Biblia Franciszka Skaryny


Biblia Franciszka Skaryny w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Biblia Franciszka Skaryny – przekład 22 ksiąg Starego Testamentu na język ruski (starobiałoruski) wykonany przez prekursora drukarstwa wschodniosłowiańskiego Franciszka Skarynę i wydany w Pradze w latach 1517–1519[1]. Księgi były starannie ilustrowane, zawierały wstęp, posłowie i komentarze[2].

Spis treści

Opis | edytuj kod

Pierwsza wydana przez Skarynę w 1517 roku księga Biblii (Księga Psalmów) ukazała się w języku staro-cerkiewno-słowiańskim i zawierała wyjaśnienie trudniejszych słów. Kolejne księgi wydano już w języku ruskim (będącym językiem urzędowym Wielkiego Księstwa Litewskiego), o wiele bardziej zrozumiałym dla ówczesnego prawosławnego czytelnika. Z języka tego rozwinął się później m.in. język białoruski, toteż Biblia Ruska uważana jest za pierwszą książkę wydaną w tym języku. Skaryna wplatał do tego języka słowa z języka staro-cerkiewno-słowiańskiego, co nadawało tekstowi podniosły charakter[2]. Zawierała też elementy żywej mowy ludu białoruskiego przez co wpływała na rozwój tego języka[3].

Zawartość | edytuj kod

Biblia Franciszka Skaryny w języku ruskim obejmuje następujące księgi: wydane w 1517 roku Księga Hioba, Księga Przysłów, Mądrość Syracha, wydane w 1518 roku Księga Koheleta, Pieśń nad pieśniami, Księga Mądrości, cztery Księgi Królewskie (w jednym tomie)[a], Księga Jozuego oraz wydane w 1519 roku Księga Judyty, Pięcioksiąg (każda z ksiąg w osobnym tomie), Księga Rut, Księga Daniela, Księga Estery, Lamentacje Jeremiasza i Księga Sędziów[2].

Podstawa tłumaczenia | edytuj kod

Wydawca korzystał z Biblii weneckiej, czeskiego przekładu wydanego w roku 1506[4], a także z Wulgaty, Septuaginty i niekompletnego staro-cerkiewno-słowiańskiego przekładu autorstwa Cyryla i Metodego. Nie posługiwał się natomiast oryginałem hebrajskim[2].

Znaczenie | edytuj kod

Po tym jak Skaryna opuścił Pragę i udał się w 1520 roku do Wilna, zaprzestał wydawania kolejnych ksiąg Starego Testamentu. Nikt inny nie podjął się tego zadania. Cerkiew nie wspierała tego przekładu, ani też nie posługiwała się nim. Księgi wydane były w małym nakładzie (niektóre tylko kilku sztuk) i nie odegrały większej roli w rozwoju elit białoruskich, ulegających po unii lubelskiej (1569) powolnej polonizacji. Historyczne znaczenie przekładu Skaryny (dokonanego nim Marcin Luter przełożył Biblię na język niemiecki) podkreślać zaczęto w XIX wieku, kiedy zaczęła kształtować się białoruska świadomość narodowa[2]. O doniosłości tłumaczenia Skaryny pisał między innymi slawista Aleksander Naumow[5].

Księgi Starego Testamentu wydano jako faksymile w Mińsku w trzech tomach w latach 1990–1991. W roku 2002 opublikowano obszerne komentarze do przekładu ST, autorstwa m.in. A. McMillina, Vl. Konana i A.I. Žuraŭskiego, dołączając faksymile ksiąg Nowego Testamentu z komentarzem Hansa Rothego[3].

Kolejnym przekładem fragmentów Biblii na język białoruski były Ewangelie Wasila Ciapińskiego wydane około roku 1580[3].

Zobacz też | edytuj kod

Uwagi | edytuj kod

  1. W greckiej Septuagincie 1 i 2 Księga Królewska to 1 i 2 Księga Samuela, a 3 i 4 Królewska to 1 i 2 Księga Królewska w Biblii hebrajskiej.

Przypisy | edytuj kod

  1. Anna Radziukiewicz: Sługa Pisma Świętego (pol.). przegladprawoslawny.pl. [dostęp 2018-03-22].
  2. a b c d e Leszek Jańczuk, Pierwszy białoruski przekład Biblii, „Bliżej Biblii” 1 (2002) nr 3, s. 16-17
  3. a b c Arleta Łuczak. Najstarsze słowiańskie przekłady Biblii w niemieckiej serii „Biblia Slavica”. „Nauka”, s. 139, 2/2014. 
  4. Arleta Łuczak. Najstarsze słowiańskie przekłady Biblii w niemieckiej serii „Biblia Slavica”. „Nauka”, s. 138, 2/2014. 
  5. Franciszek Skoryna z Połocka. Życie i pisma, wybór tekstów, przekład i opracowanie Mariola Walczak-Mikołajczakowa i Aleksander Naumow, Gniezno 2007.
Na podstawie artykułu: "Biblia Franciszka Skaryny" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy