A Whiter Shade of Pale (singel Annie Lennox)


A Whiter Shade of Pale w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii (Przekierowano z A Whiter Shade of Pale (singel Annie Lennox)) Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

A Whiter Shade of Pale (zwyczajowe polskie tłumaczenie: Bielszy odcień bieli) – debiutancki utwór brytyjskiej grupy rockowej Procol Harum, który stał się międzynarodowym przebojem. Singiel z tą rockową balladą[1] osiągnął szczyty list przebojów w kilkunastu krajach i stał się wizytówką zespołu. Nagrano ponadto więcej niż 900 coverów.

Spis treści

Muzyka | edytuj kod

Utwór został nagrany w wersji monofonicznej czterośladowo[2] (maj 1967, Olympic Studios w Barnes w Londynie)[3]. Skład formacji:

Utwór nagrano w studiu „na żywo”, bez montażu – w 3 podejściach[4]. Kilka dni później nagrano utwór ponownie, z nowo pozyskanym perkusistą Bobbym Harrisonem. Wersja została jednak uznana za gorszą i do rozpowszechniania weszła wersja pierwotna.

Główny motyw muzyczny utworu grany na organach Hammonda jest zainspirowany przez Arię na strunie G z III Suity Orkiestrowej D-Dur (BWV 1068) Jana Sebastiana Bacha – nie jest jednak dosłownym cytatem muzycznym. Słychać również odniesienie muzyczne do kantaty Wachet auf, ruft uns die Stimme (BWV 140) tego samego kompozytora[5].

Tekst | edytuj kod

Utwór cechuje się psychodelicznym tekstem Keith Reida. Według autora[4] tytuł wpadł mu do głowy na imprezie. Sam tekst powstał jako luźny ciąg skojarzeń (strumień świadomości). W oryginale kompozycja miała 4 zwrotki, lecz na singlu znalazły się tylko dwie. Trzecia i (rzadziej) czwarta jest wykonywana wyłącznie na koncertach Procol Harum na żywo. Zwrot A whiter shade of pale od tego czasu stał się w angielszczyźnie popularnym stałym związkiem frazeologicznym i jest często parafrazowany do formy X er shade of Y (jakiś odcień czegoś). Polskie niezbyt dosłowne tłumaczenie tytułu (Bielszy odcień bieli) również doczekało się parafraz – m.in. w tytule audycji radiowej Programu III Polskiego Radia (oraz płyty) Bielszy odcień bluesa.

Wydanie singla | edytuj kod

Na rynek mała płyta trafiła 12 maja 1967. W czerwcu wszedł na 1. miejsce brytyjskiej listy przebojów pozostając tam 6 tygodni[6]. Kompozycja dotarła również do pierwszego miejsca w innych krajach europejskich. W USA utwór dotarł do 5. miejsca listy przebojów, sprzedając się w ponad milionie kopii[7].

Proces o prawa autorskie | edytuj kod

W roku 2005 były organista Procol Harum, Matthew Fisher wytoczył proces przeciwko Brookerowi i producentowi twierdząc, że był współautorem muzyki utworu (zmienił niektóre akordy i dołączył drugi motyw muzyczny w kontrapunkcie)[8]. Fisher wygrał proces w grudniu 2006. Przyznano mu 40% tantiem – lecz nie od dnia skomponowania utworu, a tylko od 2005 roku[9].

Gary Brooker i producent (Onward Music) odwołali się od wyroku sądu do wyższej instancji (Court of Appeal of England and Wales) w 2007. W kwietniu 2008 zapadł wyrok podtrzymujący współprawa autorskie Fishera[10], lecz odmawiający mu tantiem – ponieważ roszczenie zostało zgłoszone 38 lat po skomponowaniu. Pełne prawa autorskie otrzymał ponownie Brooker[11].

W listopadzie 2008 Matthew Fisher uzyskał możliwość odwołania się od tego wyroku do Izby Lordów[12]. Apelacja została przedstawiona w kwietniu 2009. Wyrok zapadł 30 lipca 2009 – przywrócono orzeczenie 1 instancji. Lordowie stwierdzili, że w brytyjskim prawie nie ma limitów czasowych ograniczających możliwość zgłoszenia roszczeń do praw autorskich. Prawa do części przyszłych tantiem przyznano zatem ponownie Fisherowi[13].

Popularność | edytuj kod

Powstało ponad 900 coverów utworu. Kompozycja znalazła się także na ścieżce dźwiękowej kilku filmów, m.in.:

Wraz z „Bohemian Rhapsody” brytyjskiego zespołu Queen, utwór znalazł się na 1. miejscu listy najlepszych brytyjskich singli 1952-1977 (Brit Awards). Magazyn Rolling Stone umieścił go w 2004 na miejscu 57 listy 500 utworów wszech czasów[15].

Listy przebojów | edytuj kod

Wersja Annie Lennox | edytuj kod

Annie Lennox nagrała własną wersję utworu na swój drugi solowy album, Medusa, wydany w 1995 roku. Singel dotarł do miejsca 16. na liście UK Singles Chart w Wielkiej Brytanii[22] i uplasował się także w pierwszej dwudziestce list sprzedaży we Francji i Belgii. Utwór został wykorzystany w filmie System z Sandrą Bullock.

Przypisy | edytuj kod

  1. Procol Harum – Kalendarium (pol.). rmfon.pl. [dostęp 2014-09-12].
  2. Usenet: korespondencja z Matthew Fisherem (ang.).
  3. Procol Harum, A Whiter Shade Of Pale [dostęp 2020-07-29] .
  4. a b Rozmowa z Keith Readem (ang.).
  5. Szczegóły dot. utworu dostęp 2009-08-11 (ang.).
  6. a b A Whiter Shade of Pale - Official Charts Company, www.officialcharts.com [dostęp 2020-09-06]  (ang.).
  7. a b Dafydd Rees, Luke Crampton: Q ROCK stars encyclopedia. Londyn: Dorling Kindersley, 1999, s. 800. ISBN 0-7513-1113-8.
  8. Informacja ze strony Procol Harum (ang.).
  9. BBC NEWS (ang.).
  10. Informacja ze strony Procol Harum (ang.).
  11. BBC News (ang.).
  12. BBC News (ang.).
  13. http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/8176352.stm BBC News (ang.).
  14. Oblivion. Soundtracks (ang.). IMDb. [dostęp 2015-03-14].
  15. Rolling Stones Magazine’s Top 500 Songs (ang.). metrolyrics.com. [dostęp 2010-07-03].
  16. Procol Harum, A Whiter Shade Of Pale (ang.). officialcharts.de. [dostęp 2014-07-13].
  17. PROCOL HARUM - A WHITER SHADE OF PALE (NUMMER) (niderl.). dutchcharts.nl. [dostęp 2014-07-13].
  18. Procol Harum’s ‘Pale’ Red Hot in Europe (ang.). Magazyn Billboard, 1967-07-01. [dostęp 2014-07-13].
  19. Number One Singles 1967 (ang.). poparchives.com.au. [dostęp 2014-07-13].
  20. The Irish Charts (wpisać PROCOL HARUM w oknie wyszukiwarki) (ang.). irishcharts.ie. [dostęp 2014-07-13].
  21. SA Charts 1965 - 1989 (ang.). www.rock.co.za. [dostęp 2020-07-08].
  22. Annie Lennox - A Whiter Shade Of Pale (ang.). chartarchive.org. [dostęp 2009-04-19].
Na podstawie artykułu: "A Whiter Shade of Pale (singel Annie Lennox)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy