod

W 1924 we Francji skonstruowano balon obserwacyjny na uwięzi – Caquot BD. Rok później zapadła decyzja o wyposażeniu w balony tego typu polskiej armii. Umowę podpisano 23 kwietnia 1925. Pod koniec lat 20. uruchomiono w Wojskowej Wytwórni Balonów produkcję seryjną, pod oznaczeniem CZB-BD, a później WWB-BD i WBS-BD. Stanowiły one, wraz ze starszymi balonami CZB R-1 i CZB R-2 podstawowy sprzęt 1 batalionu balonowego w Toruniu i 2 batalionu balonowego w Legionowie.

Żołnierze i święto | edytuj kod

Dowódcy batalionu
  • mjr Hilary Grabowski (od 23 V 1923[3])
  • płk Aleksander Wańkowicz (1923, n.e. → szef wydziału w Dep. IV Żegl. Powietrznej MSWoj.)
  • mjr / ppłk obs. bal. Jan Tadeusz Wolszlegier (20 VI 1924[4] – 27 IV 1934)
  • mjr Konstanty Andrzej Rolicz-Kamieński (27 IV 1934 – 5 IX 1939)
Zastępcy dowódcy batalionu
  • mjr Hilary Grabowski (od 20 VI 1924[5])
  • mjr SG Adam Stebłowski (1 XII 1925 - 15 XII 1926 → Oddział III SG)
  • mjr obs. bal. Julian Sielewicz (30 VIII 1927 - 28 I 1931 → dowódca 2 bbalon)
  • kpt. Józef Świerzyński (p.o. od 26 III 1931[6])
Kwatermistrzowie
  • mjr Aleksander Wilcz-Wilsz (20 VI 1924[5] – IV 1925[7])
  • mjr Witold Markiewicz (od IV 1925[7])
Oficerowie

Święto batalionu przypadało na dzień 5 maja.

Mobilizacja 1939 | edytuj kod

Balon obserwacyjny Caquot R

Podczas mobilizacji batalion zmobilizował następujące kompanie balonowe z przydziałami do:

  • 1 kompania balonów obserwacyjnych – Armia Pomorze – dowódca kpt. obs. bal. Tadeusz Michał Kasprzycki
    • zastępca dowódcy – ppor. Maksymilian Marian Michalak
    • obserwator – por. rez. Mieczysław Maszczyk
    • obserwator – ppor. Zbigniew Hampel
    • obserwator – ppor. rez. Edmund Naskrent
    • obserwator – sierż. pchor. rez. Zbigniew Antoni Glinicki
    • oficer techniczny – ppor. rez. Czesław Marek Gołębiewski
    • szef kompanii – st. sierż. Filip Bekas
  • 2 kompania balonów obserwacyjnych – Armia Prusy – dowódca kpt. obs. bal. Stanisław Brenk
    • zastępca dowódcy – ppor. Edward Lesisz
    • obserwator – por. rez. Tadeusz Józef Kunkel
    • obserwator – ppor. rez. Adam Węgiel
    • obserwator – ppor. rez. Franciszek Staszewski
    • obserwator – ppor. rez. Marian Wronka
    • obserwator – plut. pchor. rez. Jerzy Karol Faczyński
    • oficer techniczny – chor. Roman Piórkowski
    • szef kompanii – st. sierż. Jan Zimorski
  • 3 kompania balonów obserwacyjnych – Armia Łódź – dowódca por. obs. bal. Stanisław Patalan
    • zastępca dowódcy – ppor. Stanisław Mieczysław Parfus
    • obserwator – ppor. rez. Władysław Żurawski
    • obserwator – ppor. rez. Longin Bronisław Kokociński
    • obserwator – NN
    • obserwator – NN
    • oficer techniczny – NN
    • szef kompanii – sierż. Michał Blezień
  • 4 kompania balonów obserwacyjnych – Armia Poznań – dowódca kpt. obs. bal. Kazimierz Mensch
    • zastępca dowódcy - NN
    • obserwator – ppor. rez. Zdzisław Jan Mafeniuk
    • obserwator – por. rez. Franciszek Bodzioch
    • obserwator – ppor. rez. Tadeusz Mieczysław Antoni Włodek
    • obserwator – ppor. rez. Sykstus Mieczysław Wojtych
    • oficer techniczny – NN
    • szef kompanii – NN
  • 5 kompania balonów obserwacyjnych – Armia Modlin – dowódca por. obs. bal. Antoni Narkiewicz
    • zastępca dowódcy - NN
    • obserwator – por. rez. Jan Stanisław Döllinger
    • obserwator – ppor. rez. Zygmunt Łada
    • obserwator – plut. pchor. rez. Jan Jerzy Makowski
    • obserwator – pchor. rez. (?) Cybulski
    • oficer techniczny – NN
    • szef kompanii – NN

Zmobilizowana kompania balonów obserwacyjnych liczyła 6 oficerów obserwatorów balonowych oraz 190 podoficerów i szeregowych. Kompania balonów obserwacyjnych według etatu powinna była posiadać na stanie dwie powłoki balonowe (typu BD), dwie dźwigarki oraz tabor samochodowy.

Kompania balonów zaporowych składała się z drużyny dowódcy, 2 plutonów balonów zaporowych typu N i NN po 5 tandemów oraz plutonu transportowego i plutonu parkowego. w 1939 roku na jej bazie zmobilizowano:

  • 1 kompania balonów zaporowych – Warszawa – dowódca kpt. obs. bal. Czesław III Gałecki
    • dowódca I plutonu – plut. pchor. rez. Jerzy Roman Dereń
    • dowódca II plutonu – ppor. rez. Witold Stanisław Pujkiewicz
    • dowódca plutonu technicznego – NN
    • szef kompanii – NN
  • 2 kompania balonów zaporowych – Warszawa – dowódca por. obs. bal. Kazimierz Nowicki
    • dowódca I plutonu – ppor. rez. Jan Gorliwy
    • dowódca II plutonu – NN
    • dowódca plutonu technicznego – NN
    • szef kompanii – NN

Zobacz też | edytuj kod

Uwagi | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Rocznik Oficerski 1924
  2. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 69 z 23 lipca 1924 roku, s. 397-399.
  3. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 36 z 5 czerwca 1923 roku, s. 376.
  4. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 69 z 23 lipca 1924 roku, s. 397.
  5. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 69 z 23 lipca 1924 roku, s. 398.
  6. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 26 marca 1931 roku, s. 94.
  7. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 41 z 9 kwietnia 1925 roku, s. 194.

Bibliografia | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "1 Batalion Balonowy" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy