Adam Konopnicki


Adam Konopnicki w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Adam Romuald Konopnicki herbu Jastrzębiec (ur. 9 grudnia 1876 w Biadolinach, zm. 1955) – polski nauczyciel, pedagog, poeta, tłumacz.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Adam Romuald Konopnicki urodził się 9 grudnia 1876 w Biadolinach[1][2][3]. Był synem Jana i Marii[3]. Legitymował się herbem szlacheckim Jastrzębiec[4]. W 1896 zdał z odznaczeniem egzamin dojrzałości w C. K. Gimnazjum w Bochni[1].

Został nauczycielem w c. k. służbie szkolnej w Galicji. Latem 1901 przed komisją w Krakowie zdał państwowy egzamin z gimnastyki dla nauczycieli szkół średnich[5]. Na początku 1905 mianowany zastępcą nauczyciela w C. K. Gimnazjum w Buczaczu[6]. Rozporządzeniem C. K. Rady Szkolnej Krajowej z 31 lipca 1905 l. 27177[7] jako zastępca nauczyciela został przeniesiony z C. K. Gimnazjum w Buczaczu do C. K. Gimnazjum Polskiego z wykładowym językiem polskim w Stanisławowie[8]. Tam uczył historii naturalnej[9]. Reskryptem z 25 września 1906 C. K. Rady Szkolnej Krajowej został przeniesiony z C. K. Gimnazjum Polskiego w Stanisławowie do C. K. Gimnazjum w Przemyślu[10]. Był tam nauczycielem języka polskiego, języka niemieckiego[11], historii naturalnej[12]. Rozporządzeniem z 24 sierpnia 1908 C. K. Rady Szkolnej Krajowej jako egzaminowany zastępca nauczyciela został przeniesiony z C. K. Gimnazjum w Przemyślu do C. K. Gimnazjum w Jaśle[13]. Tam uczył języka polskiego, historii naturalnej, gimnastyki[14], a rozporządzeniem z 31 października 1908 został urlopowany na czas jednego półrocza[15]. Reskryptem z 30 czerwca 1910 C. K. Rady Szkolnej Krajowej jako zastępca nauczyciela C. K. Gimnazjum w Jaśle został mianowany nauczycielem rzeczywistym w C. K. Gimnazjum w Sanoku[16][17][18] i podjął tam pracę od początku roku szkolnego 1910/1911[19]. W tej szkole uczył matematyki, historii naturalnej, gimnastyki, a ponadto był organizatorem wycieczek szkolnych, założył uczniowski klub piłki nożnej „Sanok”[20][21][21][22][23][24][25]. Po wybuchu I wojny światowej jako c. k. profesor w roku szkolnym 1915/1916 odbywał służbę wojskową w c. i k. armii[26]. Po powrocie do pracy w sanockim gimnazjum rozporządzeniem z 6 marca 1917 C. K. Rady Szkolnej Krajowej został zatwierdzony w zawodzie nauczycielskim i mianowany c. k. profesorem[27]. W pierwszym półroczu roku szkolnego 1918/1919 otrzymał urlop celem poratowania zdrowia, a w drugim półroczu zniżenie godzin lekcyjnych[28]. Był członkiem zarządu sanockiego koła Towarzystwa Nauczycieli Szkół Wyższych[29]. Był członkiem sanockiego gniazda Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” (1912)[30][31]. Na początku września 1919 decyzją Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia otrzymał VIII klasę rangi w zawodzie[32]. Rozporządzeniem z 13 września 1919 Rady Szkolnej Krajowej został zwolniony z pracy w sanockim gimnazjum celem objęcia obowiązków nauczycielskich w Wielkopolsce[33][34]. Rozporządzeniem Prowincjonalnego Kolegium Szkolnego z 16 września 1919 został mianowany nauczycielem w Państwowym Gimnazjum im. Generała Józefa Wybickiego w Śremie od 1 września 1919[35]. Tym samym tuż po odzyskaniu przez Polskę niepodległości znalazł się w grupie kilku sprawdzonych profesorów sanockiego gimnazjum, których skierowano do pracy w polskich szkołach na obszarze byłego zaboru pruskiego[36]. W pierwszych latach 20. II Rzeczypospolitej uczył w śremskiej szkole przyrody, fizyki, matematyki, geografii, chemii, mineralogii[37]. Rozporządzeniem Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego został zwolniony stamtąd celem objęcia obowiązków nauczycielskich na Górnym Śląsku od 1 września 1923[38]. W latach 20. był nauczycielem Państwowego Gimnazjum Męskiego im. Tadeusza Kościuszki w Mysłowicach (przy ul. Mikołowskiej 5), gdzie uczył przyrodoznawstwa, matematyki i fizyki[2]. Po II wojnie światowej był nauczycielem w Liceum w Miliczu (późniejsze I Liceum Ogólnokształcące im. Armii Krajowej)[39].

Poza pracą nauczycielską publikował prace z zakresu pedagogiki. Tworzył poezję (publikowane m.in. w „Tygodniku Ziemi Sanockiej”[40]). Dwoje jego dzieci, Adam i Halina, zmarło i stały się inspiracją do wydania wierszy w tomiku pt. Epitafium[41]. Był także autorem przekładów twórczości niemieckiego poety Heinricha Heine[42].

Z żoną Marią miał córki: urodzoną przed 1912[43], Krystynę (ur. 1913)[44], synów: Hieronima Adama Michała (1915-1990, absolwent sanockiego gimnazjum z 1938)[45][46], Tadeusza (ur. 1916, absolwent sanockiego gimnazjum z 1939)[3][47]. Podczas II wojny światowej w trakcie okupacji niemieckiej Adam Konopnicki z synem Tadeuszem zostali aresztowani przez Gestapo i 30 marca 1940 osadzeni w więzieniu w Sanoku (Adam opuścił areszt w dniu 14 sierpnia 1940 natomiast Tadeusz w dniu 9 sierpnia[3], po czym 30 sierpnia 1940 został osadzony w obozie Auschwitz-Birkenau, gdzie zmarł 19 sierpnia 1942 wskutek tyfusu[48][49][50][51]).

Adam Konopnicki zmarł w 1955 i został pochowany na cmentarzu w Miliczu[52].

Osobę prof. Adama Konopnickiego przywołał w swoich wspomnieniach z czasów gimnazjalnych Walerian Bętkowski[53].

Publikacje | edytuj kod

Odznaczenia | edytuj kod

austro-węgierskie

Zobacz też | edytuj kod

  • Henryk Ogonowski – nauczyciel gimnazjum w Sanoku, od 1920 dyrektor gimnazjum w Śremie

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Bochni za rok szkolny 1896. Kraków: 1896, s. 61.
  2. a b Zygmunt Zagórowski: Spis nauczycieli szkół wyższych, średnich, zawodowych, seminarjów nauczycielskich oraz wykaz zakładów naukowych i władz szkolnych. R. 2. Warszawa / Lwów: 1926, s. 335.
  3. a b c d Gefängnis in Sanok. Księga więźniów śledczych 1939-1940. s. 696, 697 (pozycja).
  4. Konopnicki (ang.). ancestry.co.uk. [dostęp 2017-01-02].
  5. Kronika. „Nowa Reforma”, s. 2, nr 176 z 3 sierpnia 1901. 
  6. Wiadomości osobiste. „Dziennik Urzędowy c. k. Rady szkolnej krajowej w Galicyi”, s. 42, nr 5 z 22 lutego 1905. 
  7. VII. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Buczaczu za rok szkolny 1906. Buczacz: Fundusz Naukowy, 1906, s. 33. [dostęp 2018-08-10].
  8. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum z wykładowym językiem polskim w Stanisławowie za rok szkolny 1905/06. Stanisławów: 1906, s. 37.
  9. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum z wykładowym językiem polskim w Stanisławowie za rok szkolny 1905/06. Stanisławów: 1906, s. 32.
  10. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum z wykładowym językiem polskim w Przemyślu za rok szkolny 1907. Przemyśl: 1907, s. 1.
  11. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum z wykładowym językiem polskim w Przemyślu za rok szkolny 1907. Przemyśl: 1907, s. 3.
  12. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum z wykładowym językiem polskim w Przemyślu za rok szkolny 1908. Przemyśl: 1908, s. 2.
  13. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Jaśle za rok 1908/9. Jasło: 1909, s. 39.
  14. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Jaśle za rok 1908/9. Jasło: 1909, s. 38.
  15. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Jaśle za rok 1908/9. Jasło: 1909, s. 40.
  16. Wiadomości osobiste. „Dziennik Urzędowy c. k. Rady szkolnej krajowej w Galicyi”, s. 231, nr 15 z 2 czerwca 1910. 
  17. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Jaśle za rok 1910/11. Jasło: 1911, s. 5.
  18. XXX. Sprawozdanie Dyrektora c.k. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1910/11. Sanok: Fundusz Naukowy, 1911, s. 6.
  19. Kronika. Zmiany w gimnazyum. „Tygodnik Ziemi Sanockiej”, s. 3, nr 21 z 18 września 1910. 
  20. XXX. Sprawozdanie Dyrektora c.k. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1910/11. Sanok: Fundusz Naukowy, 1911, s. 2, 4, 32.
  21. a b XXXI. Sprawozdanie Dyrektora c.k. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1911/12. Sanok: Fundusz Naukowy, 1912, s. 2, 4.
  22. XXXII. Sprawozdanie Dyrekcyi c.k. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1912/13. Sanok: Fundusz Naukowy, 1913, s. 1, 4, 35–36.
  23. XXXIII. Sprawozdanie Dyrekcyi c.k. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1913/14. Sanok: Fundusz Naukowy, 1914, s. 2, 5, 38–39, 40.
  24. XXXV. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum w Sanoku za rok szkolny 1920/1921 wraz z dodatkiem za lata 1917, 1918, 1919 i 1920. Sanok: Fundusz Naukowy, 1921, s. 2, 12.
  25. a b c d Hof- und Staatshandbuch der Österreichisch-Ungarischen Monarchie für das Jahr 1918. Wiedeń: 1916, s. 1021.
  26. XXXIV. Sprawozdanie Dyrekcyi c.k. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1915/16. Sanok: Fundusz Naukowy, 1916, s. 2, 7.
  27. XXXV. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum w Sanoku za rok szkolny 1920/1921 wraz z dodatkiem za lata 1917, 1918, 1919 i 1920. Sanok: Fundusz Naukowy, 1921, s. 4.
  28. XXXV. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum w Sanoku za rok szkolny 1920/1921 wraz z dodatkiem za lata 1917, 1918, 1919 i 1920. Sanok: Fundusz Naukowy, 1921, s. 25.
  29. Zarządy kół. „Muzeum”. 4, s. 223, 1912. 
  30. Anna Sebastiańska: Członkowie TG „Sokół” w Sanoku 1889–1946. sokolsanok.pl, 2009-11-29. [dostęp 2016-04-17].
  31. Paweł Sebastiański, Bronisław Kielar: Wykazy członków Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Sanoku. W: 125 lat sanockiego „Sokoła” 1889–2014. Sanok: Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” w Sanoku, 2014, s. 148. ISBN 978-83-939031-1-5.
  32. Część urzędowa. „Gazeta Lwowska”. Nr 208, s. 1, 10 września 1919. 
  33. XXXV. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum w Sanoku za rok szkolny 1920/1921 wraz z dodatkiem za lata 1917, 1918, 1919 i 1920. Sanok: Fundusz Naukowy, 1921, s. 37.
  34. Józef Stachowicz: Gimnazjum Męskie w latach 1880–1958. W: Księga pamiątkowa Gimnazjum Męskiego w Sanoku 1888-1958. Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1958, s. 57.
  35. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Generała Józefa Wybickiego w Śremie za lata szkolne 1919/20, 1920/21, 1921/22, 1922/23, 1923/24, 1924/25, 1925/26, 1926/27, 1927/28. Śrem: 1928, s. 11.
  36. Józef Stachowicz. Profesorowi Michałowi Urbankowi podzwonne. „Rocznik Sanocki”. Tom VII, s. 201, 1995. 
  37. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Generała Józefa Wybickiego w Śremie za lata szkolne 1919/20, 1920/21, 1921/22, 1922/23, 1923/24, 1924/25, 1925/26, 1926/27, 1927/28. Śrem: 1928, s. 8, 12, 15, 17.
  38. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Generała Józefa Wybickiego w Śremie za lata szkolne 1919/20, 1920/21, 1921/22, 1922/23, 1923/24, 1924/25, 1925/26, 1926/27, 1927/28. Śrem: 1928, s. 23.
  39. I Liceum Ogólnokształcące im. Armii Krajowej w Miliczu. 1948. lo1milicz.pl. [dostęp 2017-01-02].
  40. Adam Konopnicki. Z „Romantyków”. „Tygodnik Ziemi Sanockiej”, s. 1, Nr 3 z 21 stycznia 1912. 
  41. Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki: Poniewczasie. Konopnicki Adam 2. wforma.eu. [dostęp 2017-01-02].
  42. Krótka historia I Liceum Ogólnokształcącego im. Tadeusza Kościuszki. lo1.myslowice.bip.info.pl. [dostęp 2017-01-02].
  43. Podziękowanie. „Tygodnik Ziemi Sanockiej”. Nr 27, s. 3, 25 czerwca 1911. 
  44. Księga przynależnych do gminy Królewskiego Wolnego Miasta Sanoka. s. 256 (poz. 442).
  45. Księga przynależnych do gminy Królewskiego Wolnego Miasta Sanoka. s. 255 (poz. 422).
  46. Hieronim Konopnicki. cmentarzsanok.zetohosting.pl. [dostęp 2020-05-18].
  47. Absolwenci. 1losanok.pl. [dostęp 2020-05-18].
  48. Józef Stachowicz: W służbie ojczyzny. W: Księga pamiątkowa Gimnazjum Męskiego w Sanoku 1888–1958. Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1958, s. 119.
  49. Zbigniew Dańczyszyn: Wychowankowie sanockiego gimnazjum w Ożwięcimiu. W: Księga pamiątkowa Gimnazjum Męskiego w Sanoku 1888–1958. Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1958, s. 140, 141.
  50. Józef Stachowicz: Diariusz zjazdu. Apel poległych. W: Dwa dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze zjazdu koleżeńskiego wychowanków Gimnazjum Męskiego w Sanoku w 70-lecie pierwszej matury w roku 1958. Warszawa: 1960, s. 70.
  51. Tadeusz Konopnicki. base.auschwitz.org. [dostęp 2020-05-18].
  52. Głos Milicza o dorocznej akcji Stowarzyszenia i uczniów I LO. salo1milicz.pl. [dostęp 2017-01-02].
  53. Walerian Bętkowski: Wspomnienia przyrodnika (1915–1922). W: Księga pamiątkowa Gimnazjum Męskiego w Sanoku 1888-1958. Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1958, s. 250.
  54. Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki: Poniewczasie. Konopnicki Adam. wforma.eu. [dostęp 2017-01-02].
  55. Epitafium. nukat.edu.pl. [dostęp 2017-01-02].
  56. XLIII. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Królowej Zofji w Sanoku za rok szkolny 1929/30. Sanok: 1930, s. 5.
  57. Kronika. „Tygodnik Ziemi Sanockiej”, s. 3, Nr 31 z 23 lipca 1911. 
  58. Nauka biologii w zarysie. nukat.edu.pl. [dostęp 2017-01-02].
  59. Swobodna twórczość literacka dzieci w młodszym wieku szkolnym. w.bibliotece.pl. [dostęp 2017-01-02].
  60. Rola pedagoga szkolnego w rzeczywistości edukacyjnej. w.bibliotece.pl. [dostęp 2017-01-02].
  61. Niemcy. w.bibliotece.pl. [dostęp 2017-01-02].
  62. Wybór liryków. w.bibliotece.pl. [dostęp 2017-01-02].
  63. a b Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1914. Lwów: 1914, s. 637.
Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Adam Konopnicki" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy