Aleksander Maciesza


Aleksander Maciesza w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Aleksander Bolesław Maciesza (ur. 16 czerwca 1875 [1] w Tomsku na Syberii, zm. 10 października 1945 w Płocku) – burmistrz i prezydent miasta Płocka, lekarz, antropolog, fotografik i regionalista płocki.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Aleksander Maciesza był synem Stefana i Karoliny z Gintowtów, zesłańców polskich za udział w powstaniu styczniowym. Jego młodszym bratem był Adolf (1878–1929, także późniejszy lekarz oraz wojskowy i poseł). W Tomsku się wychowywał i ukończył gimnazjum, a w 1898 wydział medycyny miejscowego uniwersytetu. Po studiach został lekarzem obwodowym w Górach Ałtajskich. Jednocześnie poszerzał wiedzę specjalizując się w zakresie okulistyki w Petersburgu i gromadził materiały poświęcone dziejom Polaków na Syberii.

W 1901 otrzymał w Płocku stanowisko lekarza więziennego. Pracował też w miejscowym szpitalu św. Aleksego, w którym zorganizował oddział okulistyczny. W następnych latach prowadził też prywatną praktykę lekarską, stworzył i prowadził poradnię przeciwjagliczą.

Od 1902 był członkiem Ligi Narodowej, w 1906 był posłem do Dumy w Petersburgu. Dzięki jego staraniom w 1906 powstało w Płocku Gimnazjum Polskie im. W. Jagiełły, w którym objął stanowisko lekarza szkolnego oraz nauczyciela higieny i anatomii. Od 1917 był przewodniczącym Rady Miejskiej, a następnie burmistrzem Płocka. Po odzyskaniu niepodległości, od listopada 1918 do 9 września 1919 sprawował urząd prezydenta miasta.

W 1920 przewodniczył Związkowi Obrony Ojczyzny w Płocku, którego głównym celem była obrona miasta przed bolszewikami. Następnie wstąpił do Wojska Polskiego, gdzie był lekarzem w stopniu majora. Od 1927 był prezesem Płockiego Towarzystwa Lekarskiego. Występował z odczytami na zjazdach lekarzy, był współpracownikiem, a często członkiem honorowym wielu organizacji lekarskich, jego referaty publikowano w fachowej prasie medycznej. Krzewił wiedzę z zakresu higieny organizując objazdowe wystawy.

Prowadził rozległe badania antropologiczne, był autorem m.in. publikacji: Puszczanie przasnyscy, Oczodoły Polek i Polaków oraz Osobnik jako przedmiot studiów antropologicznych. Za zasługi w tej dziedzinie został członkiem Polskiej Akademii Umiejętności oraz Międzynarodowego Instytutu Antropologii.

W 1907 był jednym z inicjatorów reaktywowania Towarzystwa Naukowego Płockiego i został wówczas jego prezesem. Funkcję tę sprawował do śmierci. Za jego prezesury TNP prowadziło ożywioną działalność badawczą i popularyzatorską, rozwinęło swoją Bibliotekę im. Zielińskich oraz muzeum. Zainicjował wydawanie Rocznika TNP. Maciesza był znanym propagatorem regionalizmu, organizował liczne wycieczki krajoznawcze, z żoną Marią opracowali Przewodnik po Płocku. Z inicjatywy Macieszy powstała gazeta Głos Płocki, on sam współpracował również z innymi lokalnymi czasopismami (Głos Mazowsza, Życie Mazowsza). Był członkiem redakcji Polskiego Słownika Biograficznego przygotowując życiorysy znanych płocczan. W sumie ogłosił drukiem ponad 100 pozycji. Pozostawił również 11 rękopisów.

Pasją Aleksandra Macieszy była fotografia, którą traktował jako formę dokumentacji naukowej. Spisał dzieje fotografii polskiej w latach 1839–1889 (wydane drukiem w 1972 nakładem TNP)[2].

Działał w wielu organizacjach społecznych, m.in. w towarzystwach: krajoznawczym, kolarskim, wioślarskim, ochotniczej straży pożarnej, także w Towarzystwie Dobroczynnym, Radzie Opiekuńczej m. Płocka i Towarzystwie Popierania Pomocy Społecznej.

W 1936 roku był kierownikiem Przychodni Przeciwjaglicznej Powiatowej w Płocku przy ulicy Sienkiewicza 23. Swój bogaty księgozbiór przekazał Bibliotece im. Zielińskich. Ciało Aleksandra Macieszy spoczywa we wspólnym grobie z małżonką Marią na katolickim Cmentarzu Miejskim w Płocku. W październiku 2005 nagrobek został odrestaurowany przez Towarzystwo Naukowe Płockie.

Jego żoną była Maria, z domu Ehrlich, primo voto Kunklowa (1869–1953).

Ordery i odznaczenia | edytuj kod

Upamiętnienie | edytuj kod

Jego imię nosi płocka ulica na osiedlu Winiary i Szkoła Podstawowa nr 8 w Płocku[6].

Jest patronem Płockiego Towarzystwa Fotograficznego[7], które od 1985 przyznaje Medal im. Aleksandra Macieszy za osiągnięcia dla fotografii i kultury[8].

Przypisy | edytuj kod

  1. Stanisław Konopka, Rocznik Lekarski ... s. 830, jako rok urodzenia podał 1876.
  2. Biogram na stronie Płockiego Towarzystwa Fotograficznego im. Aleksandra Macieszy. oficjalna strona. [dostęp 2019-03-20].
  3. M.P. z 1938 r. nr 258, poz. 592 „za zasługi na polu pracy społecznej i zawodowej”.
  4. Order Odrodzenia Polski. Trzechlecie pierwszej kapituły 1921–1924. Warszawa: Prezydium Rady Ministrów, 1926, s. 26.
  5. M.P. z 1931 r. nr 133, poz. 200 „za zasługi położone na polu naukowem oraz za owocną działalność w dziedzinie regjonalizmu”.
  6. Szkoła Podstawowa nr 8 im. Aleksandra Macieszy w ZS nr 5. ppo.zjoplock.pl. [dostęp 2019-03-20].
  7. Płockie Towarzystwo Fotograficzne im. Aleksandra Macieszy. oficjalna strona. [dostęp 2019-03-20].
  8. Medal im. Al. Macieszy. oficjalna strona PTF. [dostęp 2019-03-20].

Bibliografia | edytuj kod

  • Stanisław Konopka, Rocznik Lekarski Rzeczypospolitej Polskiej na 1936 rok, Biuro Propagandy Polskiej Medycyny przy Naczelnej Izbie Lekarskiej, Warszawa 1936.
  • Stanisław Łoza (red.): Czy wiesz kto to jest?. Warszawa: Wydawnictwo Głównej Księgarni Wojskowej, 1938, s. 452. [dostęp 2020-07-30].

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Aleksander Maciesza" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy