Alabaster


Alabaster w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Popiersie kobiety w kapeluszu z woalką, ok. 1910-1912. Ośrodek Kultury Europejskiej „Europeum” Kraków

Alabaster – zbity, dobrze prześwitujący, biały lub nieco zabarwiony (np. na żółtawo, zielonkawo, różowawo) minerał będący drobnoziarnistą odmianą gipsu[1].

Jest to też nazwa dwóch, zewnętrznie bardzo podobnych, materiałów zdobniczych opartych na dwóch różnych minerałachgipsie i kalcycie. Już od czasów starożytnych alabaster był używany jako kamień ozdobny i dekoracyjny. Nazwa pochodzi od staroegipskiego miasta Alabastron[2][3] lub greckiego słowa alabastros[3].

Spis treści

Rodzaje i rozróżnianie | edytuj kod

W starożytności alabastrem była tylko półprzezroczysta, delikatnie pożyłkowana i gładko wyszlifowana forma kalcytu. Obecnie jest nim także drobnoziarnista odmiana gipsu, zbita, półprzeźroczysta, biała lub nieco zabarwiona (na żółtawo, zielonkawo, różowawo itp.). Pomimo ich podobieństwa zewnętrznego oba rodzaje alabastru, gipsowy i kalcytowy, można bardzo łatwo rozróżnić po ich twardości. Alabaster gipsowy można bez trudu porysować paznokciem. Alabaster kalcytowy jest znacznie trudniejszy do porysowania – można tego dokonać dopiero z użyciem ostrego noża z dobrej jakościowo stali.

Oba alabastry można też rozróżnić przy pomocy testu chemicznego: kalcytowy rozpuszcza się w kwasie solnym, a gipsowy nie.

Miejsca występowania | edytuj kod

Główne centra handlu wyrobami | edytuj kod

Zastosowanie | edytuj kod

Figurka z alabastru
  • Alabaster stanowi przede wszystkim doskonały surowiec rzeźbiarski.
  • Służy do wyrobu m.in. waz, pucharów, puzder, tacek, świeczników, popielnic, abażurów lamp, stiuków i rzeźb.
  • Był także używany jako dekoracyjny kamień okładzinowy – alabaster kalcytowy zastępował marmur do wykładania posadzek. Posadzki alabastrowe mają żywsze kolory i bardziej błyszczą, ale są mniej odporne mechanicznie od marmurowych.
  • W starożytnej Mezopotamii i Egipcie stosowany był (sproszkowany) jako baza kosmetyków mających zapewnić skórze gładkość i rozjaśnić ją.
  • W czasach rzymskich, pojedyncze płytkowe kryształy stosowano jako okienka w ulach pszczelich[2].
  • W średniowieczu pod nazwą „szkło maryjne” wykorzystywano jako szybki do okien i witraży[2].
  • W bibliotekach i bankach z powodu przypisywanej mu zdolności do wzrostu koncentracji u osób przybywających w jego pobliżu[2].


Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Podręczny słownik chemiczny, RomualdR. Hassa (red.), JanuszJ. Mrzigod (red.), JanuszJ. Nowakowski (red.), Katowice: Videograf II, 2004, s. 20, ISBN 83-7183-240-0 .
  2. a b c d Jacek Rajchel: Kamienny Kraków. Kraków: UWND AGH, 2005, s. 74. ​ISBN 83-89388-54-5​. ISBN 83-86774-40-1.
  3. a b Sztuka świata. Słownik terminów A-K. Warszawa: Arkady, 2013, s. 18. ISBN 978-83-213-4726-4.
Kontrola autorytatywna (mineral variety):
Na podstawie artykułu: "Alabaster" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy