Araucaria


Araukaria w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii (Przekierowano z Araucaria) Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Araukaria, igława (Araucaria Juss.) – rodzaj drzew iglastych z rodziny araukariowatych. Rodzaj liczy 19 gatunków[4]. Dwa gatunki rosną w południowej części Ameryki Południowej, pozostałe we wschodniej Australii, na Nowej Gwinei i Nowej Kaledonii[5]. Drzewa są wiecznozielone, dwupienne (rzadko jednopienne[6]) i wyróżniają się regularnym pokrojem[7].

Nazwa rodzaju pochodzi od Indian Araukanów, rdzennych mieszkańców Chile, których tereny porastały drzewa tego rodzaju. Nasiona araukarii chilijskiej są jadalne i spożywane przez tubylców[5]. Jadalne są także nasiona innych gatunków (np. araukarii Bidwilla i brazylijskiej)[8]. Niektóre gatunki dostarczają wartościowego drewna. Uprawiane są też jako rośliny ozdobne. W klimacie umiarkowanym popularną rośliną pokojową jest araukaria wyniosła. Jedynym gatunkiem możliwym do uprawy w gruncie w tej strefie jest araukaria chilijska (młode rośliny wymagają jednak ochrony przed mrozem)[8][6].

Araucaria luxurians na Nowej Kaledonii Araucaria columnaris na Nowej Kaledonii Araucaria heterophylla na wyspie Norfolk

Spis treści

Morfologia | edytuj kod

Pokrój
Zimozielone, wysokie drzewa (dorastają do 70 m[6]). Gałęzie wyrastają w regularnych okółkach[5]. Pąki są niepozorne - liście okrywają końce pędów. Młode drzewa są rozgałęzione od dołu. Z wiekiem pień się u dołu oczyszcza i starsze drzewa mają długi, nagi pień zakończony spłaszczoną koroną[7].
Liście
Liścienie w liczbie od 2 do 4. Liście młodociane są igiełkowate, cienkie, ułożone są luźno i skrętolegle na pędzie. Dojrzałe liście są sztywne, łuskowate, jajowolancetowate lub szydlaste. Ściśle przylegają do siebie i są trwałe[7].
Kwiaty
Rozdzielnopłciowe, kwiaty męskie i żeńskie rozmieszczone są na różnych roślinach (dwupienność). Męskie szyszki wyrastają na szczytach pędów pojedynczo lub w skupieniach. Składają się z wielu spiralnie ułożonych łusek z pylnikami (mikrosporangiami) składającymi się z 6–8 komórek[7]. Są wydłużone i osiągają znaczne rozmiary, np. u A. muelleri do 25 cm długości. Szyszki żeńskie są kuliste, okazałe i ciężkie (u A. bidwillii osiągają do 30 cm długości i 5 kg wagi[6]). Łuski w szyszkach żeńskich są spłaszczone i odłamują się po dojrzeniu. Na łuskach znajdują się przyrośnięte do nich pojedyncze zalążki[7].
Nasiona
Połączone z łuskami nasiennymi, wraz z którymi odpadają od osi szyszki. Na brzegu bywają lekko oskrzydlone[7].

Biologia | edytuj kod

Kwiaty są wiatropylne. Szyszki dojrzewają dopiero w drugim lub trzecim roku, po czym rozpadają się[5]. Nasiona kiełkują epigeicznie lub hipogeicznie[7].

Systematyka i pochodzenie | edytuj kod

Współcześnie o ograniczonym rozprzestrzenieniu, natomiast dawniej rośliny z tego rodzaju ogrywały znaczącą rolę w lasach, zwłaszcza w czasie jury[8].

Jest to jeden z trzech współczesnych rodzajów z rodziny araukariowatych (Araucariaceae). Wyróżnia się w jego obrębie 19 gatunków łączonych w dwie sekcje[4]:

Przypisy | edytuj kod

  1. Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Lignophytes, and Cycadales in particular : Seedplants, [w:] Angiosperm Phylogeny Website [online], Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-02-28]  (ang.).
  2. a b c Christenhusz, M.J.M., J.L. Reveal, A. Farjon, M.F. Gardner, R.R. Mill, and M.W. Chase (2011). A new classification and linear sequence of extant gymnosperms. Phytotaxa 19: 55-70.
  3. Index Nominum Genericorum (ING) (ang.). Smithsonian National Museum of Natural History. [dostęp 2011-10-27].
  4. a b Araucaria (ang.). W: The Plant List [on-line]. The Kew Gardens. [dostęp 2011-10-27].
  5. a b c d Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Wyd. wydanie II, zmienione i uzupełnione. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003. ISBN 83-214-1305-6.
  6. a b c d Włodzimierz Seneta: Drzewa i krzewy iglaste. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987, s. 129. ISBN 83-01-05225-2.
  7. a b c d e f g John Silba: Encyclopedia coniferae. Corvallis, Oregon, USA: Harold N. Moldenkeand, Alma L. Moldenke, 1986, s. 38, seria: Phytologia Memoirs.
  8. a b c Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 1. Trees and shrubs. London: Macmillan, 2002, s. 19. ISBN 0-333-73003-8.
Identyfikatory zewnętrzne (takson):
Na podstawie artykułu: "Araucaria" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy