Alfabet rosyjski


Alfabet rosyjski w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii To jest najnowsza wersja przejrzana, która została oznaczona 21 mar 2020. Od tego czasu wykonano 1 zmianę, która oczekuje na przejrzenie. Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Wielkie litery alfabetu w kroju szeryfowym Wersja pisana (pominięto wielką wersję znaku twardego i miękkiego)

Litera ъ w latach 20. i 30. XX wieku zastępowana była apostrofem. Jako że maszyny do pisania oraz stosowane w drukarniach czcionki wyprodukowane w tym okresie nie zawierały litery ъ, to jeszcze w latach 1940–1970, mimo ponownego wprowadzenia do alfabetu litery ъ, bywała ona nadal zastępowana przez znak apostrofu lub (w maszynach do pisania) przez znak ". Obecnie z takim sposobem oddawania litery ъ można się nadal spotkać w rękopisach osób starszych. Czasami stosowanie apostrofu zamiast ъ jest ukrainizmem, jako że to właśnie w języku ukraińskim, w pozycjach, gdzie w języku rosyjskim stoi znak ъ, stosowany jest znak apostrofu.

Spis treści

Litery usunięte w latach 1917–1918 | edytuj kod

Do czasu reformy rosyjskiej ortografii w latach 1917–1918[1], a w publikacjach emigracyjnych jeszcze długo później, w języku rosyjskim oficjalnie funkcjonowały jeszcze 4 inne litery tj.:

  • Ѣѣ (jać – ros. ять) zastąpiona przez literę Е
  • Ѳѳ (fita – ros. фита) zastąpiona przez literę Ф
  • Іі (i diesiatiericznoje – ros. и десятеричное) zastąpiona przez literę И
  • Ѵѵ (iżyca – ros. ижица), już przed rewolucją używana do zapisu tylko jednego słowa (ros. мѵро tzn. krzyżmo), zastąpiona przez И

Także i obecnie litery te, choć rzadko, spotkać można niekiedy w rosyjskich tekstach. Dotyczy to zwłaszcza litery Ѣ, niegdyś powszechnej w rosyjskim piśmiennictwie, której usunięcie wzbudziło największe opory (pozostałe 3 usunięte z alfabetu litery używane były w niewielkiej ilości słów, głównie zapożyczeń; 'і' także w niektórych końcówkach, w pozycjach wzajemnie dopełniających się z użyciem 'и'). Użycie tego znaku ma nawiązywać do starych, przedrewolucyjnych tradycji, stąd litera ta pojawia się niekiedy np. w nazwach firm czy na znakach towarowych.

Użycie litery ё | edytuj kod

Współcześnie litery ё wymawianej jako /jo/ w języku rosyjskim używa się obowiązkowo w następujących przypadkach[2]:

  • w tekstach, gdzie konsekwentnie stawia się znaki akcentu;
  • w książkach przeznaczonych dla małych dzieci;
  • w tekstach dla uczniów i uczących się języka rosyjskiego jako obcego.

W każdej książce teksty można pisać, używając litery ё, jeśli taka jest wola autora czy redaktora. Często jednak litery tej używa się tylko wyrywkowo. Zaleca się jej używać w przypadku[2]:

  • kiedy pozwala to uniknąć dwuznaczności (np. всё → wszystko, все → wszyscy; нёбо → podniebienie, небо → niebo; узнаем → poznamy, узнаём → poznajemy)
  • kiedy ma się do czynienia ze słowem rzadko występującym lub powszechnie źle wymawianym, dla ukazania jego prawidłowej wymowy (np. флёр → welur, щёлочка → szczelinka, сёрфинг → surfing, новорождённый → noworodek)
  • w niektórych nazwach własnych gdzie rozróżnienie е i ё dla zwykłych czytelników nie jest intuicyjnie oczywiste (np. Дежнёв → Dieżniow, Олёкма → Olokma).

Zobacz też | edytuj kod

Uwagi | edytuj kod

  1. W większości publikacji kropki odróżniające literę jo od je nie są zaznaczane, ale regularnie stosuje się je w podręcznikach i książkach dla dzieci, encyklopediach (w tym w Wikipedii) oraz w tych przypadkach, kiedy litera "ё" jest potrzebna dla zapobiegania homonimii: все (wszyscy) – всё (wszystko) lub небо (niebo) – нёбо (podniebienie); litera "ё" jest też stosowana przy transkrybowaniu z języków obcych.
  2. Wymowa pośrednia pomiędzy polskim l a ł (tzw, ł tylnojęzykowe, kresowe lub sceniczne).
  3. Wymowa bardziej miękka niż w języku polskim, bliższa ć.
  4. Wymowa bliższa ś.

Przypisy | edytuj kod

  1. В результате реформы в России окончательно и официально введена новая орфография, Постановления Совещания по вопросу об упрощении русского правописания, принятые 11 мая 1917 г., Декрет Наркомпроса РСФСР от 23.12.1917 года о введении нового правописания, Декрет Наркомпроса РСФСР, СНК РСФСР от 10.10.1918 «О введении новой орфографии»
  2. a b Валгина Н. С, Еськова Н. А., Иванова О. Е., Кузьмина С. М., Лопатин В. В., Чельцова Л. К.: Правила Русской Орфографии и Пунктуации. Moskwa: Эксмо, 2007, s. 20–21. ISBN 978-5-699-18553-5.
Na podstawie artykułu: "Alfabet rosyjski" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy