Andrzej Werblan


Andrzej Werblan w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Andrzej Werblan (ur. 30 października 1924 w Tarnopolu) – polski historyk, politolog i polityk komunistyczny, profesor nauk politycznych.

Poseł na Sejm PRL I, III, IV, V, VI, VII i VIII kadencji, w latach 1971–1982 wicemarszałek Sejmu V, VI, VII i VIII kadencji. Wykładowca Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach i Europejskiej Wyższej Szkoły Prawa i Administracji.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Syn Jana i Eugenii. W latach 1940–1943 był robotnikiem w radzieckich kołchozach, następnie do 1947 służył w Wojsku Polskim. Od sierpnia 1946 członek Polskiej Partii Socjalistycznej (w 1948 zasiadał w Radzie Naczelnej partii i pełnił funkcję I sekretarza Komitetu Wojewódzkiego w Białymstoku), od grudnia 1948 członek Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Zaliczany do byłych członków PPS zbliżonych do „puławian” podczas walki o władzę w kierownictwie PZPR w latach pięćdziesiątych[1].

W aparacie PZPR pełnił funkcje II sekretarza Komitetu Wojewódzkiego w Kielcach (1948–1952), zastępcy członka (1948–1956) i członka (1956–1981) Komitetu Centralnego PZPR, od 1974 do 1980 jego sekretarza, a w 1980 członka Biura Politycznego KC PZPR. W Sekretariacie KC inspektor (1954–1956) i jego członek (1971–1974), ponadto był kierownikiem wydziałów: propagandy i agitacji (1956), propagandy i prasy (1956), propagandy (1956–1960) oraz nauki i oświaty (1960–1963, 1964–1971). W latach 1971–1982 pełnił funkcję wicemarszałka Sejmu V, VI, VII i VIII kadencji.

Początkowo studiował na Uniwersytecie Warszawskim, w latach 50. kontynuował studia w Instytucie Nauk Społecznych przy KC PZPR. Historyk (magister od 1954), profesor doktor i autor licznych prac naukowych z najnowszej historii Polski. W 1974 objął stanowisko profesora zwyczajnego Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, wykładał nauki polityczne. Był redaktorem naczelnym czasopisma KC PZPR „Nowe Drogi” (1972–1974) i dyrektorem Instytutu Podstawowych Problemów Marksizmu-Leninizmu (1974–1981). Przez wiele lat był głównym ideologiem partyjnym. W marcu 1968 analizował szkodliwy wpływ Żydów na polski ruch komunistyczny, szczególnie w okresie stalinizmu. W czerwcu tego samego roku wszedł w skład Komitetu Honorowego obchodów 500. rocznicy urodzin Mikołaja Kopernika[2].

W latach 1974–1985 wchodził w skład Rady Naczelnej Związku Bojowników o Wolność i Demokrację. W latach 1981–1983 członek prezydium Ogólnopolskiego Komitetu Frontu Jedności Narodu.

W okresie legalnego działania „Solidarności”, w latach 1980–1981 uchodził w ramach kierownictwa PZPR za protektora ruchu struktur poziomych[3].

Zięć Bolesława Podedwornego.

Ostatni żyjący członek rady naczelnej PPS z lat 40.

Odznaczenia (wybrane) | edytuj kod

Wybrane publikacje | edytuj kod

  • Szkice i polemiki, Warszawa, „Książka i Wiedza”, 1970.
  • Rewolucja naukowo-techniczna w warunkach socjalizmu, praca zbiorowa pod red. Andrzeja Werblana, Warszawa, „Książka i Wiedza”, 1978.
  • W tyglu polskich przemian, Warszawa, „Książka i Wiedza”, 1981.
  • Władysław Gomułka sekretarz generalny PPR, Warszawa, „Książka i Wiedza”, 1988.
  • Stalinizm w Polsce, Warszawa, „Fakt”, 1991; wydanie II – „Przegląd”, 2009.

Przypisy | edytuj kod

  1. Październik i „Mała stabilizacja”. W: Jerzy Eisler: Zarys dziejów politycznych Polski 1944–1989. Warszawa: POW „BGW”, 1992, s. 62. ISBN 83-7066-208-0.
  2. Urania”, nr 3, marzec 1969, s. 84.
  3. EugeniuszE. Duraczyński EugeniuszE., PZPR w kryzysie — kryzys w PZPR (lato 1980–lato 1981), „Dzieje najnowsze, Rocznik XXIX — 1997, 4”, 1997, s. 84 .

Bibliografia | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Andrzej Werblan" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy