Arabska wiosna


Arabska wiosna w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Arabska wiosna (określana także jako Arabska Wiosna Ludów[2][3], Zima Ludów, Arabska Zima Ludów[4][5][6] lub Arabskie przebudzenie[7][8]) – protesty społeczne i konflikty zbrojne w krajach arabskich, w latach 2010–2012. Przyczyną ich wybuchu było niezadowolenie obywateli z warunków życiowych, bezrobocie, rosnące ceny żywności, a także korupcja i nepotyzm władz oraz ograniczanie swobód obywatelskich przez autokratyczne reżimy.

Spis treści

Zarys wydarzeń | edytuj kod

Sytuacja w krajach Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej 2010–2013:

     Obalenie władz

     Dwukrotne obalenie władz

     Wojna domowa

     Protesty i zmiany w rządzie

     Masowe protesty

     Protesty

     Protesty poza światem arabskim

Do pierwszych wystąpień społecznych doszło w Tunezji po tym, jak 17 grudnia 2010 bezrobotny sprzedawca uliczny Mohamed Bouazizi podpalił się w proteście przeciwko brakowi perspektyw na poprawę swojej sytuacji życiowej. Z czasem demonstracje przybierały coraz gwałtowniejszą formę, prowadząc do starć ze służbami bezpieczeństwa. Protesty w Tunezji, które przerodziły się w rewolucję, stanowiły przykład i inspirację dla mieszkańców pozostałych państw regionu. W ich wyniku obalony został wieloletni prezydent Zajn al-Abidin ibn Ali, a władzę w kraju do czasu planowanych demokratycznych wyborów objął rząd tymczasowy, w którym znaleźli się także przedstawiciele opozycji. Działalność rządzącego Zgromadzenia Demokratyczno-Konstytucyjnego została zawieszona.

Do wybuchu rewolucji doszło także 25 stycznia 2011 w Egipcie. Egipcjanie, zmagający się z podobnymi problemami jak Tunezyjczycy, wyszli na ulice największych miast, domagając się ustąpienia prezydenta Hosniego Mubaraka. Pod ich wpływem prezydent powołał nowy gabinet na czele z Ahmadem Szafikiem oraz mianował Omara Suleimana na nieobsadzony od 30 lat urząd wiceprezydenta. Nie wyciszyło to jednak nastrojów społecznych i po 18 dniach demonstracji Mubarak zmuszony był zrezygnować ze stanowiska. Władzę do czasu planowanych wyborów przejęło wojsko na czele z marszałkiem Mohamedem Husseinem Tantawim.

Już wcześniej protesty na masową skalę wybuchły pod koniec grudnia 2010 w Algierii. W ich wyniku rząd zobowiązał się znieść do końca lutego 2011 obowiązujący od 1992 stan wyjątkowy. W styczniu 2011 rozpoczęły się protesty w Jordanii i Jemenie. W konsekwencji król Jordanii Abdullah II powołał nowy rząd na czele Marufem al-Bachitem. Natomiast prezydent Jemenu Ali Abd Allah Salih zobowiązał się do nieubiegania się o kolejną kadencję w wyborach prezydenckich w 2013. W lutym 2011 do masowych wystąpień społecznych doszło w Bahrajnie oraz Libii, które przerodziły się w wojnę domową, podczas której interweniowały siły lotnicze NATO.

Do wystąpień, choć już na mniejszą skalę, doszło także w Arabii Saudyjskiej, Dżibuti, Iraku, Kuwejcie, Libanie, Maroku, Omanie, Palestynie, Somalii, Sudanie i Syrii. Przez region przetoczyła się ponadto fala prób samobójczych w formie samospaleń, m.in. w Mauretanii oraz sąsiadującym z państwami Maghrebu Senegalu. Pod wpływem wydarzeń w krajach arabskich do protestów doszło także w sąsiednim Iranie.

Ośmiomiesięczna wojna domowa w Libii zakończyła się obaleniem reżimu Mauammara al-Kaddafiego i jego zabiciem przez powstańców co miało miejsce 20 października 2011. Silny opór stawiali powstańcy w Syrii. Tamtejszy prezydent Baszszar al-Asad mimo presji międzynarodowej krwawo rozprawiał się z opozycjonistami. Na Syrię nakładano sankcje, kraj został zawieszony, podobnie jak Libia, w prawach członka Ligi Państw Arabskich. Rewolucja owładnęła także Jemen. Mimo że prezydent poszedł na ustępstwa wobec obywateli, kraj szybko pogrążył się w wewnętrznym chaosie. Widmo wojny domowej zostało odsunięte, kiedy Ali Abd Allah Salih podpisał 23 listopada 2011 porozumienie na mocy którego zrzekł się władzy. 10 grudnia 2011 powołano nowy rząd pod kierownictwem Mohammeda Basindawy, natomiast 25 lutego 2012 na nowego prezydenta zaprzysiężono Abd Rabbuh Mansur Hadiego.

Tymczasem niebezpiecznie sytuacja zaogniała się w Syrii, gdzie w wyniku działań sił rządowych przeciwko rebeliantom ginęły tysiące ludzi. Nieskuteczne zabiegi areny międzynarodowej spowodowały, że nieugięty reżim Baszara al-Assada doprowadził kraj do krwawej wojny domowej.

Zestawienie wydarzeń w regionie | edytuj kod

Kraje arabskie | edytuj kod

Pozostałe państwa | edytuj kod

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Andrey Korotayev, Julia Zinkina. Egyptian Revolution: A Demographic Structural Analysis. Entelequia. Revista Interdisciplinar 13 (2011): 139-165.
  2. Arabska Wiosna Ludów (pol.). wprost.pl, 2 lutego 2011. [dostęp 2011-08-29].
  3. Arabska Wiosna Ludów rozpoczęła się od masakry pogrążonych w modlitwie chrześcijan? (pol.). wiadomosci24.pl, 18 marca 2011. [dostęp 2011-08-29].
  4. Arabska Zima Ludów (pol.). onet.pl, 15 lutego 2011. [dostęp 2011-07-03].
  5. „Chciwość i mafijny kapitalizm” - przez to wybuchnęli gniewem (pol.). wp.pl, 4 marca 2011. [dostęp 2011-07-03].
  6. Zima Ludów (pol.). wprost.pl, nr 06/2011. [dostęp 2011-07-03].
  7. Arabskie przebudzenie (pol.). tvn24.pl. [dostęp 2011-07-26].
  8. Arabskie przebudzenie. Kto następny? (pol.). psz.pl. [dostęp 2011-07-26].
  9. a b c d e f g FACTBOX-Protests in North Africa and Middle East (ang.). Reuters, 25 stycznia 2011. [dostęp 2011-02-01].
  10. Q&A: Tunisia crisis (ang.). BBC News, 19 stycznia 2011. [dostęp 2011-02-01].
  11. Libyans protest over delayed subsidized housing units (ang.). almasryalyoum.com, 16 stycznia 2011. [dostęp 2011-02-01].
  12. Scores hurt in Algeria protests (ang.). aljazeera.net, 30 grudnia 2010. [dostęp 2011-02-01].
  13. Jordanians march against inflation (ang.). aljazeera.net, 14 stycznia 2011. [dostęp 2011-02-01].
  14. Jordan's king sacks cabinet (ang.). aljazeera.net, 1 lutego 2011. [dostęp 2011-02-01].
  15. Oman protestors call for fight against corruption (ang.). arabianbusiness.com, 18 stycznia 2011. [dostęp 2011-02-01].
  16. Al-Turabi arrested in Khartoum (ang.). aljazeera.net, 17 stycznia 2011. [dostęp 2011-02-01].
  17. Seven people wounded in Aden province (ang.). yemenpost.net, 20 stycznia 2011. [dostęp 2011-02-01].
  18. New protests erupt in Yemen (ang.). aljazeera.net, 29 stycznia 2011. [dostęp 2011-02-01].
  19. Dozens detained in Saudi over flood protests (ang.). thepeninsulaqatar.com, 29 stycznia 2011. [dostęp 2011-02-01].
  20. Protests as Hezbollah poised to form Lebanon government (ang.). BBC News, 24 stycznia 2011. [dostęp 2011-02-01].
  21. Q&A: Egypt crisis (ang.). BBC News, 31 stycznia 2011. [dostęp 2011-02-01].
  22. معلومات عن وفاة الشاب الذي أحرق نفسه في الحسكة (arab.). free-syria.com, 26 stycznia 2011. [dostęp 2011-02-01].
  23. Is Syria next? Facebook and Twitter campaigns call for protests in Damascus in a 'day of rage' (ang.). startribune.com, 1 lutego 2011. [dostęp 2011-02-01].
  24. Gaza protests accuse Palestinian Authority of betrayal in talks with Israel (ang.). guardian.co.uk, 28 stycznia 2011. [dostęp 2011-02-01].
  25. Morocco King on holiday as people consider revolt (ang.). afrol.com, 30 stycznia 2011. [dostęp 2011-02-01].
  26. People in Djibouti protest against President Gelleh (ang.). somalilandpress.com, 3 lutego 2011. [dostęp 2011-02-03].
  27. Djiboutians rally to oust president (ang.). Al Jazeera, 18 lutego 2011. [dostęp 2011-02-22].
  28. Egyptian revolution sparks protest movement in democratic Iraq (ang.). washingtonpost, 12 lutego 2011. [dostęp 2011-02-12].
  29. Somalia: Anti Al Shabaab-TFG Demostration in Mogadishu. allAfrica.com, 13 lutego 2011. [dostęp 2011-02-20].
  30. Somalia: Government Forces Fire on Demonstrators, Killing 5 (ang.). nytimes.com, 15 lutego 2011. [dostęp 2011-02-20].
  31. Bahrain activists hold Day of Rage (ang.). Al Jazeera, 14 lutego 2011. [dostęp 2011-02-14].
  32. Dawid Prokopowicz: Oficjalne: Inauguracja sezonu F1 bez Bahrajnu. F1zone.pl, 2011-02-22.
  33. Grzegorz Filiks: GP2 Asia odwołuje zawody w Bahrajnie. Wyprzedź mnie! f1wm.pl, 2011-02-22.
  34. 30 wounded in Kuwait protests on Friday: sources (ang.). Reuters, 19 lutego 2011. [dostęp 2011-02-20].
  35. Peaceful Western Sahara anti-government protests (ang.). afrol.com, 5 marca 2011. [dostęp 2011-02-12].
  36. Protests in Western Sahara against Moroccan violence (ang.). RFI, 26 lutego 2011. [dostęp 2011-04-12].
  37. Ofiary zamieszek w Albanii (pol.). rp.pl, 21 stycznia 2011. [dostęp 2011-03-03].
  38. Czarnogóra: Protesty w stolicy kraju (pol.). rmf.fm, 21 marca 2011. [dostęp 2011-03-23].
  39. Irańczycy chcieli poprzeć Arabów - zostali rozpędzeni (pol.). konflikty.wp.pl, 14 lutego 2011. [dostęp 2011-02-14].
  40. Senegal soldier dies after setting himself on fire (ang.). BBC News, 19 lutego 2011. [dostęp 2011-02-20].
  41. Swaziland: Protest at pay freeze while king celebrates (ang.). BBC News, 18 marca 2011. [dostęp 2011-04-12].
Kontrola autorytatywna (protest):
Na podstawie artykułu: "Arabska wiosna" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy