Alfons I Zdobywca


Alfons I Zdobywca w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Alfons I, znany bardziej jako Alfons Henryk port. Afonso Henriques, nazywany Zdobywcą (ur. 25 lipca 1109, zm. 6 grudnia 1185 w Coimbra) – pierwszy król Portugalii, od 26 lipca 1139.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Dzieciństwo, młodość i droga do władzy | edytuj kod

Syn Henryka Burgundzkiego, hrabiego Portugalii i Teresy de León. Początkowo władzę w imieniu małoletniego hrabiego sprawowała jego matka. W 1120 roku dwunastoletni Alfons poparł odmienne wobec matki poglądy polityczne, stając po stronie jej politycznego przeciwnika, Paio Mendesa, arcybiskupa Bragi. Zmuszony do opuszczenia hrabstwa arcybiskup zabrał ze sobą również Alfonsa. Hrabia powrócił po skończeniu 14 roku życia (w średniowieczu oznaczało to wkroczenie w wiek męski), gdzie stanął na czele rebelii przeciwko swojej matce. Po pokonaniu 24 czerwca 1128 roku wojsk kochanka swojej matki, Fernando Peresa de Trava w bitwie pod São Mamede, wygnał z kraju dotychczasową regentkę.

Pierwsze lata rządów | edytuj kod

W latach 1128–37 Alfons Henriques, wciąż jako hrabia Portucale, prowadził walki przeciwko Maurom oraz potyczki z ciotecznym bratem, królem León i Kastylii Alfonsem VII, wobec którego po poniesionych porażkach parokrotnie hołdował jako lennik. Posługiwał się w tym okresie tytułem infans, oznaczającym członkostwo rodziny królewskiej lub princeps, niemającym przypisanego znaczenia[1].

Uzyskanie tytułu królewskiego i niezależności Portugalii | edytuj kod

Po wygranej z Maurami znaczącej bitwie pod Ourique w 1139 Alfons Henriques zaczął tytułować się królem (rex) – ta data powstania Królestwa Portugalii jest uznawana przez historiografię. Jednak tytuł królewski został użyty po raz pierwszy oficjalnie w relacjach zewnętrznych w roku 1143, w traktacie z Zamory zawartym z Alfonsem VII[2]. Tytuł nie oznaczał niezależności – Alfons Henriques w dalszym ciągu był w feudalnej podległości w stosunku do Alfonsa VII, tytułującego się wówczas cesarzem i zwierzchnikiem wszystkich terytoriów na Półwyspie Iberyjskim[2]. W 1144 roku papież Lucjusz II odmówił potwierdzenia niezależności Alfonsa Henriquesa, jak również uznania tytułu królewskiego i tytułował go jedynie księciem – dux portugalensis[2].

Po śmierci Alfonsa VII w 1157 roku tytuł cesarza przestał być używany, a obok Portugalii istniały na półwyspie cztery inne terytoria (królestwa) chrześcijańskie o zbliżonym statusie: Leónu (z Galicją), Kastylii, Nawarry i Aragonii – co sprzyjało uzyskaniu przez Portucale faktycznej niezależności[3].

Stolica Apostolska w osobie papieża Aleksandra III ostatecznie usankcjonowała tytuł królewski Alfonsa dopiero po 35 latach od rozpoczęcia starań, w 1179.

Terytoria Półwyspu Iberyjskiego na przełomie XII i XIII wieku

Inne dokonania | edytuj kod

W ciągu swojego panowania król budował nowe klasztory, m.in. sprowadził do Portugalii cystersów. Dla celów rekonkwisty stworzył rycerski zakon Avis, którego pierwszym mistrzem był jego naturalny syn Piotr Alfons. W 1147 odbił z rąk Maurów Lizbonę, a podczas wojny w latach 11581166 prowincję Alentejo. W 1184 oddał realną władzę swojemu synowi Sancho.

Przodkowie | edytuj kod

Potomkowie | edytuj kod

W 1146 Alfons poślubił Mafaldę (pol. Matyldę) Sabaudzką (11251158), córkę Amadeusza III, hrabiego Sabaudii i Matyldy d'Albon. Para miała razem:

Alfons miał również nieślubną córkę z Elvirą Gálter:

  • Urrakę Afonsę (1130–?), żonę Pedro Afonso Viegas, pana Aveiro,

Oraz inne nieślubne dzieci:

Przypisy | edytuj kod

  1. Oliveira 1987 ↓, s. 43–44.
  2. a b c Oliveira 1987 ↓, s. 45.
  3. Oliveira 1987 ↓, s. 44.

Bibliografia | edytuj kod

  • Marques A.H. de Oliveira: Historia Portugalii. T. I (do XVII wieku). Warszawa: PWN, 1987. ISBN 83-01-07221-0.
Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Alfons I Zdobywca" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy