Adriaen van der Werff


Adriaen van der Werff w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Adriaen van der Werff (ur. 21 stycznia 1659, Kralingen, zm. 12 listopada 1722, Rotterdam) – niderlandzki malarz, portrecista, architekt.

Adriaen van der Werff był uznawany przez Arnolda Houbrakena, holenderskiego malarza i krytyka sztuki, za największego ze wszystkich holenderskich malarzy. Opinia taka utrzymywała się niemal przez cały XVIII wiek[1].

Spis treści

Edukacja i twórczość | edytuj kod

Był synem młynarza[2]. W latach 1668–1670 pobierał nauki malarstwa u portrecisty Cornelisa Picoleta, a w latach 1671–1676 u Eglona H. van der Neera. Mając siedemnaście lat założył własna pracownię w Rotterdamie. Między rokiem 1691 a 1695 piastował stanowisko dziekana gildii malarzy Świętego Łukasza w Rotterdamie[3]. W 1696 roku jego pracownię odwiedził Jan Wilhelm Wittelsbach wraz z żoną, Anną Medycejską. Para zakupiła dwa obrazy, które zostały wysłane do ojca Anny, Kosmy III Medyceusza. W roku 1697 został malarzem nadwornym elektora Palatynatu Reńskiego Jana Wittelsbacha w Düsseldorfie[3], z pensją 4000 guldenów rocznie i przywilejem mieszkania w rodzinnym Rotterdamie[1]. Jego kontrakt nakazywał mu pracować przez sześć miesięcy w roku dla elektora[4] a od 1703 roku przez dziewięć miesięcy[5]. W 1703 roku namalował dzieło Złożenie do grobu, za które otrzymał tytuł szlachecki z rąk elektora[2]. Stanowisko malarza nadwornego piastował do 1716 roku, czyli do śmierci swojego pracodawcy[3] (według RKD do 1719 roku[6]). Następnie Werff sprzedawał swoje obrazy najlepszym kolekcjonerom europejskim, m.in. królowi polskiemu Augustowi II Sasowi[1]. W latach 1719-1722 ponownie pracował w Rotterdamie.

Początkowo malował małe sceny rodzajowe w stylu fijnschilders[a], łącząc precyzję w przedstawianiu detali zgodną ze szkołą ledejską z klasycystycznymi standardami francuskiej Académie Royale[1]. Stylem nawiązywał do prac Gerarda Dou, Gabriëla Metsu, Fransa van Merisa starszego i Gerarda ter Borcha. Jego prace wyróżniała większa elegancja i wystawność[7]. Szczytowym dziełem z tego okresu jest obraz rodzajowy pt. Dzieci bawiące się posągiem Herkulesa z 1678 roku.

W 1687 roku ożenił się z Margareth van Rees, której prawnym opiekunem był Nicolaes Anthonis Flinck, znany kolekcjoner sztuki oraz literatury klasycznej i renesansowej. Flinck wraz z Janem Sixem i Philipem de Flinesem założyli stowarzyszenie Nil Volentibus Arduum. Od tego okresu Werff identyfikował się z nowo poznanymi kręgami kolekcjonerów i miłośników kultury antycznej, co swoje odzwierciedlenie miało w jego późniejszych pracach o tematyce mitologiczno-erotycznej m.in. Pasterz i pasterka czy Para miłosna[1]. Jego prace mitologiczne, podszyte erotycznymi scenami, były nazywane w żargonie kolekcjonerów naecte vroukens (nagie kobietki)[2]. W okresie późniejszym jego twórczość skoncentrowała się również na malarstwie portretowym – głównie religijnym[3].

Brat Adriaena, Pieter van der Werff (1661–1722), był jego głównym uczniem i pomocnikiem, który głównie kopiował jego prace. Innymi uczniami Werffa był Philip van Dijk i Bartholomeus Douven[1].

Przypisywane prace | edytuj kod

"Złożenie Chrystusa do grobu", Muzeum Narodowe we Wrocławiu po 1703 "Hołd sztukom" - Alegoria pary elektorskiej Palatynatu jako mecenasów, Muzeum Narodowe w Warszawie 1716 Wenus i Kupidyn, Muzeum Czartoryskich Kraków około 1716

Najwięcej prac znajdowało się w Düsseldorfie, w siedzibie elektora Palatynatu Reńskiego Jana Wittelsbacha oraz w pałacu w Sanssouci Fryderyka Wielkiego, gdzie zgromadzono dwadzieścia jego prac[2].

  • Amatorzy posągów26 x 21 cm Glasgow Museums Resource Centre (nr.inw.1537)[8]
  • Autoportret1696, 38,5 x 29 cm, Ermitaż (nr.inw.ГЭ-1069)[9]
  • Chłopiec z pułapką na myszy1678–1679, 19.2 x 13.3 cm, National Gallery w Londynie, (nr.inw.NG3049)[10]
  • Człowiek leczący rany (Dobry Samarytanin)31,9 x 38,3 cm, Museum of the History of Science, University of Oxford[11]
  • "Hołd sztukom" - Alegoria pary elektorskiej Palatynatu jako mecenasów1716, 81,3 × 57,3 cm, Muzeum Narodowe w Warszawie (nr.inw. M.Ob.851 186907)
  • Lot i jego córka1711, 44,5 x 34,5 cm, Ermitaż (nr.inw.ГЭ-1117)[12]
  • Magdalena Pokutująca69,8 x 53 cm, Glasgow Museums Resource Centre (nr.inw.29)[13]
  • Maria Niepokalana kontemplująca narodziny Jezusa45 x 32,7 cm, Leeds Museums and Galleries[14]
  • Odpoczynek w czasie ucieczki do Egiptu1706, 54,5 x 43 cm, National Gallery w Londynie, (nr.inw.NG3909)[15]
  • Pasterza i Pasterka – 1696, 46,7 x 38,4 cm, Wallace Collection (nr.inw. P165)[16]
  • Portret damy przy fontannieok. 1693–1697, 47,9 x 39 cm, Kelvingrove Art Gallery and Museum[17]
  • Portret kobiety1695, 47,9 x 39 cm, Glasgow Museums Resource Centre (nr.inw.630)[18]
  • Portret mężczyzny w pikowanej todze1685, 47,3 x 38,3 cm, National Gallery w Londynie, (nr.inw.NG1660)[19]
  • Portret nieznanego mężczyzny40,5 x 38 cm, National Trust, East Riddlesden Hall (nr.inw.201454)[20]
  • Portret nieznanego młodego mężczyznyok. 1700, 34,5 x 29,5 cm, National Trust, Packwood House (nr.inw.557806)[21]
  • Portret Piotra Wielkiego1690, 56 x 49,5 cm, Ermitaż (nr.inw.ЭРЖ-1854)[22]
  • Portret żony artysty Margareta Rees1698, 48 x 39,7 cm, Harvard Art Museums[23]
  • Samson i Delilah35,5 x 28,2 cm, Glasgow Museums Resource Centre (nr.inw.83)[24]
  • Sara przyprowadza Hagar do Abrahama1696, 86 x 68,5 cm , Ermitaż (nr.inw.ГЭ-1064 )[25]
  • Sąd Parysa1716, 63,3 x 45,7 cm, Dulwich Picture Gallery, (nr.inw.DPG147)[26]
  • Sługa Tankred prezentujących serce Guiscardem w Złotym Pucharze z Guismond1675, 43,5 x 36,2 cm, Fitzwilliam Museum (nr.inw. 375)[27]
  • Sportowiec z pistoletem1670, 23,5 x 19,5 cm, National Trust, Waddesdon Mano[28]
  • Święta Małgorzata ze smokiem1714, 43 x 31 cm, Museum of Gloucester (nr.inw.Art00316)[29]
  • Wenus i Kupidynokoło 1716, 37,5 × 32,5 cm, Muzeum Czartoryskich (nr.inw. XII-292)
  • Wenus i Kupidyn1709, 49,5 x 36,8 cm, Nottingham Castle Museum and Art Gallery (nr.inw.NCM 1933-245)[30]
  • Wenus i Kupidyn1716, 45,1 x 33,4 cm, Wallace Collection (nr.inw.P151)[31]
  • Wypędzenie1700, 39,5 x 31 cm, Ermitaż (nr.inw.ГЭ-1065)[32]
  • Złożenie do grobupo 1703, 68,8 x 50,8 cm, Muzeum Narodowe we Wrocławiu (nr.inw. VIII-1746)
  • ok. 14 prac w Rijksmuseum[33]

Uwagi | edytuj kod

  1. Styl uprawiany przez malarzy holenderskich w okresie „Złotego wieku”, charakteryzujący się przedstawianiem scen w pomieszczeniach domowych, naturalnie odtworzonych, często używający klasycznych technik malarskich. W XIX wieku do tej grupy zaczęto zaliczać prace m.in. Gerarda Dou.

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d e f Chilvers 2009 ↓, s. 674.
  2. a b c d Lejman 2001 ↓, s. 64.
  3. a b c d Steinborn 2006 ↓, s. 202.
  4. RKD za: Houbraken 1718-1721, p. 397
  5. RKD za: Houbraken 1718-1721, s. 397
  6. RKD
  7. Genaille 2001 ↓, s. 398.
  8. Art.uk
  9. Ermitaż
  10. National Gallery
  11. Art.uk
  12. Ermitaż
  13. Art.uk
  14. Art.uk
  15. National Gallery
  16. The Wallace Collection
  17. Art.uk
  18. Art.uk
  19. National Gallery
  20. Art.uk
  21. Art.uk
  22. Ermitaż
  23. Harvard Art Museums
  24. Art.uk
  25. Ermitaż
  26. Dulwich Picture Gallery
  27. Art.uk
  28. Art.uk
  29. Art.uk
  30. Art.uk
  31. The Wallace Collection
  32. Ermitaż
  33. Rijksmuseum

Bibliografia | edytuj kod

  • Bożena Steinborn: Katalog zbiorów malarstwa niderlandzkiego. Wrocław: Muzeum Narodowe we Wrocławiu, 2006. ISBN 83-86766-28-X.
  • Beata Lejman: Złote Niderlandy. Obrazy holenderskie i flamandzkie XVII wieku ze zbiorów Muzeum Narodowego we Wrocławiu (katalog wystawy). Wrocław: Muzeum Narodowe we Wrocławiu, 2001. ISBN 83-86766-02-6.
  • Ian Chilvers: The Oxford Dictionary of Art and Artists. OUP Oxford, 2009. ISBN 978-0199532940.
  • Robert Genaille: Encyklopedia malarstwa flamandzkiego i holenderskiego. Warszawa: PWN, 2001. ISBN 83-221-0686-6.
Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Adriaen van der Werff" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy